Son güncelleme: 1 Kasım 2026
Fethiye'de kanalizasyon tüneli tam olarak nedir, kimler başvurur?
Fethiye'de bu yöntem, en alt katının pis suyu kapıdaki MUSKİ borusuna meyil veremeyen bir yapıyı, toprağın içine oyulan yatık bir galeriyle şebekenin derinleştiği bir rögara ulaştırma yöntemidir. Galerinin tabanına döşenen boru evden rögara kadar tek yönde, hep inişli gider. Sonuç olarak dip kattaki duşun, lavabonun veya filtre odasının suyu bir motor çalıştırmadan, yerçekimiyle şebekeye karışır.
Sahada iş şöyle ilerler: Bahçenin kullanılmayan bir köşesinde, genellikle evin arka cephesine yakın bir noktada dar bir kuyu kazarız. Bu kuyunun dibinden galeriyi kanala doğru açarız. Fethiye ovasının yumuşak çökelinde her ilerleme kasayla desteklenir, Babadağ eteğinin kayalık kesimlerinde ise kırıcı devreye girer. Boru oturtulup su salınarak sınanınca hem galeri hem kuyu sıkıştırılmış toprakla kapatılır. Çim, taş döşeme, havuz kenarı ya da site yolu kazılmadan kalır.
Fethiye, adını taşıyan körfezin dibinde, arkasında yüksek dağların yükseldiği bir ovaya kurulmuş, 875 kilometrekarelik bir ilçedir. 2022 sayımında nüfusu 177 bini aşmıştır ve 41 mahallesi vardır. Antik Telmessos'un üzerinde yükselen kent, 1957 depremlerinde binalarının yaklaşık onda dokuzunu kaybetmiş ve sonrasında baştan kurulmuştur. Bugün Ölüdeniz'den Göcek'e uzanan yerleşimleriyle hem kalabalık bir turizm merkezi hem de çok sayıda yabancının kalıcı olarak yaşadığı bir ilçedir.
Fethiye'de bizden en çok destek isteyenler şunlardır: Ovacık ve Hisarönü'nde alt katını yaşam alanına dönüştürmüş villa sahipleri; Çalış ve Akarca'da bodrum katlı müstakil ev ve site sakinleri; Karagözler ve Göcek yamaçlarında koya bakan evlerin sahipleri; Ölüdeniz çevresindeki apart ve pansiyon işletmecileri. Bunlara yeni şebekeye bağlanmaya çalışırken dip katı açıkta kalan köy evleri de eklenir. 42 yıllık tecrübemizle önce ölçüyoruz: Sorunun kaynağı seviye farkı değilse, örneğin çökmüş bir boru ya da bir tıkaçsa, galeri yerine onarımı öneriyoruz.
Fethiye'de alt katlar MUSKİ borusunun altında neden kalıyor?
Fethiye'de seviye farkını iki zıt arazi üretir: dağ eteğine tırmanan yamaçlar ve denize kadar uzanan alçak ova. Kentin doğusunda ve güneyinde Babadağ gibi kireçtaşı kütleleri denizden çok kısa mesafede yaklaşık iki bin metreye yükselir. Ovacık, Hisarönü, Karagözler ve Göcek'in yamaçlarında evler bu dik eğime yaslanır. Paralel iki sokak arasında üç dört metrelik basamak olağandır.
Yamaçtaki tablo hep benzerdir: Villa kapısını yukarıdaki yola açar, odalarını ise manzaraya bakan alt kotlara yayar. Kapı katının tuvaleti sokaktaki borulara kolayca bağlanır. Aşağıdaki yatak katı, misafir dairesi ve havuz pompa odası ise o borulardan alçakta kalır. Bu katların gideri, ne kadar dik bir açıyla çıkarılırsa çıkarılsın yokuş tırmanamaz.
Ovanın sorunu farklıdır. Fethiye ovası ve Çalış kıyısı denize göre çok alçaktır; sondajlar ovada yaklaşık 180 metre kalınlığa ulaşan alüvyon bulunduğunu göstermiştir. Bu düzlükte borular suyu pompa istasyonlarına taşımak için yüzeye yakın döşenir. Bodrum katını kiralık daireye, depoya ya da oyun odasına dönüştürmüş müstakil evler ve sitelerin zemin altı katları bu sığ hatta yetişemez.
Üçüncü etken altyapının parça parça büyümesidir. Karaçulha 1970'te, Göcek, Çiftlik ve Ölüdeniz de ayrı belde belediyeleri olarak yıllarca kendi işlerini yürütmüş, 2013'teki düzenlemeyle hepsi Fethiye'nin mahallesi olmuştur. Farklı dönemlerde farklı idarelerin döşediği hatların derinlikleri her zaman birbiriyle uyuşmaz. MUSKİ'nin son yıllarda Kayaköy ile Karakeçililer'de altyapı işi yaptığı da yerel haberlere konu olmuştur. Kanalın yeni ulaştığı sokaklarda, uzun yıllar çukura boşalmış evlerin en alt katı yeni hattan aşağıda kalabilir.
Dördüncü etken 1980'lerden sonraki turizm planlamasıdır. Ölüdeniz lagününün aşırı yapılaşmadan korunması için yeni yapılar yukarıdaki platoya, Hisarönü ve Ovacık'a yönlendirilmiş; oteller ve dükkânların ardından konutlar gelmiştir. Kısa sürede yamaçlara yayılan bu yapılaşma, alt katı sokak borusunun altında kalan çok sayıda ev üretti.
Göcek'te ise koruma kuralları ayrı bir etki yapar. İki kat sınırı nedeniyle evler yatayda genişler ve eğimli arsada bir kat toprağa gömülür; o kat çoğu zaman şebekenin altındadır. Bir evde bu sebeplerin birkaçı birden işleyebildiğinden, rota belirlemeye geçmeden dip kat süzgecini, bahçedeki bacayı ve sokağın kanal kapaklarını aynı röpere bağlayarak okuyoruz.
Fethiye'deki evinizde seviye sorunu hangi işaretlerle anlaşılır?
Fethiye'de seviye sorununun işaretleri en alt katta toplanır ve evdeki kalabalık arttıkça belirginleşir. Aşağıdakilerden birkaçını birden yaşıyorsanız neden muhtemelen tıkanma değil, evin kotudur.
- Alt kat duşu yavaş boşalıyor: Yukarıdaki banyo sorunsuzken yamaca bakan alt kattaki duşta su birikiyor ve geç çekiliyor.
- Misafir dolunca taşma: Ağustosta villa ya da apart kalabalıklaşınca en alttaki zemin ızgarası kabarıyor, misafirler gidince düzeliyor.
- Aralık yağmurundan sonra bodrumda su: Çalış ve Akarca'daki evlerde uzun bir sağanaktan sonra bodrum katın zemin süzgecinden bulanık su geliyor.
- Havuz odasında kalıcı koku: Kum filtresinin geri yıkama suyu zor çekiliyor, makine bölmesinde rutubet ve ağır bir koku eksik olmuyor.
- Vidanjör çözümü kısa sürüyor: Boru birkaç kez makineyle açıldı ama birkaç hafta sonra akış yeniden yavaşladı.
- Eski bağlantının izinsiz olduğu çıkıyor: Yıllanmış bir yapıda dip kat borusunun yağmur hattına, bir çaya veya boş araziye saldığı fark ediliyor.
Bu işaretler kesin teşhis sayılmaz. Kamerayla boru içine bakmak ve seviyeleri nivoyla almak, asıl sebebi birkaç saatte açığa çıkarır.
Fethiye'nin zemini galeri açmayı nasıl etkiler?
Fethiye'de galeri ya yumuşak ve sulu ova çökelinde ya da dağ eteğindeki kireçtaşı ve yamaç molozunda ilerler; iki zemin birbirinden çok farklı çalışma ister. İlçe, Batı Toroslar'ın Teke Yarımadası'na bakan kesiminde yer alır. Yerbilimciler bölgede Beydağları otoktonu adı verilen yerinde kireçtaşı birimini, bunun üzerine itilmiş Likya naplarını ve Yeşilbarak napını tanımlar.
Fethiye yerleşim alanında yapılan ve 40 sondajın açıldığı bir sıvılaşma araştırması, kentin üzerine kurulduğu genç birimleri eski alüvyon yelpazeleri, yamaç molozu ve döküntü konileri, alüvyon yelpazeleri, plaj çökelleri ve alüvyon olarak sıralar. Aynı çalışmada zeminin ağırlıkla siltli killi kum ve siltli çakıldan oluştuğu belirtilir. Yeraltı suyu mevsime göre yüzeyin birkaç santim altından yaklaşık 5,6 metre derinliğe kadar değişir; sondaj kuyularında 0,1 ile 4 metre arasında ölçülmüştür.
Tünel açısından bu şu demektir: Çalış, Foça, Akarca ve kent merkezi gibi ova mahallelerinde kürek zemine kolay girer, ancak galeri yanakları kendiliğinden durmaz. Kasaları birbirine yakın kuruyor, galeriyi kısa atımlarla ilerletiyor ve dalgıç pompayla suyu sürekli dışarı alıyoruz. Su en yüksek olduğunda, yani kış sonunda, ovada uzun galeri açmayı önermiyoruz.
Aynı araştırma, Mw 7,0 büyüklüğünde senaryo bir depremde alanın büyük bölümünde sıvılaşma beklenmediğini ya da riskin düşük olduğunu, birkaç noktada ise orta ve tek bir noktada yüksek risk bulunduğunu ortaya koymuştur. Bu yüzden ovada komşu yapılara yakın çalışırken dolguyu ince katmanlarla sıkıştırıyor, galeriyi açık bırakmıyoruz.
Dağ eteğindeki mahallelerde durum değişir. Ovacık, Hisarönü, Faralya ve Kayaköy çevresinde kireçtaşı ve onun etekte biriktirdiği köşeli moloz hakimdir. Sağlam kireçtaşında galeri tavanı kendini taşır ama ilerleme yavaştır; karstik boşluklara ve çatlaklara karşı dikkatli oluyoruz. Moloz içinde ise blokların arasındaki kum ve kil dökülmeye meyillidir ve iksa ihmal edilemez.
Fethiye'nin 1957'de yaşadığı yıkıcı depremler bölgenin aktif bir fay sistemi üzerinde olduğunu hatırlatır. Komşu temellere yakın galerilerde titreşimi düşük tutuyor, kırıcıyı kısa aralıklarla çalıştırıyoruz.
Fethiye'de hava ve mevsim kazı planını nasıl değiştirir?
Fethiye'de kazı takvimini kışın bol yağmuru ve yazın turist yoğunluğu belirler. Akdeniz ikliminin tipik bir örneği olan ilçede yaz ayları yakıcı ve kuru, kış ayları ılık ve yağmurludur. Uzun dönem verilerine göre yıllık yağış yaklaşık 835 milimetredir ve yılda ortalama 78 gün yağış görülür. Aralık 174 milimetreyle en yağışlı aydır, onu ocak ve şubat izler. Yaz ortasında ise toplam yağış bir iki parmağı bile bulmaz.
Kış sağanakları ova mahallelerinde iki sorun yaratır: üstü açık kuyuya sokaktan akan su dolabilir, ayrıca yeraltı suyu yükselir ve galeri tabanını çamura çevirir. Bu yüzden kışın kuyu ağzını yükseltip örtüyoruz, uzun yağmur haberi olan günleri kazıya değil, nivo okumasına ve evrak işine ayırıyoruz. Yamaç mahallelerinde ise yağmur suyunun moloz katmanlarına sızarak galeri yanaklarını gevşetmesine karşı desteği sıklaştırıyoruz.
Yazın Ölüdeniz, Hisarönü ve Çalış çok kalabalıklaşır; yollar dolar, komşu villalar kiracılarla dolar. Kazı gürültüsü ve kamyonet trafiği bu dönemde hoş karşılanmaz, öğle sıcağında dar galeride çalışmak da ustalar için risklidir. Planlanabilen işleri kasım ile nisan arasına alıyoruz; ovadaki uzun galeriler için ise suyun en çok çekildiği eylül-ekim haftalarını öneriyoruz.
Fethiye'nin villa, site ve sırt evlerinde galeri nasıl planlanır?
Fethiye'de yapılaşma, yamaç villaları, ova siteleri ve koruma bölgesindeki alçak evler olarak üç gruba bölünür; her grupta galeri başka bir mantıkla çizilir. İlçede yaşayan yabancıların sayısının yüksek olması, yıl boyu kullanılan villaların ve sitelerin oranını da artırmıştır.
Babadağ eteğindeki villalar
Ovacık ve Hisarönü'nde villalar çam ormanı içindeki eğimli sokaklara dizilir. Pek çoğunda giriş katı, alt kat ve havuz terası üç ayrı kotta yer alır. Burada galeriyi genellikle havuz terasının altından başlatıp aşağıdaki sokağa indiriyoruz. Havuz ve teras duvarlarının temelinden yeterince derinde geçmeye özen gösteriyor, çam köklerini kesmeden ilerliyoruz.
Ova siteleri ve müstakil evler
Çalış, Foça, Akarca ve Karaçulha'da paylaşımlı havuzu olan küçük siteler ile bahçe içinde tek evler çoğunluktadır. Bunların önemli kısmında toprağa yarı yarıya gömülü bir alt kat vardır. Buradaki iki düşman sığ boru ve yüzeye yakın sudur. Galeri burada kısa olmak zorundadır; kanal biraz daha derin olan bir bacaya en kısa yoldan ulaşmaya çalışıyoruz. Su kazıyı imkânsız kılacak kadar yukarıdaysa motorlu bir deponun daha yerinde olacağını saklamıyoruz.
Site yönetimi ve ortak alanlar
Fethiye'deki sitelerde birkaç bloğun atık suyu genellikle tek bir site hattında toplanıp sokağa verilir. Arazinin en düşük köşesindeki blokların zemin altı bu borudan aşağıya düşebilir. Bu durumda tek tek dairelerle değil, yönetimle çalışıyoruz. Galeri havuzun, otoparkın veya ortak bahçenin altına girecekse maliklerin imzalı toplantı tutanağı gerekir. Birkaç bloğu paylaşılan tek bir galeriyle dipteki bir bacaya taşımak genellikle masrafı en aza indirir.
Göcek ve koruma bölgesindeki evler
Göcek, Gökçeovacık, İnlice ve Yanıklar gibi Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi içindeki yerleşimlerde yapılar alçak tutulur, bahçeler geniştir. Eğimli arsalarda bir kat çoğunlukla toprağa gömülüdür ve sorun buradan çıkar. Bu bölgelerde yüzeyi bozmayan galeri yöntemi, hem bahçeyi hem de koruma bölgesinin doğal dokusunu yerinde bırakır.
Apartlar ve pansiyonlar
Ölüdeniz ve Hisarönü'nün apart otelleri ile pansiyonlarında kahvaltı mutfağı, yıkama odası ve çalışan odaları genellikle zemin altındadır. Sezon gelirini kesmemek için kazıyı aralık-mart arasına koyuyor, yağ ayırıcıyı ve makine çıkışlarını galeri planına en başta işliyoruz.
Fethiye'de galeri işi hangi sırayla yapılır?
Fethiye'de bir galeri altı basamakta biter. Her aşamanın süresi zeminin ova çökeli mi yoksa kireçtaşı mı olduğuna, yeraltı suyuna ve kanala olan mesafeye göre değişir.
- Kot farkını rakamla görmekEvin en alçak ızgarası, bahçedeki baca ve yakın sokakların kanal kapakları aynı röper taşından nivoyla ölçülür. Fethiye ovasında aynı gün kuyu ağzında yeraltı suyunun nerede durduğu da not edilir.
- Hattın içini ekranda incelemekEvin atık su borusuna ışıklı bir kamera itilir; çatlaklar, kök girişleri, ezilmeler ve suyu bekleten çöküntüler kaydedilir. Arıza yalnızca bir boru parçasındaysa galeri yerine onarım önerilir.
- Rotayı seçip izinleri hazırlamakBağlanılacak baca belirlenir, galerinin izi krokiye çizilir. Evrak klasörüne MUSKİ'den bağlantıya olur yazısı, yol altı geçiş için AYKOME izni, sitede malikler kararı, koruma bölgesinde ya da tarihi alanda ilgili kurum görüşü eklenir.
- Kuyuyu kazıp galeriyi ilerletmekBahçenin uygun köşesinde dikey kuyu açılır, ardından galeri hedefe yönelir. Ovada sık kasa ve dalgıç pompa, kireçtaşında kırıcı kullanılır; kuyuya kimse girmeden önce dipteki havada zehirli gaz olup olmadığı cihazla bakılır.
- Boruyu serip kanala bağlamakGeçidin dibine ince kum yayılır, boru binadan hedefe doğru adım adım alçalarak yerleştirilir. Kanala ağız verme idarenin şart koştuğu ek parçalarıyla yapılır; ev ucuna sonraki yıllarda müdahale için bir kontrol kapağı eklenir.
- Denemek, doldurmak, düzeltmekBoruya bol su verilip birleşimler sızıntıya karşı izlenir, kamera boru boyunca bir kez daha gezdirilir. Ardından geçit ve kuyu ince serilerle tokmaklanarak kapanır, kaldırılan döşeme taşları ve bitkiler yerine konur.
Fethiye'de üç yöntemin artısı eksisi nedir?
Fethiye'de dip katın atık suyunu kanala ulaştırmak için üç yöntem kullanılır; hangisinin uygun olduğu yamaçta mı yoksa ovada mı olduğunuza ve suyun zemin altında kaç karışta durduğuna bağlıdır. Tabloda üç yöntemi Fethiye'nin gerçek koşullarıyla tarttık.
| Ölçüt | Kanalizasyon tüneli | Atık su pompası | Açık kazı |
|---|---|---|---|
| Bahçenin ve havuzun hali | Çimen, çam kökü ve havuz başı hiç bozulmaz | Toprağa gömülecek depo için çimden ya da makine dairesinden alan kesilir | Boru izi boyunca bahçe, teras ve duvar yarılır |
| Kasımdan mayısa kilitli tatil evi | Aylarca suskun kalsa da ilk gün çalışır | Uzun beklemede pervane veya flatör takılı kalabilir | Aylarca suskun kalsa da ilk gün çalışır |
| Lodosta şebeke elektriği giderse | Akış hiç kesilmez | Depo taşar, alt kat sular altında kalabilir | Akış hiç kesilmez |
| On yıllık bakış | Yapıldıktan sonra cebe yük getirmez | Cereyan, yedek motor ve depo yıkama masrafı sürüp gider | Bahçenin ve asfaltın yeniden yapımı ilk faturaya biner |
| Fethiye'de uygun olduğu yer | Altında derin hatlı sokak bulunan Ovacık, Hisarönü, Karagözler ve Göcek yamaçları | Suyun yüzeye çok yakın olduğu Çalış kıyısı ve ova parselleri | Peyzajı henüz yapılmamış, inşaatı süren arsalar |
Fethiye'de yazlık olarak kullanılan pek çok ev kışı kapalı geçirir. Böyle bir evde motorlu depo, haziranın ilk günü takılan bir flatör yüzünden alt katı göle çevirebilir. Aşağıda uygun derinlikte bir kanal varsa galeriyi öneriyoruz; yoksa yedek motorlu ve sesli uyarılı bir hazneyi çekinmeden tavsiye ediyoruz.
Fethiye'de galeri açmak için hangi onaylar alınır?
Fethiye'de kanala yapılacak her yeni bağlantıyı MUSKİ onaylar; kurum, Muğla'da şebeke suyunu ve pis su hatlarını yöneten büyükşehir kuruluşudur. İlçedeki atık su hatlarını, pompa istasyonlarını ve arıtmayı işleten MUSKİ, bir parselin kanala hangi bacadan ve hangi derinlikten bağlanacağına da karar verir. Evin önündeki boru yerine aşağıdaki sokağın kanalına geçmek istediğinizde bu değişiklik de kurumun iznine tabidir.
Parsel bacası, size ait boru ile belediyenin kanalı arasındaki sınır rögarıdır. Bağlantı yeri değişince bu bacanın yeniden yapılması istenebilir; yerini ve derinliğini kurumun teknik şartları belirler. Dilekçeye konacak nivo listesini ve geçit krokisini ekibimiz çıkarır.
Galeri ya da kuyu kamuya ait asfaltın, kaldırımın veya parkın altına uzanıyorsa büyükşehirlerdeki kazıları koordine eden AYKOME'den de izin alınır. Bu sayede yol altındaki su borusu, enerji kablosu ve fiber hat kazara kesilmez.
Fethiye'nin kendine özgü bir izin boyutu daha vardır. İlçenin büyük bölümü, yaklaşık 816 kilometrekare tutan Fethiye-Göcek ÖÇK alanının parçasıdır; kent merkezi, Göcek, Çiftlik, Karaçulha, Ölüdeniz, Kayaköy, Gökçeovacık, İnlice ve Yanıklar bu bölgede yer alır. Kayaköy'ün tarihi dokusu ve kent merkezindeki Telmessos kalıntıları gibi alanlar da ayrıca korunur. Bu tür parsellerde ilgili kurumların görüşü alınmadan kazıya başlamıyoruz.
Sitelerde ortak mülke uzanan galeri için maliklerin kararı, yan arsanın altından geçen rota için de o arsa sahibinin imzası gerekir. Çatı suyunu, havuz tahliyesini ya da kayıt dışı bir bağlantıyı idareden saklayarak kanala bağlatma isteklerini reddediyoruz; böyle eklemeler ova kesimindeki sığ hatları ve pompa istasyonlarını aşırı yükler.
Fethiye'de galeri maliyetini oluşturan kalemler nelerdir?
Fethiye'de her evin tünel bedeli farklıdır; teklifi aşağıdaki etkenler belirler.
- Galerinin boyu: Evden bağlanılacak bacaya kadar kazılacak mesafe.
- Bacanın derinliği: Kuyunun ve galerinin kaç metre aşağı ineceği.
- Zemin ve su: Ovanın sulu çökelinde sık destek ve sürekli pompaj, kireçtaşında kırıcı ve yavaş ilerleme.
- Ulaşım: Faralya, Gökçeovacık gibi uzak ve dar yollu yerlere malzeme taşıma güçlüğü.
- Korunacak unsurlar: Havuz, teras duvarı, çam ve narenciye ağaçları.
- İzinler: Yol altı geçiş, koruma bölgesi ve tarihi alan görüşleri, site kararları.
- Zamanlama: Sezon içinde kısıtlı saatlerde çalışma gerekip gerekmediği.
Telefonda kesin rakam söylemiyoruz; ovada iki komşu evin bile su seviyesi ve kanal derinliği farklı çıkabiliyor. Sahadaki incelemenin ardından işçiliği, malzemeyi ve izin giderini ayrı satırlarda gösteren bir teklif yolluyoruz.
Fethiye'de ovadaki ev ile yamaçtaki ev için çözüm neden farklıdır?
Fethiye'de aynı şikâyet, ev düzlükteyse başka, dağ eteğindeyse bambaşka bir cevap ister. Yamaçta sorun yükseklik farkıdır ve aşağıda derin bir kanal neredeyse her zaman vardır; galeri birkaç on metrede bu kanala ulaşır. Kireçtaşı ya da moloz içinde ilerlemek yavaştır ama su sorunu nadirdir.
Ovada ise sorun kanalın sığlığıdır ve civarda dipte akan bir baca bulmak her zaman mümkün değildir. Çalış'tan Akarca'ya kadar düz arazide galeri, kanalın biraz daha derinleştiği bir noktaya ulaşmak için daha uzun ve çok az eğimli bir güzergâh izler. Bu güzergâh boyunca yeraltı suyuyla mücadele etmek gerekir. Bazı ova parsellerinde dürüst cevabımız, pompalı haznenin daha uygun olduğudur.
Bu yüzden Fethiye'de keşfe giderken önce evin hangi kuşakta olduğuna bakıyoruz. Yamaçtaysak hemen aşağıdaki sokağın kanal derinliğini, ovadaysak kuyu ağzındaki su seviyesini ve çevredeki bacaların en derinini ölçüyoruz. Kararı bu iki sayıya göre veriyoruz.
Fethiye'de İngiltere'de ya da başka bir ülkede yaşayan villa sahibi işi nasıl izler?
Fethiye'deki villaların sahipleri arasında aylarını başka ülkelerde geçirenler çok olduğundan, kazıyı ekrandan takip edebilecekleri bir haberleşme düzeni kuruyoruz. Keşif günü evde bir yakınınızın, kiracınızın ya da yönetim şirketinizin bulunması yeterlidir; ölçüm tablolarını, kamera kayıtlarını ve fotoğrafları size mesajla gönderiyoruz.
İzin dosyası için gereken imzaları ve vekâlet konusunu baştan konuşuyor, hangi belgenin kim tarafından imzalanacağını yazılı olarak bildiriyoruz. Kazı sürerken her günün sonunda kısa bir durum notu ve birkaç fotoğraf iletiyoruz. Böylece Ovacık'taki ya da Çalış'taki evinizde neler olduğunu bulunduğunuz yerden adım adım görebiliyorsunuz.
Fethiye mahallelerine göre kanalizasyon tüneli
Fethiye'nin 41 mahallesi Babadağ'ın eteğinden Göcek koylarına, Çalış ovasından Faralya'nın yalçın kayalıklarına kadar çok farklı arazilere dağılır. Aşağıda villa ve site yoğun, seviye farkının sık görüldüğü 13 mahallenin durumunu aşağıda sıraladık.
Ovacık ve Hisarönü · Babadağ eteği
Ölüdeniz kanalizasyon tüneli
Ölüdeniz mahallesi, ünlü lagünün yanı sıra yukarıdaki platoda yer alan Ovacık ve Hisarönü yerleşimlerini de kapsar. 1980'lerde lagünün korunması için yeni yapılaşma bu platoya yönlendirilmiş; Hisarönü ticari merkez, Ovacık ise konut ağırlıklı uzantı olarak büyümüştür. Ovacık, yamaç paraşütü kalkış noktasıyla bilinen Babadağ'ın eteğindedir. Hisarönü-Ovacık'ın nüfusu 3.600 civarında verilir.
Çam ormanı içindeki eğimli sokaklara dizilmiş villalarda alt kat, giriş yolunun kanalından sıklıkla aşağıda kalır. Burada galeriyi havuz terasının altından aşağıdaki sokağa indiriyoruz. Zemin kireçtaşı ve yamaç molozudur; moloz bantlarında desteği sıklaştırıyoruz. Lagün kıyısındaki düz kesimde ise sığ şebeke ve yeraltı suyu farklı bir yaklaşım ister.
Ölüdeniz için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Tarihi köy · koruma bölgesi
Kayaköy kanalizasyon tüneli
Kayaköy, eski adı Levissi olan ve 1923 nüfus mübadelesinden sonra terk edilen Rum köyünün bulunduğu mahalledir. Terk edilmiş taş evleri ve kilisesi bugün de ayaktadır ve tarihi dokusu koruma altındadır. Mahalle, Fethiye-Göcek ÖÇK sınırları içindedir. MUSKİ'nin son yıllarda Kayaköy'de altyapı çalışması yürüttüğü haberlere yansımıştır.
Kayaköy'ün vadi tabanındaki ve yamaçlarındaki yeni taş evlerde, butik pansiyonlarda ve villalarda yeni şebekeye bağlanırken alt katın açıkta kalması sık görülebilir. Tarihi doku ile komşu arsalarda yetkili kurumlardan yazı gelmeden kazmaya dokunmuyoruz. Yamaç parsellerinde galeriyi vadi tabanındaki kanala indiriyor, taş duvarların temellerinden uzak bir kotta ilerliyoruz.
Kayaköy için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Kelebekler Vadisi üstü · uzak yamaç
Faralya kanalizasyon tüneli
Faralya, Ölüdeniz'den güneye uzanan dar ve virajlı bir yolla ulaşılan, Kelebekler Vadisi'ne yukarıdan bakan bir yamaç yerleşimidir. Uzunyurt adıyla da bilinen bu bölge Kozağaç, Kirme, Hisar, Faralya, Kızılcakaya ve Kabak gibi dağınık yerleşimlerden oluşur; 2022'de toplam nüfus 640 civarındadır. Hemen yanında yaklaşık iki bin metreye yükselen Babadağ'ın kireçtaşı kütlesi bulunur.
Faralya'da butik oteller, pansiyonlar ve deniz manzaralı müstakil evler dik yamaçlara kurulmuştur. Bu evlerde ilk merak ettiğimiz, kanalın arsaya kaç metre uzakta ve ne derinlikte geçtiğidir. Uzak konum nedeniyle keşifte bütün ölçüleri tek seferde alıyor, malzemeyi önceden hazırlayıp işe eksiksiz başlıyoruz. Kireçtaşında galeri yavaş ilerler ama tavanı genellikle kendini taşır.
Faralya için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Merkez batısı · koya bakan yamaç
Karagözler kanalizasyon tüneli
Karagözler, Fethiye merkezinin batısında, körfeze ve yat limanına bakan yamaçlara yayılmış bir mahalledir; 2024 sayımında 2.200 kadar sakini vardır. Kıyı şeridindeki oteller ve pansiyonların arkasında, yamaç boyunca tırmanan villalar ve küçük apart yapılar bulunur.
Karagözler'de evler körfezi görebilmek için sarp yamaca basamak basamak yerleşmiştir; kıyı caddesiyle üstteki sokaklar arasında epey yükseklik vardır. Üst sokaktan girilen villaların alt katları çoğu zaman o sokağın kanalına yetişmez. Galeriyi yamacın içinden aşağıdaki sahil yoluna doğru indiriyoruz. Dar ve dik sokaklarda malzemeyi küçük araçlarla taşıyor, çalışma alanını komşuların yolunu kapatmayacak biçimde düzenliyoruz.
Karagözler için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Merkez · yoğun konut
Taşyaka kanalizasyon tüneli
Taşyaka, 2024'te yaklaşık 13.300 kayıtlı nüfusuyla Fethiye'nin kalabalık kent mahallelerinden biridir. Apartmanlar, siteler ve bahçeli evler bir arada bulunur; mahalle kentin yıl boyu yaşanan merkezi dokusunun parçasıdır.
Taşyaka'da sorun çoğunlukla apartman ve sitelerin bodrum katlarında ortaya çıkar. Düz arazide yüzeye yakın geçen kanal, zamanla konuta veya işyerine çevrilmiş bodrumlara ulaşamaz. Bitişik nizam yapıların arasında galeriyi olabildiğince kısa sürüyor, yandaki binaların temeline yakın yerde kasa sayısını artırıyoruz. Kentin bu kesiminde yeraltı suyunun yüzeye yakın olabileceğini bildiğimiz için kuyu açılır açılmaz suyun seviyesini gözlüyoruz.
Taşyaka için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Merkez ile Çalış arası · bahçeli evler
Akarca kanalizasyon tüneli
Akarca, Fethiye merkezi ile Çalış arasında kalan, 2024'te yaklaşık 7.200 kişinin kayıtlı olduğu yoğun bir konut mahallesidir. Zeytin ve meyve ağaçlı geniş bahçelere sahip tek aileli evler, çift villalar ve birkaç bloklu siteler mahallenin karakterini oluşturur. Pazar yerine ve sahile yakınlığı sayesinde yabancı yerleşikler arasında da tercih edilir.
Akarca ova üzerindedir; şebeke sığ, yeraltı suyu ise mevsime göre yüzeye yakındır. Zemin altını kullanan evlerde galeri, kanalın bir miktar derinleştiği bacaya varabilmek için uzun ve neredeyse yatay bir yol çizer. Bu kesimde kazıyı sonbahara planlıyor, kuyuda sürekli pompaj yapıyoruz. Su neredeyse yüzeydeyse motorlu depoyu önermekten çekinmiyoruz.
Akarca için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Çalış sahili · ova siteleri
Foça kanalizasyon tüneli
Foça, 2024'te yaklaşık 10.800 kayıtlı nüfusa sahip, Çalış sahilinin büyük bölümünü içine alan bir mahalledir. Çalış, Barış Manço Bulvarı boyunca uzanan otelleri ve kıyı promenadıyla Fethiye'nin plajı gibidir. Arka kesimde havuzlu küçük siteler ve bahçeli villalar yoğunlaşır.
Foça'nın büyük kısmı denize göre çok alçak, düz bir ovadır; sahilden içeri yürüdükçe zemin ancak otuz metre kadar yükselir. Burada kanal sığdır ve yeraltı suyu yüksek olabilir. Zemin altını kullanan sitelerde ve villalarda galeriyi kısa ve dikkatli açıyor, sık kasa ve dalgıç pompayla ilerliyoruz. Mahallenin iç kesimindeki yamaçlara yakın parsellerde ise eğimden doğan kot farkı görülebilir.
Foça için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Eski belde · kente bitişik
Karaçulha kanalizasyon tüneli
Karaçulha, 1970'te belde olmuş, 2013'ten sonra Fethiye'nin mahallesi olmuş ve kentle neredeyse birleşmiş büyük bir yerleşimdir; 2022'de nüfusu 16 bini aşmıştır. Yaklaşık 145 metre yükseltidedir ve Yörük kökenli bir köy olarak kurulmuştur. Karaçulha da ÖÇK alanındadır ve erken döneme ait nadir geleneksel yapıları barındırır.
Karaçulha'da eski köy dokusunun çevresine son yıllarda müstakil evler ve villa grupları eklenmiştir. Ovadan dağ eteğine geçiş kuşağında yer aldığı için bazı sokaklarda belirgin eğim vardır. Meyilli arsalarda dip katı bağlanamayan evlerin geçidini bir alttaki sokağa yöneltiyor, eski taş evlerin temellerine yakın çalışırken titreşimi düşük tutuyoruz.
Karaçulha için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Eski belde · koy ve ova
Çiftlik kanalizasyon tüneli
Çiftlik, 2013'e kadar belde statüsünde olan, bugün ÖÇK alanında kalan bir mahalledir. Çalış'tan Çiftlik'e uzanan güzergâh büyük ölçüde düzdür, son bölümde ise kısa ama çok dik bir yokuşa dönüşür. Tarlalar, bahçe içindeki eski evler ve yakın zamanda yükselen villalar mahallede yan yana durur.
Çiftlik'te iki farklı durumla karşılaşıyoruz: Düz kesimde sığ şebeke ve yüksek su seviyesi, yamaç kenarında ise eğimden kaynaklanan kot farkı. Villanın havuzlu katı veya alttaki yatak katı kanala ulaşamadığında önce çevredeki bacaların derinliğini ölçüp en uygun hedefi seçiyoruz. Koruma bölgesinin doğal dokusunu bozmayan galeri yöntemi burada özellikle tercih edilir.
Çiftlik için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Koruma bölgesi · havuzlu villalar
Yanıklar kanalizasyon tüneli
Yanıklar, Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi içindeki köy yerleşimlerinden biridir. Yeşil dokusunu koruyan, seyrek yapılaşmış bir mahalledir; Çalış, Çiftlik ve Kargı koyuna yakınlığıyla bilinir. Geniş bahçeli, özel havuzlu kiralık villalar mahallenin tipik yapılarıdır.
Yanıklar'daki villaların bir kısmı eğimli arazilere kurulmuştur ve havuz katları ya da misafir bölümleri yoldaki kanalın altında kalabilir. Seyrek yapılaşma nedeniyle en yakın uygun bacaya olan mesafe bazen uzundur; bu yüzden önce galeri ile pompanın hangisinin mantıklı olduğunu ölçüyle belirliyoruz. Kiralık villalarda kazıyı kiralama sezonunun dışına planlıyoruz.
Yanıklar için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Marina kasabası · iki kat sınırı
Göcek kanalizasyon tüneli
Göcek, altı yat limanı, adalarla dolu koyu ve mavi yolculuk geleneğiyle tanınan bir mahalledir. 2022'de nüfusu 5 bine yakındı; kalıcı nüfus 4.500 civarındayken yazın 7 bini aşar. 1988'den bu yana Özel Koruma Bölgesi'dir ve yapıların iki katı geçmesine izin verilmez. 2006'da açılan yaklaşık bir kilometrelik karayolu tüneli kasabayı Dalaman tarafına bağlar.
İki kat sınırı nedeniyle Göcek'te evler yatay genişler; koya bakan eğimli arsalarda bir kat çoğu zaman toprağa gömülür ve o kat yoldaki kanalın altında kalabilir. Bu evlerde galeriyi bahçe düzenine ve koruma bölgesinin kurallarına dokunmadan, aşağıdaki sahil kesimindeki kanala indiriyoruz. Marina çevresindeki düz alanda ise yeraltı suyunu hesaba katıyoruz.
Göcek için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Göcek yakını · koy ve köy
İnlice kanalizasyon tüneli
İnlice, ÖÇK alanının Göcek tarafında kalan ve 19. yüzyıl ortasına kadar göçebe yaşayıp sonra yerleşik düzene geçen bir topluluğun köyüdür. Göcek'e yakınlığı ve koyu nedeniyle son yıllarda yazlık ve villa yapılaşması artmıştır.
İnlice'de eski köy evlerinin çevresine eklenen villalar genellikle eğimli arazilere oturur. Yeni şebekeye bağlanırken bazı evlerin alt katının açıkta kalması muhtemeldir. Koruma bölgesinde olduğu için yüzeyi bozmayan galeri yöntemi uygun düşer. Keşifte şebekenin mahalleye nasıl ulaştığını ve parsele en yakın derin bacayı MUSKİ verileriyle netleştiriyoruz.
İnlice için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Göcek üstü · geleneksel köy
Gökçeovacık kanalizasyon tüneli
Gökçeovacık, Göcek'in yukarısında, koruma bölgesi içinde kalan geleneksel bir köy yerleşimidir. İnlice gibi bu topluluk da 19. yüzyıl ortasında yerleşik hayata geçmiştir ve geleneksel köy evleri bölgenin mimari envanterinde yer alır. Son yıllarda manzaralı arsalarda yeni villalar da yapılmaktadır.
Gökçeovacık'ın arazisi dik, kimi yerde taşlıktır; yeni villaların havuz ve misafir katları yoldaki kanalın altında kalabilir. Yolun dar ve uzun olması nedeniyle keşifte bütün ölçüleri tek seferde alıyoruz. Eski taş evlerin yanından geçerken elektrikli kırıcıya az başvuruyor, geçidi duvar temellerinin yük taşıdığı kuşağın altından sürüyoruz.
Gökçeovacık için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Fethiye kanalizasyon tüneli: sık sorulan sorular
Fethiye'de Ovacık ve Hisarönü'ndeki villamın havuz katı neden sokaktaki boruya boşalmıyor?
Ovacık ve Hisarönü, Babadağ'ın eteğindeki eğimli bir platoya kurulmuştur ve villalar çoğunlukla yolun aşağı tarafına basamaklanır. Giriş katı sokaktaki MUSKİ borusuna rahat bağlanır, ama bir alttaki yatak odaları, havuz teknik odası ve misafir banyosu o borunun altında kalır. Pis su yokuş çıkamaz; o katı kurtarmanın iki yolu motorlu bir depo kurmak ya da yamacın içinden alt yola bir geçit sürmektir.
Çalış ve Fethiye ovasında yeraltı suyu tünel açmaya engel olur mu?
Engel olmaz, ama işi yavaşlatır. Fethiye ovasında yapılan sondajlarda zeminin büyük ölçüde siltli killi kum ve siltli çakıldan oluştuğu, yeraltı suyunun mevsime göre yüzeyin hemen altından birkaç metre derinliğe kadar değiştiği ölçülmüştür. Bu kesimde kasaları sık kuruyor, suyu dalgıç pompayla sürekli boşaltıyor ve su en alçaktayken, yaz sonu ile sonbaharda çalışmayı tercih ediyoruz.
Göcek'te iki kat sınırı olan evlerde alt kat sorunu yaşanır mı?
Yaşanır. Göcek 1988'den beri Özel Koruma Bölgesi'dir ve yapıların iki katı geçmemesi istenir; bu yüzden evler yatayda genişler ve eğimli arazide bir kat çoğu zaman toprağa gömülür. Koya bakan yamaçtaki evlerde o alt kat sokaktaki kanalın seviyesinin altına düşebilir. Galeriyi bu evlerde koruma bölgesinin kurallarına uygun, yüzeyi bozmadan planlıyoruz.
Fethiye'de site yönetiminin kararı olmadan tünel açılır mı?
Geçidin tamamı sizin bahçenizin altından geçiyorsa yönetimi haberdar etmek çoğu zaman kâfidir. Kuyu ya da galeri ortak havuza, otoparka, iç yola veya çimenliğe uzanacaksa maliklerin imzaladığı toplantı kararını görmeden işe girişmiyoruz. Fethiye'deki sitelerde aynı sorunu yaşayan birkaç blok varsa tek ortak geçidi önermek çoğu zaman daha mantıklıdır.
Fethiye'de kış yağmurlarında tünel çalışması yapılır mı?
Yapılır, ama dikkatle planlanır. Fethiye'de yıllık yağış ortalaması 835 milimetrenin üzerindedir ve aralık, ocak, şubat en yağışlı aylardır; aralıkta ortalama 170 milimetreyi aşan yağış düşer. Bu aylarda kuyunun ağzını yükseltiyor, üstünü örtüyor ve ovadaki işlerde yeraltı suyunun yükseldiğini hesaba katarak kazı günlerini hava tahminine göre seçiyoruz.
Ölüdeniz ve Hisarönü'nde turizm sezonunda çalışıyor musunuz?
Evi su basıyorsa ayına, saatine bakmadan yola çıkıyoruz. Planlı işlerde ise mayıs-ekim arasındaki yoğunluk, dar yollar, otellerdeki misafirler ve komşu villalardaki kiracılar kazıyı zorlaştırır. Bu nedenle bekleyebilecek işleri sezon kapandıktan sonraya, kasım-nisan aralığına yerleştiriyoruz. Yeraltı suyunun yükseldiği ova işlerinde ise sonbaharın ilk haftaları en uygun dönemdir.
Fethiye'de tünel için MUSKİ'den başka hangi onaylar gerekir?
Bağlantının onayını MUSKİ verir. Geçit asfalt ya da yaya yolu altına sarkıyorsa büyükşehrin AYKOME biriminden kazı belgesi alınır. İlçenin geniş bir kısmı Fethiye-Göcek ÖÇK sınırlarına girdiğinden ve Kayaköy gibi tarihi alanlar bulunduğundan bazı parsellerde koruma kurumlarının görüşü de gerekebilir.
Faralya ve Kabak gibi uzak köylere ekip geliyor musunuz?
Geliyoruz. Faralya, Ölüdeniz'den güneye doğru dar ve virajlı bir yolla ulaşılan, Kelebekler Vadisi'nin üzerindeki yamaç yerleşimidir. Bu yüzden ilk ziyarette ne lazımsa ölçüp not ediyor, destek kerestesini ve boruları yola çıkmadan yüklüyor, işe tam kadroyla başlıyoruz. Önce şebekenin parselinize ne kadar yakın ve hangi derinlikte olduğunu netleştiriyoruz.
Fethiye'deki tatil evim için hangisi daha mantıklı: galeri mi, motorlu depo mu?
Alt sokaktaki kanal yeterince dipteyse Fethiye'de tercihimiz galeridir; cereyan gittiğinde de, aylarca kilitli duran bir evde de kendi kendine işler. Kanal uzaktaysa, araya başka arsalar giriyorsa ya da Çalış kıyısındaki bir parselde su bir karış altta duruyorsa ikiz motorlu, uyarı zilli bir depoyu önerebiliriz. Kararı ölçümden sonra açıkça söylüyoruz.
Fethiye'de galeri bedelini en çok ne değiştirir?
En çok geçidin uzunluğu, bağlanılacak bacanın derinliği ve zemin belirler. Ovanın sulu çökeli sık destek ve sürekli su tahliyesi ister, Babadağ eteğindeki kireçtaşı ve yamaç molozu ise kırıcı ve sabır gerektirir. Dar köy yollarında taşıma, el sürülmeyecek havuz ve çam, asfalt altı geçiş ve ÖÇK yazışmaları da hesaba girer. Tutarı ancak sahayı gördükten sonra kâğıda döküyoruz.
Fethiye'de bodrum süzgecinden kirli su kabarırsa ilk adım ne olmalı?
Önce dip kattaki tüm muslukları, duşu ve makineleri kapatın; üst katların suyu aynı boruya indiği için taşma büyüyebilir. Bahçedeki rögarın kapağını kaldırıp su seviyesine bakın ve fotoğrafını çekin. Ardından saat kaç olursa olsun bize ulaşın; geçici bir tıkaç mı, kırık bir hat mı, binanın kotundan gelen kalıcı bir açık mı, beraber bakalım.
1957 depremini yaşamış Fethiye'de tünel komşu binalara zarar verir mi?
Doğru yapıldığında vermez. Fethiye, 1957 depremlerinde binalarının büyük bölümünü kaybetmiş, kent sonrasında yeniden kurulmuştur; bugün de deprem bölgesindedir. Bu nedenle yan parseldeki temellere yaklaşan galerilerde kasaları birbirine yakın dikiyor, kırıcıyı kısa vuruşlarla çalıştırıyor, dolguyu da her seferinde bir karış serip tokmaklıyoruz. Çalışma boyunca komşu duvarlarındaki çatlakları da gözlüyoruz.