Son güncelleme: 1 Kasım 2026
Datça'da kanalizasyon tüneli nedir, yarımadada kimlerin işine yarar?
Datça'da kanalizasyon tüneli, yarımada evinin en dipteki pis su ağzı kapı önündeki MUSKİ borusuna meyil veremediğinde, o ağzı menhollerin daha gömülü olduğu bir noktaya kaya ve toprak içinden bağlayan yatay geçiştir. Geçişin zeminine oturtulan boru, binanın dibinden menhole kadar her adımda biraz daha aşağı süzülür. Bu sayede alt kattaki duşun, lavabonun ya da pansiyon mutfağının suyu, araya hiçbir motor girmeden, yalnızca yer çekimiyle hatta ulaşır.
Yüzeyde gördüğünüz tek şey küçük bir kuyudur. Onu avlunun ya da bahçenin az kullanılan bir köşesine açıyoruz; ustalar buradan inip kazıyı rögarın bulunduğu yöne ilerletiyor. Geçiş uzadıkça başımızın üstü ve iki yanımız kereste ya da çelik dikmelerle sağlamlaştırılıyor. Boru döşenip içinden uzun süre su akıtılarak sızıntı olmadığı görüldükten sonra hem kazı hem kuyu ince katmanlar halinde sıkıştırılan toprakla dolduruluyor. Taş döşemeli avlu, kuru taş duvar ya da begonvil çardağı yerinden kıpırdamıyor.
Datça, Ege ile Akdeniz'in arasına uzanan, uzunluğu 80 kilometreyi aşan dar bir yarımadanın üzerindedir. İlçenin yüzölçümü yaklaşık 436 kilometrekare, 2022 nüfusu 25 bin civarındadır. Yarımada, doğu ucunda Bencik Koyu'nun dibindeki Balıkaşıran'da yalnızca birkaç yüz metre genişliğindeki bir kıstakla anakaraya bağlanır. Batı kesimi yer yer 1.000 metreyi aşan dağlarla yükselir; kuzey kıyısı alçak ve kumsallıdır, güney kıyısı ise kayalık ve girintili çıkıntılıdır. Kent merkezi Reşadiye, Eski Datça ve İskele olmak üzere üç parçadan oluşur, yarımada boyunca da dokuz köy mahallesi dizilir.
Bizi Datça'da en çok arayanlar şöyle sıralanabilir: Eski Datça ve Reşadiye'de sonradan banyo eklenmiş taş evlerin sahipleri; İskele'nin denize bakan sırtlarında ve Mesudiye'nin koylarında deniz katı olan yazlıkların sahipleri; yarımadada son yıllarda çoğalan tatil sitelerinin yönetimleri; bir de pansiyon ve butik otel işletenler. 42 yıllık tecrübemizle ilk adımımız, yaşanan sorunun gerçekten bir yükseklik uyuşmazlığından mı, yoksa kırılmış bir borudan ya da tıkanıklıktan mı kaynaklandığını ölçüyle göstermektir.
Yarımadada neden bu kadar çok ev lağım hattının altında kalmış?
Datça'da alt katın hatta inememesinin birinci sebebi yarımadanın yer şeklidir: düz arazi az, denize inen eğimli yamaç çoktur. İskele'nin limanı çevreleyen sırtlarında, Mesudiye'nin Hayıtbükü ve Ovabükü koylarında, Palamutbükü'nün arkasındaki yamaçlarda evler, denizi görebilmek için yolun alt tarafına kurulur. Giriş kapısı yol hizasında kalırken yatak odaları ve deniz katı bir iki kat aşağıya iner; o katlardaki banyonun suyu yukarıdaki hatta çıkamaz.
İkinci sebep tarihten gelir. Yarımadanın köyleri, 20. yüzyılın başlarına kadar süren korsan tehlikesi nedeniyle kıyıdan uzakta, iç kesimlerde kurulmuştu. Kızlan, Hızırşah, Cumalı ve Yazıköy gibi yerleşimlerin eski çekirdekleri bu yüzden tepelerin ve vadilerin içindedir. Kıyıdaki yeni yapılaşma ise turizmle, çok daha yakın tarihte başladı. Eski köy evlerinin avlu düzeni, sonradan gelen hattın kotunu hiç hesaba katmadan kurulmuştu; avluya ya da zemin kata eklenen her banyo, gideri biraz daha aşağıya taşıdı.
Üçüncü sebep yönetim merkezinin yer değiştirmesidir. Datça 1928'e kadar Marmaris'e bağlı bir nahiyeydi; ilçe olduktan sonra ilk merkez Reşadiye oldu, 1947'de merkez İskele'ye taşındı. Kent, bu üç çekirdeğin zamanla birbirine doğru büyümesiyle şekillendi. Her çekirdeğin borusu kendi zamanında ve kendi hesabıyla gömüldü; bu yüzden Reşadiye'de bir menhol iki metre derinken İskele'ye inen yokuştaki komşusu dizden aşağıda kalabiliyor.
Dördüncü sebep, İskele ve Datça ovasındaki düz kesimlerdir. Datça Deresi'nin ortasından aktığı bu düzlükte borular, atık suyu uzaktaki tesise yetiştirebilmek için hafif bir meyille gömülmüş, bu yüzden pek az caddede yüzeyden uzaklaşabilmiştir. Zemin katını dükkân, kafe ya da pansiyon odası olarak kullanan bir yapı, bu yüzeye yakın hatla buluşmakta güçlük çekebilir.
Bu sebepler aynı parselde çoğu zaman bir arada etkilidir. O yüzden yarımadada hiçbir geçişi haritadan çizmiyoruz; binanın en dip noktasını, mahalledeki menhollerin her birinin tabanını ve suyun hangi yöne aktığını tek bir sabit işarete bağlayarak okuyoruz. Çare çoğu zaman bir iki sokak aşağıda, kimsenin tahmin etmediği kadar gömülü bir boruda çıkıyor.
Yarımadadaki evinizin lağıma yetişemediğini nereden anlarsınız?
Datça'da seviye uyuşmazlığının işaretleri evin en alttaki ıslak hacminde toplanır; taş evde, yazlıkta ve pansiyonda farklı biçimlerde ortaya çıkar.
- Taş evin avlu banyosunda koku: Eski Datça ya da Reşadiye'deki evde avluya sonradan eklenen banyonun süzgecinden, özellikle sıcak günlerde ağır bir koku yükseliyor.
- Deniz katında yavaş boşalan duş: Yazlığın üst katında lavabo anında boşalırken denize açılan alt kattaki duş teknesi uzun süre dolu kalıyor.
- Pansiyonun dolu günlerinde taşma: Bütün odalar dolduğunda en alt kattaki odanın yer süzgecinden pis su geliyor, sabaha doğru geri çekiliyor.
- Sağanak sonrası zemin katta su: Dere yataklarına yakın evlerde yoğun yağmurun ardından alt kat giderinden bulanık su taşıyor.
- Sezon açılışında tıkanmış gibi davranan hat: Ekimde kilitlenen yazlık mayısta açıldığında, dip kattaki lavabo ve duş ilk günden nazlanıyor.
- Temizlik kalıcı sonuç vermiyor: Hat birkaç kez açtırıldığı halde aynı yavaşlık kısa sürede yeniden başlıyor.
Bu işaretler yol gösterir, ama kesin teşhisi borunun içine bakan kamera ve nivo ile yapılan ölçüm koyar.
Datça'nın kayası ve toprağı kazıyı nasıl etkiler?
Datça'da zemin büyük ölçüde sert kayadan oluşur, ancak ova ve dere ağızlarında yumuşak, sulu çökeller bulunur; kazının hızı ve yöntemi parselin bu ikisinden hangisinin üzerinde olduğuna göre değişir. Yarımadanın dağlık omurgasında kireçtaşı ve benzeri sert kayalar yaygındır. Bu kayalarda kazı ancak kırıcıyla ilerler, ama açılan yolun tavanı çoğu zaman kendini taşır. Kireçtaşının çatlaklı ve yer yer erimeyle boşluklanmış yapısı, tavanda gevşek parçalar bulunup bulunmadığını sürekli kontrol etmemizi gerektirir.
Yarımadanın doğu yarısı daha çıplak ve dağlıktır. Bencik kıyısındaki çakıllar arasında kireçtaşının yanında serpantin parçalarının da bulunması, bu kesimde yeşilimsi, kaygan kayaçların varlığını gösterir. Serpantinli kayada kazı, sağlam blokların arasında aniden ufalanan bantlarla karşılaşabilir; bu bantlarda desteği sıklaştırıyoruz.
Yarımadanın batısında, Knidos ve Çeşmeköy çevresindeki sığ çanaklarda ilginç bir katman daha vardır: yerbilimcilere göre yaklaşık 40 ile 50 bin yıl önce, yarımadanın 18 kilometre batısındaki Nisiros adasında meydana gelen şiddetli patlamalardan gelen tüf ve süngertaşı. Bu katmanlar başlangıçta 30 ile 40 metre kalınlığa ulaşmış, büyük kısmı aşınarak kaybolmuştur. Tüf yumuşak ve kolay kazılır, ama suyla temas ettiğinde dağılmaya eğilimlidir; kazıda bu kesimlerde desteği baştan kuruyoruz.
Datça ovası ve İskele'nin çevresindeki düzlük ise farklıdır. 19. yüzyılda yarımadayı inceleyen bir İngiliz denizci, ovayı zeytin, badem ve meyve ağaçlarıyla kaplı, son derece verimli bir alan olarak tarif etmişti. Bu bereketli düzlüğü tepelerden yuvarlanan ve derenin sürüklediği ince çamur, kum ve çakıl doldurmuştur. Kürek ova toprağına kolayca dalar; ne var ki geçişin yanakları kendi başına dikilmez, her karışta kereste ister. Kışın ve ilkbaharda yer altı suyu yükselebileceği için düzlükteki işleri kuru aylara yerleştiriyoruz.
Datça'nın bulunduğu güneybatı Ege, deprem bakımından etkin bir bölgedir. Bu nedenle kazı, sığ temelli taş evlere, eski kuru taş duvarlara ya da teras dolgularına yaklaştığında hızımızı düşürüyor, komşu yapılarda çatlak ya da oturma olup olmadığını gözle takip ediyoruz. Her işe başlarken parselin bir köşesinde küçük bir deneme çukuru kazıyor, kayanın ya da toprağın gerçek durumunu yerinde görüyoruz.
Datça'nın iklimi çalışma planını nasıl yönlendirir?
Datça'da kazı planını belirleyen iki şey vardır: kışın kısa sürede yoğunlaşan yağmurlar ve yazın katlanan nüfus. Yarımadada yaz kızgın ve susuz geçer, kış ise ılık ama yer yer sağanaklıdır. Kuzey kıyısı yaz boyunca güçlü meltem rüzgârlarına açıktır.
Senelik yağmurun çoğu kışın gelir ve kimi zaman bir öğleden sonraya sıkışır. 3 ve 4 Ocak 2025'te ilçeye metrekareye 75 kilogram yağış düşmüş, Kargı Deresi taşarak Eski Datça ile Reşadiye Dörtyol arasındaki yolu kapatmış, 16 eve ve 2 işyerine su girmiş, bazı bodrum katları su altında kalmıştı. Bu olay, dere yataklarına yakın parsellerde kışın açık kazı bırakmanın ne kadar riskli olduğunu açıkça gösterdi.
Bu yüzden kasım ile mart arasında Datça'da yalnızca kısa ve kontrol edilebilir kazıları üstleniyor, uzun işleri yağışların çekildiği aylara alıyoruz. Dikey ağzın çevresine kum torbası diziyor, meteoroloji uyarılarını her sabah okuyoruz. Yazın tablo tersine döner: Temmuzla ağustos boyunca koylar tekne, patikalar araç doludur. Bekleyebilecek geçişleri bademlerin çiçek açtığı bahar sonuna ya da tatilcilerin dönüş yoluna çıktığı ekime almak, yarımadanın da bizim de işine gelir.
Datça'daki taş evler, yazlıklar ve tatil sitelerinde tünel nasıl planlanır?
Datça'da yapılaşma, korunan eski taş evlerden yamaçlara kurulan yazlıklara ve son yıllarda çoğalan tatil sitelerine kadar uzanır; her tipte tünelin planı başka bir öncelikle başlar.
Eski Datça ve Reşadiye'nin taş evleri
Arnavut kaldırımlı patikaları ve çiçekli avlularıyla Eski Datça, yarımadanın kartpostallarına en sık giren köşesidir. Bu evlerde banyolar çoğunlukla sonradan, avluya ya da zemin kata eklenmiştir ve gider çıkışları sokaktaki hattın altında kalabilir. Burada önceliğimiz dokuyu korumaktır: Hendek açmak yerine avlunun bir köşesine küçük bir kuyu açıp kazıyı sokağın altından aşağıdaki rögara sürüyoruz. Evlerin temelleri sığ olduğu için kazıyı yeterli derinlikte tutuyoruz.
Yamaç yazlıkları ve villalar
İskele'nin denize bakan sırtlarında, Mesudiye'nin koylarında ve Palamutbükü çevresinde yazlıklar ve villalar yamaçlara basamaklanır. Bu yapılarda önce şunu soruyoruz: Arsanın altından geçen ikinci bir yol var mı, varsa oradaki boru yeterince gömülü mü? Varsa kazıyı yamacın içinden aşağıya indiriyoruz. Yoksa kazının parsel sınırı boyunca daha alçak bir rögara uzanması ya da haznenin değerlendirilmesi gerekir.
Tatil siteleri
Yarımadada yakın dönemde bir düzine kadar tatil köyü ve sitesi kuruldu. Bu sitelerde birkaç sıra halinde dizilmiş evler tek bir ortak hattan şebekeye bağlanır ve alt sıradaki evler bu hattın altında kalabilir. On ayrı geçiş açmaktansa sitenin en dip köşesinde bir birleşim menholü kurup oradan tek bir geçişle ana boruya inmek, kazıyı da faturayı da küçültür. Ortak alanlara dokunan her iş için kat malikleri kurulunun kararını alıyoruz.
Köy evleri ve yeni yazlıklar
Kızlan, Cumalı, Yazıköy ve Mesudiye gibi köy mahallelerinde iki ayrı yapı kuşağı yan yana yaşar. İç kesimdeki çekirdekte, korsan döneminden kalma yerleşim düzenine göre kurulmuş taş evler; kıyıya ve koylara inen yamaçlarda ise turizmle birlikte yükselen yazlıklar bulunur. Eski evlerde sorun genellikle avluya sonradan eklenen banyodur, yeni yazlıklarda ise deniz katı. İlkinde geçişi avlunun altından, ikincisinde yamacın bağrından planlıyoruz. Köylerde atık su hattının ne zaman ve hangi sokağa kadar geldiğini muhtarlıktan ve MUSKİ'den öğrenmek, çözümün ilk adımıdır.
Pansiyon ve butik oteller
İskele'nin limanı çevresinde ve koylarda pansiyonlar ve butik oteller yaygındır. Bu yapılarda alt katlar oda, çamaşırhane ya da mutfak deposu olarak kullanılır. İşi sezon dışına yerleştiriyor, başlangıç kuyusunu misafir alanlarından uzak servis tarafında açıyoruz.
Datça'da tünel işi hangi aşamalarla ilerler?
Yarımadada her geçiş altı halkalık bir zincirle ilerler; halkaların uzunluğunu kayanın inadı, hedef menholün mesafesi ve Marmaris yolundan gelecek malzemenin planı belirler.
- Yükseklikleri karşılaştırmakEvin en alçak süzgeci, avludaki rögar ve çevredeki yolların bütün rögarları tek bir sabit işarete göre nivoyla ölçülür. Yarımadanın eğimli yollarında bu karşılaştırma, hangi hatta inilebileceğini daha ilk gelişte belli eder.
- Boru içine kamera göndermekMevcut gider hattına kamera sürülür; kırık parçalar, kök girmiş ekler ve ters eğimli kesimler görüntülenir. Sorun yalnızca yerel bir kırıksa bunu açıkça söyler, geçişe hiç gerek bırakmayan küçük bir onarımı öneririz.
- Güzergâhı ve izinleri netleştirmekBağlanılacak rögar seçilir, geçişin izi parselin tapu krokisine işlenir. Klasöre MUSKİ'nin olur yazısı, asfalt altına girilecekse AYKOME belgesi, sitedeyse malikler kararı ve koruma alanının şartları birlikte konur; yazışmaları biz izliyoruz.
- Kuyuyu kazıp toprağın içine girmekAvlunun az kullanılan köşesine başlangıç kuyusu açılır, kazı rögara doğru sürülür. Kireçtaşında kırıcı, ova toprağında ve tüfte sık destek kullanılır; ustalar her inişten önce kuyunun havasını taşınabilir bir cihazla ölçer.
- Boruyu döşeyip hatta kavuşturmakGeçişin zemini elenmiş kumla düzlenir, borular binanın dibinden menhole dek tek bir doğrultuda inecek biçimde birbirine geçirilir. Hatta giriş MUSKİ'nin şartlarına uygun parçalarla yapılır; evin yanına ileride temizlik için bir kapak konur.
- Akışı sınayıp yüzeyi kapatmakBorudan uzun süre su akıtılır, her birleşim yeri kontrol edilir, gerekirse kamera son kez gönderilir. Kazı ve kuyu ince katmanlarla sıkıştırılarak doldurulur; avlu taşları, saksılar ve bitkiler eski yerlerine konur.
Yarımadada yer altı geçişi, elektrikli tank ve hendek nasıl tartılır?
Datça'da alt katı hatta bağlamanın üç yolu vardır; hangisinin doğru olduğu aşağıda derin bir hat bulunup bulunmamasına, arsanın eğimine ve kayanın cinsine bağlıdır. Aşağıda bu üçünü Eski Datça'nın avlularında, Mesudiye'nin sırtlarında ve kumsal kenarındaki arsalarda gördüklerimizle kıyasladık.
| Ölçüt | Kanalizasyon tüneli | Atık su pompası | Açık kazı |
|---|---|---|---|
| Arnavut kaldırımı ve çiçekli avlu | Kaldırım taşı da begonvil de yerinde durur | Gömülecek tanka avlunun bir köşesi verilir | Taşlar tek tek kaldırılır, usta işiyle geri dizilir |
| Yedi ay boş duran ev | Kapı kilitliyken de görevini yapar | Uzun uykudan uyanan motor ilk misafirde takılabilir | Kapı kilitliyken de görevini yapar |
| Fırtınada hat koptuğunda | Lağım bildiği yoldan iner | Tank taşar, deniz katına pis su yayılabilir | Lağım bildiği yoldan iner |
| On yıllık hesap | Kurulduktan sonra cüzdana dokunmaz | Fatura, servis ve yedek parça hiç eksilmez | Taş ustasının ve asfaltçının bedeli baştan eklenir |
| Datça'da uygun olduğu yer | Eski Datça avluları, İskele sırtları, Hayıtbükü ve Ovabükü yazlıkları | Kargı Deresi ağzı ve kumsal kenarında suyu yüzeyde bekleyen parseller | Duvarı yeni örülen, bahçesi daha ekilmemiş inşaat alanları |
Datça'daki yazlıkların çoğu ekimden mayısa kadar boş kalır ve yarımadada ustaya ulaşmak her zaman kolay değildir. Bu evlerde motor arızası, sezonun ilk günü alt katı su altında bırakabilir. Altta yetişilecek bir boru bulursak geçişi savunuyoruz; bulamazsak çift motorlu, sesli ikazlı bir tankı saklamadan söylüyoruz.
Yarımadada geçiş açmak için hangi kapılar çalınır?
Yarımadada lağıma açılacak her yeni ağız için ilk adres MUSKİ'dir. Büyükşehre bağlı bu kurum Balıkaşıran'dan Knidos'a kadar pis su borularını, terfi merkezlerini ve arıtmayı yönetir; bir evin hangi menhole ve kaç metreden gireceğine de o karar verir. Kapı önündeki boruyu bırakıp alttaki sokağa yönelmek istediğinizde bu fikrin de kurumca yerinde bulunması gerekir.
Parsel bacası, evin kendi borusunun bittiği ve kamu hattının başladığı noktadır. Bağlantı yeri değiştiğinde bu baca yeniden yapılabilir; yeri ve derinliği idarenin kurallarına göre belirlenir. Başvuruya eklenecek ölçümleri ve kazı çizimini biz hazırlıyoruz.
Geçiş ya da dikey ağız kamu asfaltının, patikanın veya parkın altına uzanıyorsa, büyükşehirde kazıları sıraya koyan AYKOME'nin de onayı istenir. Böylece yarımadanın zaten kıt olan içme suyunu taşıyan borular ve elektrik kabloları yanlışlıkla delinmez. Datça'da içme suyu hatlarının yenilendiği dönemlerde koordinasyon daha da önem kazanır; MUSKİ 2025'te Sındı'nın Örencik mevkiinde 2.400 metrelik içme suyu hattını genişletmeye başlamıştı.
Merkezin üç çekirdeği özel çevre koruma statüsü altındadır; Hızırşah'ın eski evleri ise ayrıca kırsal sit olarak tescillidir. Bu alanlarda kazı artığının taşınması, ağaçların korunması ve yapı dokusuna müdahale konusunda ek kurallar bulunabilir. Tatil sitelerinde ortak alanlara dokunan işler için kat malikleri kurulunun imzalı kararı, komşu parselden geçilecekse komşunun yazılı rızası gerekir.
MUSKİ'ye haber vermeden borunun ucunu bir yere ekleme, havuz suyunu ya da çatı oluğunu lağıma bağlama isteklerine evet demiyoruz. Bu tür bağlantılar ocak sağanaklarında menhollerin kabarmasını ağırlaştırır, sonra da ev sahibine ceza olarak dönebilir.
Datça'da tünelin bedeli neye göre değişir?
Yarımadada iki geçiş birbirinin aynısı olmaz; fiyat, arsayı gözümüzle gördükten sonra ortaya çıkar. Rakamı yukarı ya da aşağı çeken başlıklar:
- Kazının uzunluğu ve derinliği: Rögara ulaşmak için ne kadar ilerlemek ve ne kadar aşağı inmek gerektiği.
- Kayanın cinsi: Kireçtaşı ve serpantin yavaş ilerler; ova toprağı ve tüf hızlıdır ama sık destek ister.
- Yarımadaya ulaşım: Ekipmanın ve malzemenin uzun ve virajlı yoldan taşınması, uzak koylara erişim.
- Dar sokak ve avlu: Eski Datça'nın taş döşemeli sokaklarına küçük ekipmanla girme zorunluluğu.
- Korunacak unsurlar: Badem ve zeytin ağaçları, kuru taş duvarlar, avlu döşemesi ve havuz.
- Koruma bölgesi ve yol altı geçiş: Ek kurallar ve AYKOME izni gerektiren durumlar.
Arsaya geldiğimiz gün bu başlıkları tek tek tartıyor, her birini ayrı bir satıra döken imzalı bir fiyat mektubu yolluyoruz. Sorunun kazı gerektirmediğini görürsek bunu açıkça belirtiyoruz.
Datça'nın koruma alanlarında kazı yaparken nelere dikkat ediyoruz?
Datça'da koruma alanında kazı yapmak mümkündür; ancak yarımadanın doğal ve kültürel değerleri, işi planlarken birkaç ek özen gerektirir. Bu koruma alanı 22 Ekim 1990 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla kuruldu ve Gökova ile Hisarönü körfezleri arasındaki iki yarımadayı birlikte, toplam 1.443 kilometrekareyi kucaklıyor. Bölge, yarımadaya özgü Datça hurması, kızılçam, zeytin ve servi gibi bitkileriyle, Akdeniz foku ve yaban keçisi gibi hayvanlarıyla ve Knidos gibi antik kentleriyle tanınır.
Bu alanlarda kazı artığını rastgele bir yere dökemeyiz; artığı çuvallayarak ya da küçük araçlarla izin verilen bir alana taşıyoruz. Güzergâhı belirlerken korunan ağaçların köklerinden uzak durmaya, kuyuyu bitki örtüsünün en az etkileneceği noktaya açmaya özen gösteriyoruz. Yüzeyde neredeyse iz bırakmayan bir yöntem olduğu için yer altı geçişi, bu alanın koruma anlayışıyla zaten aynı yöne bakar.
Hızırşah'ın tescilli köy dokusunda ya da Knidos'a yakın arsalarda ise koruma kurulunun söz hakkı vardır. Bu konuyu işin başında ev sahibiyle birlikte netleştiriyor, gerekli başvurular tamamlanmadan kazıya başlamıyoruz.
Datça mahallelerine göre kanalizasyon tüneli
Datça'nın 12 mahallesi, kent merkezini oluşturan üç parçadan yarımadanın batı ucuna ve doğudaki dağlık kesime kadar uzanır. Her birinde yükseklik sorunu başka bir kılıkta görünür; aşağıda tek tek ele aldık.
Liman merkezi · yamaç yazlığı
İskele kanalizasyon tüneli
İskele, 1947'den bu yana Datça'nın yönetim merkezi olan, limanın çevresinde kurulmuş ve ilçenin en canlı mahallesidir. Liman çevresinde lokantalar, pansiyonlar ve dükkânlar, onun arkasındaki sırtlarda ise denize bakan yazlıklar ve apartmanlar bulunur. Mahalle, 1990'dan beri özel çevre koruma statüsündedir.
İskele'de iki tür sorunla karşılaşıyoruz. Liman çevresindeki düzlükte hat sığdır ve zemin katını dükkân ya da pansiyon odası olarak kullanan yapılar bağlanmakta zorlanır. Sırttaki yazlıklarda da sorun, mavi manzaralı alt katın yukarıdaki boruya erişememesidir. Düzlükte kazıyı hattın derinleştiği rögara uzatıyor, sırtlarda yamacın içinden aşağıdaki yola iniyoruz. Sezon yoğunluğu nedeniyle işleri yaz dışına planlıyoruz. Limana inen caddeler yaz akşamları yürüyüşçülerle dolduğu için gürültülü işleri sabahın ilk saatlerine topluyor, öğleden sonra alanı güvenli biçimde kapatıyoruz.
İskele için hemen arayın: 0538 237 26 41 →İlk merkez · eski doku
Reşadiye kanalizasyon tüneli
Reşadiye, 20. yüzyılın başlarında Sultan Mehmed Reşad'ın adıyla anılan ve bir dönem yarımadanın da adı olan, Datça ilçe olduğunda ilk yönetim merkezi seçilen mahalledir. 1947'de merkez İskele'ye taşınana kadar bu görevi sürdürdü. Günümüzde taş konaklarla betonarme evler aynı sokağı paylaşıyor; mahallenin tamamı koruma alanının içinde.
Ocak 2025'teki sağanakta Kargı Deresi'nin taşmasıyla Reşadiye Dörtyol ile Eski Datça arasındaki yol kapanmış, çevredeki evlere su girmişti. Dere yatağına yakın parsellerde kazıyı kuru aylara alıyoruz. Taş evlerde avluya sonradan eklenen banyoların giderini, hendek açmadan küçük bir kuyudan başlattığımız kazıyla aşağıdaki rögara bağlıyoruz. Dörtyol çevresindeki yoğun trafikte ekip aracının nerede bekleyeceğini belediyeyle önceden konuşuyor, malzemeyi kısa duraklamalarla indiriyoruz.
Reşadiye için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Eski Datça · taş sokak
Datça kanalizasyon tüneli
Datça mahallesi, halk arasında Eski Datça olarak bilinen, taş döşeli dar sokakları, begonvilli avluları ve taş evleriyle ilçenin en çok korunan dokusunu barındıran yerleşimdir. Kent merkezinin üç parçasından biridir ve koruma bölgesi içindedir.
Bu evlerde banyolar çoğunlukla sonradan eklenmiştir ve gider çıkışları sokaktaki hattın altında kalabilir. Bu patikalarda kazı hendeği hem yüzyıllık taşları kaldırır hem de mahalleliyi evine giremez hale getirir. Eski Datça'da avlunun bir köşesinden küçük bir kuyuyla inip kazıyı sokağın altından sürüyoruz; taş döşeme yerinde kalır. Ekipmanı dar sokaklara uygun küçük parçalarla getiriyor, sığ temelli duvarların altından yeterli derinlikte geçiyoruz. Çalışma süresince komşu kapılarının önünü açık tutuyor, akşamları dikey ağzı kapakla örtüp sokağı geceye hazır bırakıyoruz.
Datça için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Kırsal sit · köy evi
Hızırşah kanalizasyon tüneli
Hızırşah, Datça'nın köy mahallelerinden biridir ve eski köy dokusu kırsal sit alanı olarak korunmaktadır; bu dokunun korunmasına yönelik akademik bir koruma projesi de hazırlanmıştır. Taş evler, avlular ve dar köy yolları mahallenin karakterini oluşturur.
Kırsal sit alanında hendek açmak, köyün tarihi dokusuna doğrudan müdahale anlamına gelir. Bu nedenle Hızırşah'ta tünel doğal bir seçenektir; tek bir küçük kuyudan başlayan kazı, avluyu ve köy yolunu olduğu gibi bırakır. Kazıdan önce koruma kurulunun görüşünün gerekip gerekmediğini netleştiriyor, eski evlerin sığ temellerini kontrol ederek güzergâhı belirliyoruz. Kazı artığını köyün içinde biriktirmeden aynı gün dışarı taşıyor, iş bittiğinde söktüğümüz her taşı numaralandırdığımız sırayla yerine koyuyoruz.
Hızırşah için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Yel değirmenleri · ova köyü
Kızlan kanalizasyon tüneli
Kızlan, yarımadanın simgelerinden olan taş yel değirmenleriyle bilinen bir köy mahallesidir. Değirmenler köyün yakınındaki yükseltinin üzerinde sıralanır; köy evleri ise badem ve zeytin bahçeleri arasına dağılmıştır.
Kızlan'da eski köy evleri ile son yıllarda yapılan bahçeli müstakil evler ve yazlıklar bir arada bulunur. Lağım borusu köye yıllar sonra ulaşınca, avlusunu eski düzene göre kurmuş evlerin alt odaları bu boruya erişemeyebiliyor. Burada önce rögarların derinliğini ölçüyor, bahçedeki ağaçların köklerinden uzak bir güzergâh seçiyoruz. Eğimli kesimlerde kayalık zemin nedeniyle kırıcıyla ilerliyoruz. Değirmenlerin dizildiği sırt rüzgâra çok açık olduğundan kuru havalarda tozu bastırmak için kazı alanını sulayarak çalışıyoruz. Badem bahçelerinde hasat zamanını da takvime katıyoruz.
Kızlan için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Orman kenarı · bahçeli ev
Emecik kanalizasyon tüneli
Emecik, Datça'nın köy mahallelerinden biridir ve çam ormanlarına yakın konumuyla bilinir. 2012'de çevresinde çıkan yangında yaklaşık 75 hektar orman alanı yanmıştı. Mahallede eski köy evleri ile bahçeli müstakil evler ve yazlıklar bulunur.
Ormana yakın eğimli parsellerde evlerin alt katları çoğu zaman yol hattının altında kalır. Emecik'te önce alttaki patikada gömülü bir boru olup olmadığını arıyor, varsa geçişi yamaçtan oraya süzdürüyoruz. Orman kenarındaki çalışmalarda kıvılcım çıkarabilecek ekipmanı yaz kuraklığında dikkatle kullanıyor, kazı artığını bitki örtüsünden uzak tutuyoruz. Yazın orman yangını tehlikesi yüksek olduğundan, acil olmayan işleri ilk sonbahar yağmurları düştükten sonraya erteliyoruz. Kesici ve kırıcı aletlerin yanında her zaman söndürme tüpü bulunduruyoruz.
Emecik için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Köy mahallesi · eğimli arsa
Karaköy kanalizasyon tüneli
Karaköy, yarımada boyunca dizilen dokuz köy mahallesinden biridir. Karaköy'de tarlaların arasında eski köy yapıları ve yeni yazlıklar dağınık durur, arsaların bir kısmı meyillidir.
Köy mahallelerinde şebeke çoğu zaman sonradan geldiği için evler eski avlu düzenine göre kurulmuştur ve alt kat giderleri yeni hattın altında kalabilir. Karaköy'de önce hattın mahallede nereye kadar uzandığını ve rögarların derinliğini öğreniyoruz. Yakında elverişli bir menhol bulursak kısa bir geçişle işi bitiriyor, bulamazsak tankın daha akla yatkın olduğunu dürüstçe anlatıyoruz. Tarım arazilerinin arasından geçecek güzergâhlarda sulama hatlarını önceden işaretliyor, ekili sıralara basmadan çalışıyoruz. Merkeze uzaklık nedeniyle bütün malzemeyi tek seferde getiriyoruz. Eğimli arsalarda yamaç geçişi de seçenekler arasındadır.
Karaköy için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Betçe köyü · Palamutbükü yakını
Cumalı kanalizasyon tüneli
Cumalı, yarımadanın batısında Betçe adıyla anılan beş köyden biridir; diğerleri Mesudiye, Sındı, Yakaköy ve Yazıköy'dür. Köy, yarımadanın güney kıyısında, toprağın iyi sulandığı ve kıyıya Palamutbükü'nde ulaştığı kesime yakındır.
Cumalı'da eski köy evleri iç kesimdeyken kıyıya inen yamaçlarda yazlıklar ve pansiyonlar yer alır. Yamaç yazlıklarında deniz katının üst yoldaki hattın altında kalması sık görülür. Kazıyı yamacın içinden aşağıdaki hatta indiriyoruz. İyi sulanan arazide yer altı suyunun mevsimsel durumunu deneme çukuruyla önceden görüp çalışma dönemini buna göre seçiyoruz. Palamutbükü'ne inen yamaçlar yazın tatilcilerle dolduğundan planlı işleri bahar ve sonbahar aylarına topluyor, dar köy yollarında küçük araçlarla çalışıyoruz. Sulak toprakta dikmeleri sık tutuyoruz.
Cumalı için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Batı ucu · Knidos yakını
Yazıköy kanalizasyon tüneli
Yazıköy, yarımadanın batı ucuna yakın, Betçe köylerinden biridir. Antik Knidos kenti, yarımadanın en batısındaki Tekir'de yer alır; Knidos çevresindeki sığ çanaklarda Nisiros kaynaklı tüf katmanları korunmuştur.
Köyün iç kısmında eski taş yapılar, denize dönük sırtlarda ise yeni yazlıklar yer alır. Batıdaki tüf kesimlerinde zemin yumuşak ve suya duyarlıdır; kazıda desteği baştan kuruyoruz. Kayalık yamaçlarda ise kırıcıyla ilerliyoruz. Antik alanlara yakın parsellerde kazıdan önce koruma kurallarını netleştiriyoruz. Merkezden uzak olduğu için ekipmanı eksiksiz hazırlayıp işi tek gelişte bitirmeyi hedefliyoruz. Knidos'a giden yol yaz aylarında ziyaretçi araçlarıyla dolduğu için ekip aracını sabah erken saatte getirip öğle sıcağından önce ağır işleri bitiriyoruz. Tüf kesimlerinde yağmurdan sonra birkaç gün bekliyoruz.
Yazıköy için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Koylar · yamaç yazlığı
Mesudiye kanalizasyon tüneli
Mesudiye, Betçe köylerinden biridir ve yarımadanın güney kıyısındaki Hayıtbükü ve Ovabükü koylarıyla tanınır. Köyün eski çekirdeği iç kesimde, korsanlara karşı kıyıdan uzakta kurulmuştur; koylara inen yamaçlarda ise yazlıklar, pansiyonlar ve villalar sıralanır.
Hayıtbükü ve Ovabükü'ne bakan sırtlarda evlerin deniz katının yukarıdaki boruya yetişmemesi neredeyse kuraldır. Mesudiye'de kazıyı yamacın içinden aşağıdaki yola indiriyor, kayalık zeminde kırıcıyla ilerliyoruz. Koy kıyısına yakın düz parsellerde ise suyun durumunu önceden kontrol ediyoruz. Dar ve virajlı yollar nedeniyle ekipmanı küçük parçalar halinde getiriyoruz. Koylardaki pansiyonlarda işi sezon dışına alıyor, kazı artığını kumsaldan uzak tutuyoruz. İç kesimdeki eski köy çekirdeğinde ise taş avluları koruyan kısa geçişler planlıyoruz.
Mesudiye için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Betçe köyü · yeni su hattı
Sındı kanalizasyon tüneli
Sındı, yarımadanın batısındaki Betçe köylerinden biridir. MUSKİ, Haziran 2025'te Sındı'nın Örencik mevkiinde, Örencik ve çevresindeki yerleşimlerin içme suyu yetersizliğini gidermek için 2.400 metrelik bir hattı daha geniş çaplı borularla yenilemeye başlamıştı.
Sındı'da eski köy evleri ve çevredeki mevkilerde yayılan yazlıklar bulunur. Altyapı çalışmalarının sürdüğü bu tür yerlerde içme suyu hattının konumunu öğrenmek, kazı güzergâhını belirlemek için önemlidir. Alt odası lağıma yetişemeyen evlerde, birkaç metrelik bir geçişle daha gömülü bir menhole varıp varamayacağımızı nivoyla hesaplıyoruz. Örencik ve çevresindeki dağınık yerleşimde atık su hattının en son ulaştığı noktayı öğrenmek, geçişin mümkün olup olmadığını belirleyen ilk bilgidir. Taşlık kesimde kırıcıyla, gevşek toprakta sık dikmeyle ilerliyoruz.
Sındı için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Betçe köyü · eski avlu
Yakaköy kanalizasyon tüneli
Yakaköy, Betçe adıyla anılan beş batı köyünden biridir. Yarımadanın diğer köyleri gibi iç kesimde, tepelerin arasında kurulmuştur; taş evler, avlular ve badem, zeytin bahçeleri köyün dokusunu oluşturur.
Yakaköy'de eski taş evlere sonradan eklenen banyolar ve köyün çevresinde yapılan yeni evlerin alt katları, hattın derinliğine her zaman uymaz. Geçişin çizgisini avlu duvarlarının temelinden ve bademlerin köklerinden uzak tutarak belirliyoruz. Kayalık zeminde kırıcıyla, toprak kesimlerde sık destekle ilerliyoruz. Köyün merkeze uzaklığı nedeniyle malzemeyi önceden eksiksiz hazırlıyoruz. Badem hasadı ve zeytin toplama haftalarında bahçelerde çalışmamaya özen gösteriyor, takvimi ev sahibiyle oturup birlikte çiziyoruz. Kazı bittiğinde avludaki çiçek tarhlarını da yeniden düzenliyoruz. Köy çeşmesinin borularını da önceden işaretliyoruz.
Yakaköy için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Datça kanalizasyon tüneli: sık sorulan sorular
Datça'da deniz manzaralı yazlığımın en alttaki banyosu neden boşalmıyor?
Yarımadada evler, maviyi görebilmek uğruna asfaltın denize bakan yakasına, kat kat aşağı iner. Üst yoldaki MUSKİ hattı giriş katı için yeterli olur, ama deniz katındaki banyo ve mutfak bu hattın altında kalır. Atık su yukarı tırmanamadığından bu katı ya motorlu bir hazneyle ya da aşağıdaki yolun hattına inen bir kazıyla bağlamak gerekir.
Eski Datça'nın taş evlerinde tünel açmak sokağa zarar verir mi?
Hesabı iyi yapılırsa vermez. Eski Datça'nın arnavut kaldırımlı patikalarını yarmak, yüz yıllık taşları yerinden oynatır ve komşuları kapılarından günlerce ayırır. Tünelde avlunun bir köşesinden inip yolu toprağın altından sürüyoruz; sokak döşemesi ve taş duvarlar yerinde kalır. Bu evlerin temelleri genellikle sığ olduğu için kazıyı temellerin yeterince altından geçiriyoruz.
Datça'nın kayalık zemininde kazı yapmak zor mu?
Yavaş ama yapılabilir. Datça Yarımadası'nın batısı yer yer 1.000 metreyi aşan dağlık bir yapıdadır ve kireçtaşı gibi sert kayalar yaygındır. Bu kayalarda kırıcıyla ilerliyoruz; kazının tavanı çoğu zaman kendini taşır. Çatlaklı ve ufalanan kesimlerde destekleri sıklaştırıyor, Datça ovasının yumuşak toprağında ise neredeyse her adımda destek kuruyoruz.
Datça Özel Çevre Koruma Bölgesi tünel işini etkiler mi?
Etkiler, ama işi engellemez. Kentin üç çekirdeği olan İskele, Reşadiye ve Eski Datça, devletin özel statüyle koruduğu Datça-Bozburun alanının sınırları içinde kalır. Bu bölgede kazı artığının nereye taşınacağı, ağaçların korunması ve doğal alanlara dokunulmaması önem taşır. Hızırşah gibi kırsal sit alanlarında ayrıca koruma kurallarına uyulması gerekir; bunları işin başında netleştiriyoruz.
Datça'da kış yağmurları kazıyı nasıl etkiler?
Datça'da yağışın çoğu kış aylarında düşer ve kısa sürede çok yoğunlaşabilir. Ocak 2025'te ilçeye metrekareye 75 kilogram yağmur düşmüş, Kargı Deresi taşmış, Eski Datça ile Reşadiye arasında 16 ev ve 2 işyerini su basmıştı. Bu nedenle dere yataklarına yakın parsellerde kışın kazı yapmaktan kaçınıyor, açık kuyuyu yağmura karşı koruyoruz.
Datça'daki yazlık sitemiz için ortak tek bir tünel yapılabilir mi?
Çoğu zaman yapılabilir ve daha ekonomiktir. Datça'daki tatil sitelerinde alt sıradaki evlerin atık suyunu site içinde bir noktada toplayıp oradan tek bir kazıyla hattın derin rögarına inmek mümkündür. Önce malikler oturup karar yazar, ardından MUSKİ'den olur alınır. Böylece on ayrı geçiş yerine tek bir geçiş açılır, masraf da sıra evler arasında bölüşülür.
Datça'ya ekip göndermek ne kadar sürer, işi tek seferde bitirir misiniz?
Acil bir taşmada Datça'ya yola hemen çıkıyoruz; yarımadanın yolu uzun ve virajlı olduğu için varış süresi trafiğe göre değişir. Takvimli işlerde ilk ziyarette her şeyi ölçüp not ediyor; iksa kerestesini, boruyu, ek parçalarını kamyonete eksiksiz yüklüyoruz. Amacımız, Palamutbükü ya da Mesudiye gibi uzak koylarda bile işi tek gelişte, eksik malzeme yüzünden ara vermeden bitirmektir.
Datça'da tünel için MUSKİ'den onay almak zorunlu mu?
Zorunludur. Datça'daki atık su hatları Muğla Büyükşehir Belediyesine bağlı MUSKİ'nin sorumluluğundadır ve bir evin hangi rögardan bağlanacağına bu idare karar verir. Geçiş kamuya ait asfaltın altından geçecekse, Muğla'daki kazı koordinasyonunu yürüten AYKOME de dosyaya imza atar. Dilekçenin ekleri olan kot tablosu ile güzergâh krokisini biz çıkarıyoruz.
Datça'da yazın kazı yapıyor musunuz?
Acil durumlarda yazın da, gece de geliyoruz. Ancak temmuz ve ağustosta Datça'nın nüfusu katlanır, dar yollar ve koylar kalabalıklaşır; planlı kazıyı bu aylara koymamayı öneriyoruz. Yarımadada en elverişli dönem, yağmurların çekildiği nisan sonundan hazirana ve sezonun bittiği eylül sonundan kasıma kadar olan aylardır.
Yarımadadaki yazlığım için yer altı geçişi mi, elektrikli tank mı?
Aşağıdaki yolda yeterince derin bir MUSKİ hattı varsa Datça'da kazı çoğu zaman daha iyi bir çözümdür; elektriğe bağlı değildir ve kışın kapalı kalan yazlıkta bile sorun çıkarmaz. Altta boru hiç yoksa, araya aşılması anlamsız bir kaya burnu giriyorsa ya da kumsala bitişik arsada su ayak bileğinde bekliyorsa, sesli ikazlı bir tankı açık sözle öneriyoruz.
Datça'da tünel bedelini neler etkiler?
Datça'da fiyatı ilk sırada üç şey belirler: geçişin kaç metre süreceği, hedef borunun ne kadar gömülü olduğu ve kayanın ne kadar inatçı çıkacağı. Yarımadaya ulaşım mesafesi, taş döşemeli dar sokaklara malzeme taşıma güçlüğü, korunacak badem ve zeytin ağaçları, koruma bölgesi kuralları ve yol altı geçiş de teklife yansır. Kalem kalem dökülmüş rakamı arsayı gördükten sonra kâğıda geçiriyoruz.
Datça'daki evimde dip kat süzgecinden lağım suyu fışkırırsa ne yapayım?
Musluk, sifon ve makineleri hemen kapatın; yukarıdaki her damla aynı aşağı noktaya biner. Avludaki menhol kapağını kaldırın, içinin ağzına kadar dolu mu yarı boş mu olduğunu görün, telefonla resmini alın. Resmi bize yollayın ya da hemen arayın; birkaç soruyla derdin bir anlık tıkanma mı, binanın doğuştan gelen yükseklik hatası mı olduğunu anlarız.