Kanalizasyon tüneli nasıl yapılır? Keşiften kapatmaya altı adım

Kanalizasyon tüneli kısaca nasıl bir iştir?

Tünel bağlantısı, bir yapının atık su çıkışını sokak şebekesinde binadan aşağıda akan bir noktaya ulaştırmak amacıyla toprağın altında elle açılan dar, yatay bir geçittir. Yöntemin amacı yüzeyi yarmadan, eğimi bozulmamış bir bağlantı kurmaktır. Bu sayede alt kattan çıkan su, motor ya da pompa yardımı olmadan, yalnızca borunun inişi sayesinde ana hatta ulaşır.

Bu yönteme başvurmanın en yaygın gerekçesi kot farkıdır: bodrum ya da alt kat giderinin seviyesi, binanın önündeki hattın akış yüksekliğinin altında kalmıştır. Hizmetin genel tanımını kanalizasyon tüneli sayfamızda anlattık; burada ise işin sahada nasıl yürüdüğüne odaklanıyoruz.

Şunu baştan belirtelim: her adım bir öncekinin sonucuna bağlıdır. Ölçüm yapılmadan kazıya başlanmaz, test edilmeden geçit kapatılmaz. Sıralamanın atlanması, sonradan kazılan yeri yeniden açmak zorunda kalmak demektir.

Yöntem yeni de değildir. Kent merkezlerinde trafiği kesmeden ya da tarihi dokuyu bozmadan altyapı geçirmek için yüzeyi açmayan teknikler uzun süredir kullanılır. Bizim yaptığımız iş bunun bina bağlantısı ölçeğindeki, insan eliyle yürütülen biçimidir: makine yerine dar bir geçitte ilerleyen usta, büyük şantiye yerine tek bir kuyu.

Uygulama hangi adımlarla ilerler?

Bir tünel bağlantısı sahada aşağıdaki altı aşamadan geçer. Her aşamanın kendine ait bir kontrol noktası vardır ve bir sonrakine o kontrol tamamlanınca geçilir.

1. Keşif ve kot ölçümüİlk ziyarette binada suyun çıktığı en aşağıdaki ağız, parsel bacası ve sokaktaki hattın akış seviyesi ölçülür. Bu üç nokta arasındaki yükseklik ilişkisi, işin yapılabilirliğini ve geçidin kaç metre aşağıdan yürüyeceğini ortaya koyar. Ölçümle birlikte binanın kullanım biçimi ve şikâyetin geçmişi de dinlenir.
2. Hattın kamerayla incelenmesiMevcut boruya kamera sokularak çatlak, çökme, kök girişi veya suyu geriye yatıran bir eğim bozukluğu aranır. Bazen sorunun asıl kaynağı kot değil, bozulmuş bir boru parçasıdır. Görüntü, eski hattın hangi bölümünün korunabileceğini ve yeni bağlantının nereden başlaması gerektiğini de netleştirir.
3. Güzergâh seçimi ve izinlerŞebekede binanın en düşük giderinin altında akan bölüm saptanır ve geçidin oraya hangi rotayla ulaşacağı planlanır. Güzergâh üzerindeki elektrik, doğalgaz, içme suyu ve iletişim hatları araştırılır. Kamusal alana girilecekse ya da şebekeye yeni bağlantı yapılacaksa su idaresi ve ilgili belediye birimlerinden gerekli onaylar alınır.
4. Çalışma kuyusu ve tünel kazısıBina yakınında, gerekli derinliğe kadar bir başlangıç kuyusu açılır ve kenarları desteklenir. Usta bu kuyudan yatay olarak ilerler; her ilerleme adımında tavan ve yan duvarlar kereste veya metal destek elemanlarıyla tutulur. Çıkan toprak kovayla yukarı alınır; yönün ve eğimin sapmaması için ölçüm her gün yenilenir.
5. Borunun yerleştirilmesiTünel tabanı düzeltilir, boru yatağı hazırlanır ve borular contalı eklerle, baştan sona kesintisiz bir eğimle yerleştirilir. Bir uçta bina tesisatına, diğer uçta idarenin onayladığı biçimde ana hatta bağlantı yapılır. Gerekli görülen noktalara ileride temizlik ve kamera için erişim ağzı bırakılır.
6. Test ve geçidin kapatılmasıHat suyla doldurularak sızıntı olup olmadığı izlenir, ardından alt katın giderlerinden su verilerek akış gözlenir. Gerekirse yeni boru kamerayla son kez görüntülenir. Sonuç temizse geçit ve kuyu, toprak ince tabakalar halinde serilip her tabaka sıkıştırılarak kapatılır, yüzey kaplaması yerine konur.

Tünel kazısında güvenlik nasıl sağlanır?

Tünel kazısının en önemli kuralı, ustanın hiçbir zaman desteksiz toprağın altında kalmamasıdır. Kazı ilerledikçe iksa da onunla birlikte ilerler; toprak ne kadar sağlam görünürse görünsün bu adım atlanmaz. Kil bir sabah sert, öğleden sonra nemle gevşek olabilir.

İkinci risk havadır. Kapalı, dar ve yerin altındaki bir hacimde oksijen azalabilir, şebekeye yaklaşıldıkça kanalizasyon gazları birikebilir. Bu nedenle sahada şu önlemleri uyguluyoruz:

• Ekip aşağı inmeden ve kazı sürdükçe düzenli aralıklarla gaz ölçüm cihazıyla havanın denetlenmesi,
• Tünelin içine fanla temiz hava verilmesi,
• Kuyu ağzında her an bekleyen bir ekip arkadaşı ve iniş çıkış için sabit merdiven ya da emniyet düzeneği,
• Kuyu çevresinin bariyer ve uyarı şeridiyle kapatılması, gece için ışıklandırma,
• Şebeke bağlantısı yapılırken ana hattın akışının kontrol altına alınması.

Üçüncü risk, güzergâhtaki diğer altyapıdır. Doğalgaz borusu ya da yer altı elektrik kablosuyla karşılaşmamak için ilgili kurumların hat bilgileri istenir, şüpheli bölgelerde kazı elle ve yavaş yürütülür.

İşin süresi neye bağlıdır?

Tek bir süre söylemek doğru olmaz, çünkü takvimi sahadaki koşullar belirler. Kısa ve kuru bir zeminde birkaç günde biten iş, uzun ve sulu bir güzergâhta haftalara yayılabilir. Süreyi etkileyen başlıca etkenler şunlardır:

• Tünel uzunluğu: Kazı elle yapıldığı için mesafe arttıkça toprak taşıma ve iksa işi doğrudan uzar.
• Derinlik: Kuyu derinleştikçe hem açılması hem de her kovanın yukarı çıkarılması daha fazla zaman alır.
• Zemin cinsi: Kil ve sıkı dolguda ilerleme düzenlidir; gevşek kum, iri çakıl ya da kaya katmanı hızı belirgin biçimde düşürür.
• Yeraltı suyu: Kazıya su geliyorsa sürekli tahliye gerekir ve ilerleme yavaşlar.
• İzin süreci: Kamusal alanda çalışılacaksa onayların çıkması, sahadaki işten bağımsız olarak takvimi etkiler.
• Erişim: Kuyunun açılacağı yerin dar ya da trafiğe yakın olması lojistiği zorlaştırır.

Keşiften sonra bu etkenleri tek tek değerlendirip size gerçekçi bir takvim veriyoruz. Aynı etkenler bedeli de şekillendirdiği için ayrıntıyı fiyat sayfamızda bulabilirsiniz.

Tünel işinde en sık hangi hatalar yapılır?

En pahalıya patlayan hata, eğimin göz kararı verilmesidir. Boru bir noktada hafifçe yükselirse orada su ve tortu birikir, birkaç ay içinde eski şikâyetler geri döner. Bu yüzden döşeme sırasında her boru boyu ayrı ayrı ölçülür ve hat baştan sona tek yönde inecek biçimde ayarlanır.

İkinci sık hata, dolgunun tek seferde ve sıkıştırılmadan yapılmasıdır. Gevşek bırakılan toprak zamanla oturur; üstteki parke çöker, boru yatağı bozulur. Üçüncüsü ise izinsiz şebeke bağlantısıdır. Kısa yoldan yapılan böyle bir bağlantı ileride idareyle sorun yaratır, bu nedenle kabul etmiyoruz. Konuyu kaçak bağlantı yazımızda ayrıca ele aldık.

Ev sahibi ya da yönetim iş öncesinde neyi hazırlamalı?

Hazırlık az ama işe yarar: ekibin kuyu açacağı alanı boşaltmak, alt kattaki gider ağızlarına erişimi açık tutmak ve elinizde varsa binanın tesisat projesini ya da eski bağlantı belgelerini paylaşmak yeterlidir. Parsel bacasının yerini bilmiyorsanız sorun değil, keşifte birlikte buluruz; konunun ayrıntısı parsel bacası rehberimizde var.

Apartman ya da sitede iş yapılacaksa kat maliklerine önceden haber verilmesi, kuyu çevresinde araç park edilmemesi ve bağlantı anında birkaç saatlik su kullanım kısıtına uyulması işleri hızlandırır. Site yönetimleri için hazırladığımız yönetim rehberi karar sürecini adım adım anlatıyor.

Tünelin sizin binanız için doğru seçenek olup olmadığından emin değilseniz önce tünel ile pompa karşılaştırmasına göz atabilir, sonra bize ulaşarak keşif günü planlayabilirsiniz.

Sık sorulan sorular