Çanakkale Kanalizasyon Tüneli

Çanakkale'de kanalizasyon tüneli nedir?

Çanakkale'de kanalizasyon tüneli, bodrumu belediye kanalından alçakta kalmış bir binanın pis suyunu, kordon taşına ve çimene dokunmadan, toprağın altına açılan dar bir koridorla şebekenin derinleştiği rögara götürmektir. İşe binanın bahçesinde ya da arka avlusunda açılan dik bir kuyuyla başlanır. Ustalar kuyunun dibinden kanala doğru kazmayla yol açar, her ilerleyişi kereste ya da çelik destekle sağlamlaştırır, boruyu da evden çıkıp kanala varana kadar hep inen bir hatta döşer. Hat sınandıktan sonra koridor ve kuyu kat kat kapatılır; kordon taşları, çim ya da asfalt ilk gün nasılsa öyle kalır.

Bu yönteme ihtiyaç duyulmasının sebebi hemen her durumda kot farkıdır. Bodrumdaki tuvaletin, duşun ya da çamaşır makinesinin süzgeci, sokak kanalında suyun geçtiği seviyenin altındaysa pis su o kanala varamaz. Boruda göllenir, çamurlaşır, en sonunda geri tepip süzgeçten çıkar. Çanakkale'de bu durumla en çok iki ortamda karşılaşıyoruz: Sarıçay'ın düz ovasına yayılmış kent merkezindeki bodrumlu apartmanlar ile Kepez'den Güzelyalı'ya, Küçükkuyu'dan Gelibolu'ya uzanan kıyı şeridinde yamaca kurulmuş evler ve siteler.

Tünelin mantığı, binanın tam önündeki sığ kanal parçasına bağlanmakta ısrar etmek yerine hattın aşağıya indiği daha ötedeki bir noktayı hedeflemektir. Bunu yaparken sokağın bir ucundan öbür ucuna hendek kazılmaz. Kordon boyunda, Çarşı Caddesi çevresinde ya da öğrenci yoğunluğunun yüksek olduğu Barbaros ve Esenler gibi mahallelerin dar sokaklarında bunun anlamı büyüktür; dükkânların ve apartman girişlerinin önü kapanmaz.

Şunu da belirtmek gerekir: tünel evin içindeki tesisatla ilgilenmez; işi, bina ile belediye kanalı arasındaki dış halkayı yenilemektir. Her bağlantı ilgili belediyenin şartnamesine uyar ve biz o şartnamenin dışına taşan hiçbir bağlantıya imza atmıyoruz.

Çanakkale'de binaların kanala yetişememesinin sebepleri nelerdir?

Çanakkale'de kot farkının en temel kaynağı, il merkezinin deniz seviyesine çok yakın, düz bir alüvyon ovasına kurulmuş olmasıdır. Kentin rakımı yalnızca birkaç metredir ve şehir, Sarıçay'ın boğaza ulaşmadan önce yaydığı alüvyonun üzerinde gelişmiştir. Deniz kenarında, rakımı bu kadar düşük bir düzlükte kanal şebekesi suyu yürütebilmek için çok az eğim kullanabilir; ana hatlar da denize ve arıtmaya yaklaştıkça fazla derine indirilemez. Bunun sonucu, pek çok sokakta kanalın yüzeye yakın seyretmesidir.

İkinci etken, kentin hızlı büyümesi ve bodrumların kullanım biçimidir. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'nin elli bini aşan öğrencisi, kentte kiralık konuta olan talebi yıllardır yüksek tutuyor. Bu talep, birçok apartmanın bodrum katının sonradan öğrenci evine, apart odalarına ya da küçük dükkânlara çevrilmesine yol açtı. Projede kömürlük ya da sığınak diye çizilmiş bir kata duş ve mutfak eklendiğinde, bu giderler sokak kanalının seviyesine ulaşamaz. Şikâyet çoğunlukla dönem başında, kat yeni kiracılarla dolduğunda başlar.

Üçüncü etken eğimdir. Merkezin güneyinde Kepez, Güzelyalı ve Dardanos yönünde yerleşim, boğaza doğru inen ormanlık yamaçlara tırmanır. Kuzey yakada Lapseki ve Gelibolu da benzer biçimde denize inen arazilere kuruludur. Ayvacık'ın Küçükkuyu kıyısında ise evler Kaz Dağları'nın eteklerine yaslanır. Kanalı tepedeki yoldan geçen bir arsada ev yamaca uyup aşağı doğru kat kat inmişse, en alttaki süzgecin o kanala ulaşma şansı yoktur.

Dördüncü etken derelerin taşkınlarıdır. Şubat 2026'da yoğun yağış ve dolan Atikhisar Barajı'ndan kontrollü su bırakılmasıyla Sarıçay ile Kepez Çayı taştı; aynı günlerde Ezine'de Menderes Çayı ve Biga'da Kocabaş Çayı da yükseldi. Bu tür günlerde dereye yakın mahallelerde toprak doyar, yağmur suyu kanala karışır ve kanalın taşıma payı azalır. Bağlantısı zaten sınırda olan evler süzgeçten su verir. Benzer bir olay yaşadıysanız, boru açtırıp geçmek yerine evin kanala göre seviyesini ölçtürmenizi öneriyoruz.

Çanakkale'de bir evin kanala yetişemediği nasıl anlaşılır?

Seviye sorununun en tipik özelliği, yalnızca binanın en aşağıdaki katında görülmesidir; üst katlar sorunsuz kullanılırken bodrum ya da zemin kat dert çıkarır. Şu işaretlerden ikisi üçü aynı binada görülüyorsa mesele bir tıkanıklıktan büyüktür:

• Bodrumdaki duş yavaş boşalıyor: Üst kattaki banyoda su rahatça akıp giderken aşağıdaki teknede su dakikalarca kalıyor.
• Açılan boru kısa sürede yine doluyor: Tıkanıklıkçı geliyor, boruyu açıyor; bir iki hafta sonra su yine teknede birikiyor.
• Sağanakta ya da baraj kapakları açıldığında süzgeç taşıyor: Sarıçay ve Kepez Çayı'na yakın sokaklarda yağışlı günlerde yer süzgecinden su yükseliyor.
• Akşam saatlerinde guruldama: Bütün apartmanın aynı anda suyu kullandığı saatlerde aşağıdaki gider ses çıkarıp geri itiyor.
• Lodosta artan koku: Pencereler açık olsa da bodrumdan pis koku eksik olmuyor; lodoslu, nemli günlerde iyice belirginleşiyor.
• Sezonun ilk haftasında taşma: Kıyıdaki yazlıkta bütün site aynı hafta dolduğunda alt kattaki giderler taşmaya başlıyor.

Bu tablonun bir bölümü basınca dayanamamış, çatlamış ya da kök bürümüş bir borudan da doğabilir. Kent merkezinin eski bahçeli evlerinde ve Kepez'in ağaçlı sitelerinde kök girişine sık rastlıyoruz. Hükmü bu yüzden ölçüm verir: önce nivo, sonra kamera.

Çanakkale'nin toprağı tünel ustalarına neler söyler?

Çanakkale'nin zemini, birbirinden çok farklı üç tablodan oluşur: kent merkezinin ve ovaların genç alüvyonu, Biga Yarımadası'nın iç kesimlerini kaplayan daha yaşlı ve sıkı kaya birimleri ve Kaz Dağları ile Gelibolu Yarımadası'nın sert, taşlı yamaçları. Kazının hızı, desteklerin sıklığı ve suyla karşılaşılıp karşılaşılmayacağı, binanızın bu üç zeminden hangisine oturduğuyla belirlenir.

Kent merkezi Sarıçay'ın alüvyonu üzerine kuruludur. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'nde yapılmış bir yüksek lisans çalışması, kentin birinci derece deprem bölgesinde yer aldığını ve Sarıçay alüvyon alanı üzerinde geliştiğini vurgular. Kent merkezi için yapılmış sismik mikrobölgeleme çalışmasında ise boğaz ile Sarıçay havzası arasında daha dirençli bir birim bulunduğu, doğuya doğru alüvyonun belirginleştiği ve havzanın orta ve güney kesimlerinde yumuşak alüvyona işaret eden uzun hâkim periyotlar görüldüğü, kuzeydeki yüksek ve daha yaşlı birimlerin ise sıkı zemin özelliği gösterdiği belirtilir. Kentin sıvılaşma potansiyeline odaklanan başka bir çalışma da gözlem çukurlarında yeraltı suyunu doğrudan izlemiştir.

Bunun sahadaki anlamı basittir. Merkezin ova kesiminde toprak silt, kum ve kil karışımı bir nehir çökeltisidir: küreğe kolay gelir, ama açık bırakıldığında ufalanır ve kısa sürede su sızdırabilir. Burada dikmeleri sık tutuyor, her ilerleyişi bekletmeden destekliyor ve kazıyı kısa bölümler halinde yürütüyoruz. Kentin kuzeyindeki yüksek mahallelerde ve Kepez'in yamaçlarında zemin daha sıkıdır; kazı yavaşlar ama yan yüzeyler kendini taşır.

İl genelinde benzer bir ayrım sürer. Biga, Bayramiç ve Ezine ovaları, Kocabaş, Menderes ve diğer çayların taşıdığı alüvyonla doludur; su tablası mevsime göre oynar. Kaz Dağları'nın eteklerindeki Ayvacık ve Bayramiç köyleri, Yenice'nin ormanlık tepeleri ve Gelibolu Yarımadası'nın sırtlarında ise kazı çoğunlukla taşlı ve sıkı bir zeminde ilerler; bu kesimlerde kazmanın yanına elektrikli kırıcı da eşlik eder. Gökçeada'nın volkanik kökenli arazisi ve Bozcaada'nın bağlarla kaplı toprakları da kendine özgü davranır.

Deprem gerçeği de zemin tablosunun bir parçasıdır. 1953'te Yenice-Gönen fayında meydana gelen büyük deprem en çok Yenice'yi etkilemiş, Çan'da da can kayıpları yaşanmıştı. Tünel işinde bunu, boruyu sıkıştırılmış kum yatağa oturtarak, binadan çıkışta ve kanala girişte esnek ek parçaları kullanarak ve geri dolguyu ince katmanlarla tokmaklayarak hesaba katıyoruz.

Çanakkale'nin iklimi tünel işinin zamanlamasını nasıl belirler?

Çanakkale'nin havası kazıyı yasaklamaz, ama takvimi o çizer. Boğaz kentinde yaz kavurucu ve kurak, kış ise ılıman ve yağmurludur. Yıllık yağış altı yüz yirmi milimetre civarındadır ve seksen gün kadar yağışlıdır; en çok yağış aralıkta, en az ağustosta düşer. Kar yılda ortalama altı yedi gün görülür ve çoğunlukla ocak ile şubata denk gelir. Kentin asıl belirgin özelliği rüzgârdır: boğazda yıl boyu, özellikle kışın, kuvvetli rüzgârlar eser; poyraz kış sıcaklıklarını belirgin biçimde düşürür.

Toprağın ne kadar ıslak olacağını da bu döngü belirler. Aralık ile mart arasında ovadaki alüvyon doymuş haldedir, Sarıçay ve diğer çaylar kabarır, Atikhisar Barajı dolduğunda kontrollü su bırakılır. Ağustosa gelindiğinde ise toprak kurur, su tablası düşer ve kazılan yüzeyler çok daha rahat durur. Bekleyebilecek uzun rotaları temmuz ile ekim arasına yerleştirmeye çalışıyoruz.

Bodrumunuz su altındaysa mevsim hesabı yapmadan yola çıkıyoruz. Bu durumda kazı tabanındaki suyu dalgıç pompayla çekiyor, ilerlemeyi kısa adımlara bölüyor ve her açılan parçayı hemen destekliyoruz. Poyrazın sert estiği günlerde kuyunun ağzını brandayla kapatıyor, geri dolguyu ıslak ve çamurlu toprakla yapmıyoruz. Kaz Dağları ve Yenice gibi yüksek kesimlerde kışın don ihtimalini de hesaba katarak boruyu soğuktan korunacak derinlikte bırakıyoruz.

Çanakkale'de tünel işi adım adım nasıl ilerler?

Kordon boyundaki bir apartmanda da Bayramiç'teki bir köy evinde de çalışma altı aşamada tamamlanır. Bu aşamaları bilmek, ustaların hangi gün bahçenizde olacağını kestirmenizi sağlar.

1. Seviyenin nivoyla bulunmasıBodrumdaki süzgecin kotu ile bahçe bacasındaki ve caddedeki rögarlardaki akış hattı nivoyla okunur. Mevcut borunun nereye gittiği ve ne derinlikte seyrettiği deftere yazılır; farkın kaç santim olduğu böylece kesinleşir.
2. Kamerayla boru taramasıBoruya kamera gönderilip ezilme, çatlak, yanlış meyil ve kök araması yapılır. Kusur bulunursa yalnızca o parçanın tamiri yetebilir; kusur yoksa ve seviye farkı kesinse kazının yönü planlanır.
3. Rotanın belirlenmesi ve izinHattın yeterince derinleştiği rögar seçilip kazı yönü yere çizilir. Kazı parselin dışına çıkacaksa belediyeden istenecek izinler ve başvuruyu kimin yapacağı size yazılı olarak bildirilir.
4. Kuyu ve koridor kazısıKuyu, bahçede en az göze çarpan yere açılır. Sarıçay mili de çıksa kaya da çıksa destek aralığı ona göre ayarlanır; deniz ya da çay kenarında sızan su motorla atılır ve kazı yarım metrelik adımlarla sürer.
5. Borunun yerine konmasıBoru ince kumla yataklanır ve evden kanala dek yalnızca aşağı doğru ilerler. Ek yerlerine conta takılır, deprem bölgesinde olduğumuzu hesaba katarak uçlarda esnek parçalar kullanılır ve kanala giriş belediyenin istediği biçimde yapılır.
6. Sınama ve teslimHatta bolca su bırakılır, akışı sizinle birlikte izleriz. İçinize sindiğinde koridor ve kuyu toprakla kat kat doldurulup sıkıştırılır, çim ya da taş yerine konur, bahçe temizlenip teslim edilir.

Çanakkale'de tünel, pompa ya da hendek: hangisi nerede uygun?

Kanaldan alçakta kalmış bir bodrum için elde üç seçenek bulunur. Sarıçay ovasının alüvyonu, Kaz Dağları eteklerinin taşlı yamaçları ve kıyı düzlüklerinin sulu kumu aynı sonuca götürmez; aşağıda bu yollar Çanakkale'nin koşullarına göre kıyaslanıyor.

Çanakkale'de belediye bağlantı izni nasıl işler?

Çanakkale bir büyükşehir değildir; İstanbul'un İSKİ'si ya da Tekirdağ'ın TESKİ'si gibi bütün ile hizmet veren bir kurum burada kurulmamıştır. Kent merkezinde musluk suyu da kanal da belediyenin su ve kanalizasyon müdürlüğünün işidir; Sayıştay denetim raporunda içme suyu arıtma tesisinin de bu birimin bünyesinde olduğu yazılıdır. Merkez ilçeye bağlı Kepez'in kendi belediyesi vardır. Biga'dan Bozcaada'ya diğer on bir ilçede ise kanal döşemek ve bakımını yapmak, yasa gereği her ilçenin kendi belediyesine düşer. Karabiga, Küçükkuyu ya da Geyikli gibi beldelerde ve köylerde hattın hangi belediyeye ait olduğuna ayrıca bakılır.

Mülk sahibi ile belediyenin sorumluluğu bina önündeki parsel bacasında ayrılır: bacadan eve uzanan boru sizin, bacadan caddeye uzanan kanal belediyenin malıdır. Koridor arsanızın sınırını hiç aşmıyor ve eski bacaya bağlanıyorsa dosya ince olur. Asfaltın, yaya yolunun ya da komşunun bahçesinin altından geçilecekse, ya da kanala yepyeni bir noktadan girilecekse, belediyenin yazılı izni beklenir ve onun şartları uygulanır. Burada büyükşehirlere özgü AYKOME kurulu bulunmaz; izin trafiği doğrudan ilgili belediyeyle döner. Tarihî alan ve milli park sınırları içindeki yerleşimlerde ek onay gerekip gerekmediğini de keşifte kontrol ediyoruz.

Ölçüme geldiğimiz gün durumunuzun hangi gruba girdiğini, belediyenin ne isteyeceğini ve dilekçede kimin imzasının olacağını not edip size bırakıyoruz. Belediyeye bildirilmeden yapılan kaçak bağlantının sonucu yalnızca bir para cezası olmaz; zamanla yolun altında oyuk açılmasına ve kaplamanın göçmesine yol açabilir. Bu yüzden böyle talepleri kabul etmiyoruz. Bıraktığımız her bağlantı toprağın altında da belediyenin dosyasında da aynı doğrulukta durmalı.

Çanakkale kanalizasyon tüneli fiyatını hangi unsurlar belirler?

Ölçülmeden telefonda verilecek bir rakam kimsenin işine yaramaz; Barbaros'ta bir öğrenci apartmanı ile Assos yolunda kayalık bir arsa bambaşka işlerdir. Teklifi şekillendiren başlıca unsurlar şunlardır:

• Koridorun boyu: Binadan, kanalın yeterli derinliğe indiği rögara kadar yer altında kazılacak mesafe.
• Kuyunun derinliği: Ne kadar aşağı inildiği, dikme miktarını ve emniyet önlemlerini belirler.
• Toprağın yapısı: Sarıçay mili, ovaların balçığı ve Kaz Dağı kayası aynı tempoyla kazılmaz, aynı aletle de kazılmaz.
• Kazıda su: Kordona, dereye ya da deltaya yakın parsellerde su sızarsa motor ve sık dikme hesaba eklenir.
• Ulaşım ve erişim: El arabası geçmeyen bir kapı, tavanı alçak bir otopark ya da adaya feribotla gereç götürmek ekibin düzenini baştan kurar.
• Bağlantı noktası: Eski bacadan mı yararlanılacağı, yoksa yeni bir giriş mi açılacağı ve bunun getireceği izin süreci.

Ölçüm sonrasında hazırladığımız teklif, kalemleri tek tek gösterir; çalışmanın tahmini süresi, boru cinsi ve işin bitti sayılacağı an da orada yazılıdır.

Boğaz ve Ege kıyısındaki yazlıklarda nasıl çalışıyoruz?

Çanakkale'nin kıyı şeridi, ilin hem Marmara'ya hem boğaza hem de Ege'ye bakan uzun ve girintili bir hattır ve bu hattın birçok noktası yazlık yerleşimlerle doludur. Merkezin güneyinde Güzelyalı, kışın birkaç yüz kişinin, yazın ise birkaç bin kişinin yaşadığı bir sahil yerleşimidir; doğusunda ormanlık tepeler, batısında boğaz uzanır. Dardanos ve Kepez kıyısı da yaz aylarında kalabalıklaşır. Ayvacık'ın Edremit Körfezi'ne bakan Küçükkuyu kıyısı Kaz Dağları'nın eteklerine yaslanır; Ezine'nin Geyikli kıyısı Bozcaada feribotunun kalktığı sahile yakındır; kuzeyde Gelibolu ve Eceabat'ın Saros'a ve boğaza bakan koyları vardır.

Bu evlerde karşılaştığımız tablo genellikle aynıdır. Sonbaharda kilitlenen kapılar haziranda hep birden açılır; bağlantısı kıl payı yeten evlerde ilk dolu hafta sonu süzgeçlerden su gelmeye başlar. Yamaçtaki evlerde sorun genellikle alt katın üstteki yolun kanalına ulaşamamasından, sahile sıfır evlerde ise kanalın yüzeye çok yakın döşenmesinden kaynaklanır.

Planlı işleri nisan sonu ile haziran başı arasına almanızı öneriyoruz. O haftalarda toprak suyunu bırakmıştır, site yolunda araç yoktur, kazının gürültüsü de kimseyi bezdirmez. Başka bir şehirde yaşayıp evine ancak tatilde gelebilen sahipler için ön değerlendirmeyi telefonla gönderilen görüntülerle yapıyor, sahada geçen süreyi kısaltıyoruz. Sitelerde havuzun etrafına, damla sulama borularına ve yaşlı çam ile zeytinlerin köklerine yaklaşmayan bir rota seçiyoruz.

Gökçeada ve Bozcaada'da tünel işi nasıl planlanır?

İl sınırları içinde iki ada vardır: ülkenin en büyük adası Gökçeada ve bağlarıyla ünlü Bozcaada. Her iki ada da ayrı birer ilçedir ve kanal şebekesi ilçe belediyelerine aittir. Adalarda tünel işinin iki ayrı zorluğu vardır: ulaşım ve yaz kalabalığı.

Ulaşım tarafında ekip ve malzemenin tamamını feribotla tek seferde götürmek zorundayız; adada eksik bir parça için ana karaya dönmek bir günü kaybettirebilir. Bu yüzden ada işlerinde keşfi fotoğraf ve videoyla ön değerlendirmeye alıyor, boru, dikme ve pompa listesini önceden çıkarıyoruz. Poyrazın feribot seferlerini aksatabildiği kış aylarında planlı işi önermiyoruz.

Kalabalık tarafında ise adaların yaz nüfusu kış nüfusunun çok üzerine çıkar; hem kanal şebekesi hem de dar sokaklar yoğunlaşır. Bozcaada'nın taş evlerle çevrili dar sokaklarında ya da Gökçeada'nın eski Rum köylerinde yüzeyi açmadan çalışabilmek, tünel yönteminin burada öne çıkmasının başlıca nedenidir. İşleri sezon dışında, tercihen bahar sonunda yapmayı öneriyoruz.

Çanakkale ilçelerine göre kanalizasyon tüneli

Çanakkale'nin on iki ilçesi boğazın iki yakasına, Biga Yarımadası'nın ovalarına, Kaz Dağları'nın eteklerine ve iki adaya dağılmıştır. Toprağı, suyu ve binaları her birinde ayrı bir hikâye anlatır. İlçenizi aşağıda bulabilirsiniz:

• Çanakkale Merkez
• Biga
• Çan
• Gelibolu
• Ayvacık
• Ezine
• Lapseki
• Yenice
• Bayramiç
• Eceabat
• Gökçeada
• Bozcaada

Çanakkale kanalizasyon tüneli: sık sorulan sorular