Son güncelleme: 1 Kasım 2026
Kemer'de kanalizasyon tüneli neye denir, ilçede hangi binalar bu yolu seçer?
Kemer'de kanalizasyon tüneli, gider suyu kendiliğinden sokak hattına inemeyen bir binayı, bahçesine ve önündeki asfalta kazma vurmadan, birkaç metre derinde açılan dar bir yeraltı koridoruyla ASAT şebekesinin alçakta kalan bir bacasına kavuşturma işidir. İş, parselde göze batmayan bir köşeye açılan düşey bir kuyuyla başlar. Ekibimiz bu kuyunun tabanından hedefe doğru yan yana ilerler, koridorun duvarlarını ve tepesini ahşap çerçevelerle sabitler, boruyu ilk metreden son metreye tek bir düşüşle yerleştirir. Deneme suyu sorunsuz aktıktan sonra koridor ve kuyu kademeli olarak toprakla kapanır; bahçede yalnızca örtülmüş küçük bir daire iz olarak kalır.
Kemer'de bu çözüme en çok başvuran grup, dağın eteğine kurulmuş villaların sahipleridir. Kemer'in sırtını Tahtalı Dağı ile Batı Toroslar'ın yüksek dorukları tutar; sahilden kısa bir yürüyüş mesafesi içeri girince yerler hızla eğim kazanır. Kuzdere'nin, Göynük'ün ve Çamyuva'nın yukarı sokaklarında manzara için yoldan aşağıya inşa edilen villalarda havuz dairesi, misafir katı ya da hamam, giriş yolundaki kanaldan bir kat, bazen iki kat aşağıda kalır. Bu katlarda biriken suyun önünde iki yol vardır: motorla yokuş yukarı itilmek ya da yamacın alt tarafındaki caddeye uzanan bir koridorla kendi ağırlığına teslim edilmek.
İkinci büyük grup, kıyı düzlüğündeki apart oteller, pansiyonlar ve konut siteleridir. Kemer merkezi, Arslanbucak ve Yeni Mahalle gibi alanlar dere ağızlarının taşıdığı çakıl ve kumun üzerinde, denize doğru neredeyse düz uzanır. Bu düzlükte kanal sığ kalır; zemin altına çamaşırhane, personel odası, depo ya da otopark yerleştirilmiş bir yapının en dipteki süzgeci bu sığ hatta yetişemez. Turizm işletmelerinde sorun en çok sezonun ilk haftalarında, bütün odalar dolduğunda patlak verir.
Üçüncü grup ise eski bahçe evlerinden dönüştürülmüş yapılar. Göynük, Çamyuva ve Tekirova, belde olmadan önce narenciye ve zeytin bahçeleri arasına dağılmış küçük yerleşimlerdi. O dönemden kalan evlerin bir bölümü foseptiğe göre yapıldı, şebeke sonradan geldi. Yıllar içinde eklenen alt banyolar ve bahçeye kapı açan kiralık odalar da hattın ne kadar derinde olduğuna bakılmadan şebekeye iliştirildi.
Tünelin Kemer'deki asıl avantajı, korunması zor yüzeyleri yerinde bırakmasıdır. Yıllanmış portakal ağaçlarını, havuzun çevresindeki taş kaplamayı, otelin peyzajını ya da sezon boyunca açık kalması gereken dar bir sokağı söküp yeniden yapmak, çoğu işletme ve ev sahibi için kabul edilir bir yük değildir. Koridor bütün bunların altından süzülür; değişen tek şey binadan şebekeye uzanan dış borudur. Kanala dokunan her bağlantı ise ASAT'ın kurallarına uygun olarak yapılır.
Kemer'de en alt kat neden sokaktaki kanala yetişemiyor?
Kemer'de seviye uyuşmazlığının kaynağı, dağla deniz arasına sıkışmış şeridin iki farklı karakteridir: denize doğru düzleşen dere ağızları ve hemen arkalarında dikleşen Toros yamaçları. Derenin ağzında hat yüzeye yakın kaldığı, yamaçta ise ev yolun altına doğru uzandığı için dert başlıyor. Kıyı boyunca yaklaşık elli kilometreyi aşan bir şeritte bu iki mekanizma iç içe geçtiği için her parselin teşhisini ayrı koymak zorundayız.
Önce düzlüğe bakalım. Kemer'in yerleşim alanları, dağdan inen derelerin denize ulaştığı yerlerde birikmiş küçük yelpazeler üzerinde kurulu. Ağva deresi ile Keçili çayı merkezin, Göynük'ün kendi deresi Göynük'ün, başka küçük akarsular da Kiriş ile Çamyuva'nın düzlüklerini besliyor. Bu yelpazelerin denize yakın kesimi neredeyse yataydır. Dümdüz bir alanda borunun durmadan alçalması mümkün olmadığından şebeke birçok sokakta toprağın hemen altında seyreder, arada pompa istasyonlarına ihtiyaç duyar. Sığ geçen bir hatta, zemin altında katı bulunan bir apartın en dipteki gideri yetişemez.
Yamaçta durum tam tersidir. Kuzdere'nin yukarı kesimleri, Göynük'ün kanyona doğru uzanan sokakları ve Çamyuva'nın Tahtalı'ya bakan arka tarafı eğimli arazilerdir. Yollar çoğunlukla eğimin üst kenarını takip eder ve şebeke borusu da o asfaltın altına gömülüdür. Denize bakmak isteyen bir villa, kapısını üst yola açıp gövdesini aşağıya doğru basamaklandırır. Böyle bir evde giriş katının banyosu rahat akarken, iki kat aşağıdaki havuz teknik odası kanalın çok altında kalır. Neyse ki bu tür evlerin alt tarafında genellikle ikinci bir sokak uzanır ve onun borusu belirgin biçimde daha aşağıdadır; koridoru oraya yöneltiriz.
Üçüncü neden, turizm planlamasıyla gelen hızlı yapılaşmadır. Kemer, Güney Antalya Turizm Gelişim Projesi ile birlikte kısa sürede küçük bir köyden büyük bir tatil merkezine dönüştü. Bu dönemde yapılan otel ve apartların önemli bir kısmında mutfak, çamaşırhane, personel soyunma odası ve depolar zemin altına alındı. Şebekenin bazı sokaklarda bu yapılardan sonra döşenmesi ya da yenilenmesi, bina ile kanal arasındaki uyumu her yerde aynı ölçüde gözetmedi.
Dördüncü neden sel geçmişi. Kasım 2019'daki sağanakta Ağva deresi ve Keçili çayı taştı; Kuzdere, Yeni Mahalle ve Arslanbucak'ta bodrumlu evlerin çoğunu su bastı. Böyle olaylardan sonra bazı sokaklarda yol kotu yükseltildi, dere kenarlarına duvar çekildi. Yükselen yol ile yerinde kalan bina arasındaki fark, eski bir evin alt katını kanala göre daha da aşağıda bırakabiliyor.
Beşinci neden ise mevsimlik yük. Kemer'de kışın boş kalan bir apart, haziranda tamamen dolar. Düşüşü ancak yeten bir boru, az suyla sessizce idare ederken temmuz kalabalığında yükü taşıyamaz olur. Kışın kuruyan tortu da ilk yükte borunun içinde bir tıkaç gibi davranır.
Son olarak ölçü meselesi: Kemer'de aynı sokağın iki ucunda kanalın derinliği belirgin biçimde değişebiliyor. Kapınızdaki bacada umut göremezsek arka sokağın, köşedeki kavşağın ve dere kenarındaki ana hattın bacalarını da açıp derinliklerini kıyaslıyoruz. Doğru hedef çoğu zaman ilk bakılan bacada değil, biraz ötede çıkıyor.
Kemer'de bir villanın ya da apartın gider sorunu eğimden mi kaynaklanıyor, nasıl anlaşılır?
Kemer'de kot farkını ele veren ilk ipucu, bütün şikâyetlerin en alttaki katta toplanması ve üst katların sorunsuz çalışmasıdır. Kemer'deki bina türlerine göre sık rastladığımız uyarılar:
- Apart otelde çamaşırhane süzgeci: Zemin altındaki çamaşırhanede makineler boşaltırken süzgeçten köpüklü su geri yükseliyor.
- Yamaç villasında havuz dairesi: Filtre yıkama suyunun aktığı gider ağır çalışıyor, teknik odada nem ve keskin bir koku birikiyor.
- Alt bahçe katında duş teknesi: Giriş katındaki banyolar rahatken aşağıdaki duşta su dakikalarca bekliyor, gurultu duyuluyor.
- Sezon açılışında taşma: Kışın sessiz duran bina, mayıs sonu ya da haziran başında bütün odalar dolunca alt katta geri tepmeye başlıyor.
- Sağanak sonrası koku: Tahtalı'dan inen şiddetli bir yağıştan sonra derelere yakın bodrumlarda muayene kapağının çevresinden ince bir sızıntı yayılıyor.
- Açtırılan tıkanıklığın dönmesi: Yaylı makineyle açılan boru bir süre iyi gidiyor, ardından yine aynı yerde duruyor.
Bu belirtilerin bir kısmı kök girişinden, çakıllı zeminde oturmuş bir borudan ya da yağmur borusunun pis su hattına bağlanmış olmasından da doğabilir. Bu yüzden Kemer'deki her keşifte önce kot ölçümüne ve kamera kaydına bakıyor, tünelin gerçekten gerekip gerekmediğini ondan sonra söylüyoruz.
Haberi resepsiyon görevlisinden veya bahçıvandan alıyorsanız, taşmanın tarihini, saatini ve havanın nasıl olduğunu bir kâğıda yazmalarını rica edin. Yağmurlu gecede gelen geri basma ile tam dolulukta başlayan taşma farklı kaynaklardan doğar; bu not, nedeni bulmamızı epey kısaltır.
Kemer'de yerin altında hangi kayaçlar var ve geçit kazısını nasıl yönlendiriyorlar?
Kemer'in zemini kısa mesafelerde değişen bir mozaiktir: kıyıdaki düzlüklerde dere çökelleri ve yamaç molozu, yamaçlarda ofiyolit kayaçları ve fliş, dağın yüksek kesimlerinde ise masif kireçtaşları. Geçidin hızını, ne sıklıkta destek gerektiğini ve su çekmenin şart olup olmadığını bu ayrım belirliyor; bu yüzden zemini parselde görmeden süre konuşmuyoruz.
Tahtalı Dağı ve çevresinin jeolojisini inceleyen çalışmalar, bölgenin kırıklı ve bindirmeli bir yapıya sahip olduğunu, büyük dağ sıralarını platform tipi kireçtaşlarının oluşturduğunu anlatıyor. Aynı çalışmalarda Tekirova ofiyolitlerinin serpantinit, harzburjit, gabro ve diyabazdan oluştuğu, Kemer ile Kumluca arasında geniş alanlarda yüzeylendiği belirtiliyor. Bizim için anlamı şu: Çamyuva, Kiriş ve Tekirova'nın arka taraflarında kazı, yer yer sert ve kendini taşıyan bir kayada, yer yer ise ezilmiş, kaygan ve parçalanmış bir serpantinin içinde ilerliyor. İkincisinde tavan beklenmedik biçimde gevşeyebileceği için kasa aralığını sıklaştırıyoruz.
Ofiyolitlerin bindirmesi sırasında oluştuğu bildirilen Keçili formasyonu da ilçenin adını taşıyan bir birim. Fliş niteliğindeki bu kayaçlar kumtaşı, şeyl ve kil ardalanmasından oluşuyor ve içinde ofiyolit blokları barındırıyor. Fliş kuru havada sağlam görünse de suyla karşılaşınca yumuşar ve kayma eğilimi gösterir. Bu tür zeminde geçidi kısa bölümlere ayırıyor, her bölümü desteklemeden bir sonrakine geçmiyoruz. Yamaçtaki fliş üzerinde kuyunun yerini de, şevi zorlamayacak biçimde, teras duvarından uzak bir noktaya alıyoruz.
Kıyı düzlüklerinde ise tablo bambaşka. Ağva deresinin ve Keçili çayının taşıdığı malzeme, merkezi ve Arslanbucak'ı da içine alan düzlükte iri çakıl, kum ve siltten oluşan katmanlar bırakmış. Böyle bir dolguyu kazmak kolaydır, fakat yan yüzeyler ayakta kalmaz ve çakıl damarlarından koridora su süzülür. Böyle bir hatta kazı aynasını tahta perdelerle kapatıyor, dipte biriken suyu dalgıç pompayla sürekli dışarı alıyor ve boruyu oturmaya karşı sıkıştırılmış bir yatağa koyuyoruz. Deniz kıyısına çok yakın parsellerde su seviyesinin dalga ve mevsimle oynadığını da hesaba katıyoruz.
Dağ eteklerinde, yamaçtan kopan kaya parçalarıyla kırmızı toprağın karıştığı moloz örtüsü yaygın. Bu örtüde kazı düzensiz ilerler: bir metre kolay kazılır, sonraki metrede araba büyüklüğünde bir blok çıkar. Bloğu ya kırıcıyla parçalıyor ya da güzergâhı birkaç karış kaydırıp yanından geçiyoruz. Moloz ile ana kaya arasındaki sınırda yağmur suyunun yüzeye çıkabildiğini, kışın bu suyun kazı çukuruna sızdığını sık görüyoruz.
Göynük Kanyonu'nun gösterdiği gibi, dağdan inen su kireçtaşını derin vadilerle oymuş. Erime boşlukları içeren bu kayada ilerlerken bir oyuğa rastlarsak, borunun altını sağlamlaştırmak için oyuğu harçlı dolguyla kapatıp yatağı yeniden hazırlıyoruz. İlk ziyarette arsanın uygun bir yerinde kazmayla ufak bir deneme deliği açıp hem toprağın yapısını hem de suyun hangi derinlikte göründüğünü not ediyoruz. Su yüzeye çok yakınsa veya toprak akıcıysa, uzun bir koridor yerine kısa bir yeraltı bağlantısını küçük bir toplama haznesiyle birleştirmeyi teklif ediyoruz.
Kemer'in yağmuru ve sezonu çalışma takvimini nasıl şekillendirir?
Kemer'de iklim, kazı takvimini iki yönden belirliyor: kışın dağdan gelen sert yağışlar ve yazın tavan yapan turist yoğunluğu. Yaz aylarını kavurucu ve yağmursuz, kış aylarını ılık ve sulak geçiren bir Akdeniz düzeni hâkimdir; ancak Toroslar'ın hemen denizin kıyısında yükselmesi, yağmur bulutlarını bu şeritte boşaltıp kısa sürede çok su yağdırabiliyor.
Kasım 2019'da yaşananlar bu yüzden şaşırtıcı değildi: birkaç saatlik yağış dereleri taşırdı, yolları ve bodrumları suyla doldurdu. Böyle günlerde dere çökelleri üzerindeki zemin suya doyar ve açılan bir kazı çukuru saatler içinde dolabilir. Uzun bir düzlük geçidini bu yüzden mümkün olduğunca yağışların azaldığı aylara alıyoruz.
Yaz ise başka bir kısıt getiriyor. Kemer'in ekonomisi turizme dayandığı için otel, apart ve pansiyonlar yaz boyunca doludur; bu dönemde kuyu açmak, gürültülü kırıcı çalıştırmak ya da sokağa malzeme yığmak misafirleri ve komşuları rahatsız eder. Yazlık villalarda da sahipler genellikle evde ya da kiracı ağırlıyor olur.
İki kısıtın kesiştiği yerde ortaya iki uygun pencere çıkıyor: kış yağmurlarının çekildiği, sezonun henüz açılmadığı ilkbahar ve kalabalığın dağıldığı, sağanakların henüz başlamadığı sonbahar başı. Kayalık yamaç arsalarında ise ocakta şubatta kazı yapmak genellikle dert çıkarmıyor. Lağım taşmışsa takvime bakmıyoruz; kuyuya motor indirip işi küçük bölümler halinde ilerletiyoruz.
Kemer'in sahil şeridinde kar ve don hemen hemen hiç görülmez, bu yüzden harç ve beton işleri kış ortasında bile rahat priz alır. Kuzdere'nin yukarı kesimleri gibi yükseldikçe serinleyen sokaklarda ise ocak sabahlarında soğuk belirginleşebiliyor; orada dolgu ve kapama işlerini öğle saatlerine topluyoruz.
Kemer'deki villa, apart ve tatil siteleri alt kat giderinde hangi sorunları yaşıyor?
Kemer'de yapı stoku üç ana tipten oluşuyor: Toros eteğine serpilmiş tek evler ve birkaç evlik villa grupları, sahil düzlüğünde sıralanan apart oteller ile toplu konutlar, bir de eski bahçe evlerinden doğan pansiyonlar. Her birinde alt kat başka bir amaçla kullanılıyor ve tüneli planlama biçimimiz de buna göre değişiyor.
Dağ eteğindeki villalar ve küçük villa siteleri
Kuzdere'nin yukarı kesimlerinde, Göynük'ün kanyon yolunda ve Çamyuva'nın Tahtalı'ya bakan sokaklarında villalar genellikle üst yoldan girilen, aşağıya doğru iki üç kat kademelenen yapılardır. En alt katta havuz teknik odası, hamam, misafir dairesi ya da yazlık mutfak bulunur. Bu katın suyu yukarıdaki boruya ulaşamıyorsa, koridoru villanın alt bahçesinden başlatıp yamacın içinden aşağıdaki caddeye doğru eğimle sürüyoruz. Teraslı bahçelerde kuyuyu istinat duvarına yük bindirmeyecek bir noktaya koymak, eğimin yönünü haritada doğru okumak kadar önemlidir. Dört beş evin bir arada durduğu minik sitelerde, her villanın en alçak giderini ortak bir rögarda buluşturup oradan tek koridor açmak hem zamandan hem kazıdan tasarruf sağlar.
Kıyı düzlüğündeki apart oteller ve konut siteleri
Kemer merkezi, Arslanbucak ve Yeni Mahalle'de apart oteller ile orta ölçekli siteler sık. Bu binaların toprak altındaki katlarında yıkama odası, kiler, çalışan dinlenme odası, filtre dairesi veya araç katı bulunuyor. Kanal sığ, zemin çakıllı ve sulu olduğu için burada geçidi kısa tutuyor, mümkünse binanın arka bahçesinden başlatıp sokağa en az girecek rotayı seçiyoruz. Sitelerde ortak bahçe, otopark rampası ve havuz çevresi kat maliklerinin ortak malıdır; geçidin buralardan geçmesi için yönetimin yazılı kararı şarttır. Toplantıdan önce yöneticiye kuyunun yerini, güzergâhı ve kazının süreceği günleri gösteren bir kroki veriyoruz; bu belge kararı hızlandırıyor.
Eski bahçe evleri ve pansiyonlar
Çamyuva, Göynük, Kiriş ve Tekirova'nın iç sokaklarında narenciye bahçesi içinde, sonradan genişletilmiş evler ve küçük pansiyonlar var. Bu yapılarda alt kat çoğu zaman bahçeye açılan kiralık odalara ya da yazlık mutfaklara dönüştürülmüş. Eski foseptik çukurları bazen yerinde duruyor; geçidi bu çukurlardan uzak, sağlam zeminden geçirmek zorundayız. Bahçedeki ağaç köklerine ve damla sulama hatlarına zarar vermemek için güzergâhı ağaç sıralarının arasından kaydırıyoruz.
Otel ve büyük tatil köyleri
Kemer'in kıyısındaki büyük oteller genellikle kendi altyapı projeleriyle yapıldı. Yine de servis binaları, personel lojmanları ya da sonradan eklenen spa katları kot sorunu yaşayabiliyor. Bu tür işlerde işletmenin teknik müdürlüğüyle birlikte çalışıyor, kazıyı misafir alanlarından uzak ve sezon dışında yapacak biçimde planlıyoruz.
Yönetimler ve işletmelerle nasıl çalışıyoruz?
Kemer'deki sitelerin ve apart otellerin önemli bir kısmında karar verici tek kişi değil; kat malikleri, yönetici, işletmeci ve bazen de yurt dışında yaşayan ev sahipleri aynı masaya oturmak zorunda. Bu yüzden ilk ziyaretten sonra herkesin anlayabileceği sade bir dosya hazırlıyoruz: kot ölçümlerinin özeti, kamera görüntüsünden birkaç kare, kuyunun bahçedeki yeri, geçidin yaklaşık güzergâhı ve kazının süreceği günler. Dosyayı Türkçe hazırlıyoruz; yabancı malikler için sade bir özetini de ayrıca veriyoruz. Ortak alanın hangi bölümünün birkaç gün kullanılamayacağını ve araç girişinin nasıl açık tutulacağını da bu dosyada belirtiyoruz. Böylece toplantı, teknik ayrıntılarda boğulmadan hızla karara bağlanabiliyor.
Kemer'de bir kanalizasyon tüneli hangi adımlarla tamamlanır?
Kemer'deki her iş, ölçümle başlayıp kapatılan kuyuyla biten altı adımdan oluşuyor; zeminin ve sezonun gerektirdiği ayarları bu adımların içinde yapıyoruz.
- Yükseklikleri haritaya dökmekBinanın en alçak giderinden başlayıp kapı önündeki rögara ve ASAT hattına kadar her noktanın yüksekliğini lazerle okuyoruz. Düzlükte bir deneme deliği kazıp yeraltı suyunu, yamaçta ise alt sokaktaki borunun ne kadar derinde olduğunu ölçüyoruz.
- Boruyu içeriden izlemekMevcut boruya kamera sokup kırık ek, kök girişi, çakılda oturma ya da ters eğim arıyoruz. Görüntüleri sizinle, işletme müdürüyle ya da yöneticiyle ekranda izliyor, küçük bir tamirin yetip yetmeyeceğini orada tartışıyoruz.
- Rotayı ve belgeleri belirlemekKanalın derinleştiği bacayı seçip geçidin güzergâhını çiziyoruz. Rota ortak bahçeye, site yoluna ya da kamuya ait sokağa giriyorsa gereken yönetim kararını, ASAT başvurusunu ve AYKOME onayını yazılı olarak sıralıyor, takvimi bunlara göre kuruyoruz.
- İnişi kazıp koridoru açmakDikey kuyuyu bahçede en az dikkat çeken yere kazıyor, tabanından yatay yönde ilerliyoruz. Çakılda ve ezik serpantinde kasaları sık diziyor, sağlam kireçtaşında kırıcıyla sabırla çalışıyoruz. Dipte su birikiyorsa kazı boyunca pompayla boşaltıyoruz.
- Hattı döşeyip kanala bağlamakBoruyu sıkıştırılmış kum yatağına, kanala doğru kesintisiz bir eğimle yerleştiriyoruz. Ekleri esnek contalarla birleştiriyor, binanın alt kat giderlerini bu hatta topluyor ve bağlantıyı idarenin teknik şartlarına uygun biçimde bacaya yapıyoruz.
- Denemek ve toprağı geri koymakHatta su verip sızdırmazlığı ve akışı kontrol ediyor, son durumu kamerayla kaydediyoruz. Sonra koridoru ve kuyuyu ince tabakalar halinde sıkıştırıp kapatıyor, toprağı ya da taşı yerine koyuyor, ölçüm ve görüntü kayıtlarını dosya halinde veriyoruz.
Kemer'de geçit, motorlu hazne ve hendek yöntemleri birbirinden nasıl ayrılıyor?
Kemer'de bu üç yolun her biri bir yerde doğru; tercih kot ölçümüne, toprağa ve binanın kullanım biçimine göre yapılıyor. Aşağıdaki tablo, ilçede en sık karşılaştığımız durumlara göre farkları özetliyor.
| Ölçüt | Kanalizasyon tüneli | Atık su pompası | Açık kazı |
|---|---|---|---|
| Kemer'de suyu yürüten güç | Yerçekimi; lağım Tahtalı eteğinden aşağı sokağa kendiliğinden süzülür | Bir kuyuda toplanan lağımı dalgıç motor yokuş yukarı iter | Yerçekimi; ancak boru bahçeyi boydan boya yaran bir çukura serilir |
| Fırtınada elektrik kesilirse | Galeri etkilenmez, gider çalışır | Üreteç bulunmuyorsa kuyu taşar ve havuz katı su alır | Hendekteki boru etkilenmez, gider çalışır |
| Bahçe ve kaplamaya etkisi | Yalnızca kuyu ağzı açılır, ağaçlar ve taş yerinde kalır | Hazne için küçük bir çukur ve makine yeri gerekir | Hat boyunca bahçe, döşeme ve yol sökülür |
| Yıllar içindeki yük | Düzenli bakım istemez, kontrol yeterlidir | Motor, şamandıra ve elektrik masrafı sürer | Döşendikten sonra bakım istemez |
| Kemer'de uygun olduğu yer | Göynük, Kuzdere, Çamyuva yamaçları ve aşağıda derin kanala erişilebilen apartlar | Kıyıya bitişik, kanalın her yönde sığ geçtiği parseller | Boş arsa ya da zaten yenilenecek bahçe ve yollar |
Kemer'deki tutumumuz: Kot ve toprak uygunsa koridoru savunuyoruz; Tahtalı'dan boşalan bir yağmurda veya elektrik kesintisinde de görevini aksatmaz. Sizin arsanızda motorlu hazne daha mantıklıysa bunu ilk ziyarette söylüyor, boşuna kazı yapmıyoruz.
Kemer'de kanala bağlanmak için hangi izinler gerekir?
Kemer'in lağım borularından Büyükşehir'in ASAT birimi, uzun adıyla Antalya Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü sorumludur. Binanın gider hattının kanala hangi noktadan ve hangi koşullarla bağlanacağına bu idarenin kuralları karar verir. Bağlantı genellikle parsel bacası üzerinden yapılır; parsel sınırında baca yoksa ya da yetersizse, idarenin teknik şartlarına göre yeni bir baca tasarlanır.
Koridor sınırlarınızın dışına çıkmıyor ve var olan bacanıza bağlanıyorsa kâğıt işi hafiftir. Daha alçaktaki farklı bir bacaya, sözgelimi yamacın altındaki caddeye ilk kez bağlanılacaksa ASAT'a dosya verilmesi şarttır. Çalışma asfalta, yaya yoluna veya orta şeride uzanıyorsa Büyükşehir'deki AYKOME biriminden de onay alınır. Böylece yolun altında komşu duran şebeke suyu, kablo ve haberleşme boruları kazıdan korunur.
Site içindeki özel yollar, ortak bahçeler ve otoparklar kat maliklerinin ortak mülkü sayılır. Kemer'deki bir toplu konutta koridor bu yerlerin altından ilerleyecekse yönetim ya da malikler kurulu kararını yazıyla vermelidir. Apart otellerde ise mülk sahibinin ve varsa işletmecinin onayını birlikte alıyoruz.
Kaçak bağlantıyı kabul etmiyoruz. Çatı suyunu lağım borusuna akıtmak, onaysız bir rögarı delmek veya komşunun borusuna habersiz eklenmek kurallara aykırıdır; üstelik yağışlı günde bütün sokağın alt katlarını tehlikeye atar. Keşiften sonra hangi belgenin gerektiğini yazılı olarak bildiriyor, başvurunun teknik kısmını hazırlıyoruz.
Parsel bacasının yeri de Kemer'de sık konuşulan bir konu. Eski yapılarda baca çoğu zaman bahçe duvarının dibinde, bazen de bir saksının ya da kaplamanın altında kalmış oluyor. Keşifte bu bacayı bulup açıyor, idarenin istediği ölçülere uyup uymadığını kontrol ediyoruz. Yanartaş ve Olimpos çevresindeki koruma sınırlarına yakın Ulupınar arsalarında, kazmayı vurmadan önce ayrı bir iznin şart olup olmadığını yetkili makama sorduruyoruz.
Kemer'de tünel maliyetini neler belirler?
Kemer'de bir geçidin tutarı, aynı ilçe içinde bile parselden parsele belirgin biçimde değişiyor. Teklifi etkileyen başlıca kalemler şunlar:
- Geçidin metre olarak uzunluğu ve hedef bacanın ne kadar uzakta olduğu.
- Çalışma kuyusunun derinliği; yamaçta aşağıdaki sokağa inmek bazen daha derin bir kuyu ister.
- Zeminin cinsi: dere çakılı, ezik serpantin, fliş ya da sağlam kireçtaşı.
- Kıyı düzlüğünde kazı boyunca su çekme ihtiyacı.
- Dar site girişi, merdivenli bahçe ya da teraslı arazi nedeniyle malzemenin elle taşınması.
- Korunacak narenciye, palmiye, havuz çevresi ve taş kaplama.
- Belediye yoluna taşan kısım ve onun gerektirdiği resmi onaylar.
Kesin tutarı ölçüm, kamera ve yoklama çukuru sonuçlarını gördükten sonra kalem kalem yazıyoruz. Telefonda verilen tahminler, Kemer'in kısa mesafede değişen zemini nedeniyle yanıltıcı olabiliyor; bu yüzden yerinde görmeden rakam konuşmuyoruz.
Bir de zamanlama kalemi var: sezon ortasında acil yapılan bir iş, misafiri rahatsız etmemek için kısa vardiyalara bölündüğünde daha fazla gün sürebilir. Planlanabilen işleri ilkbahara almak, Kemer'de hem takvimi hem de toplam iş yükünü hafifletiyor.
Kemer'deki apart ve yazlıklarda işi sezona göre nasıl planlıyoruz?
Kemer'de planlanabilen bir işi sezona göre zamanlamak, hem misafiri hem de zemini düşünmek demek. Apart otel ya da pansiyon işletiyorsanız ideal dönem, kış yağmurlarının azaldığı ama rezervasyonların henüz dolmadığı ilkbahardır. Bu aralıkta düzlükteki zemin kurumaya başlamış, sokaklar sakinleşmiş olur ve kazıyı birkaç gün içinde bitirmek mümkündür.
Yazlık villa sahiplerinin çoğu kışı başka şehirde geçiriyor. Böyle durumlarda keşfi uzaktan başlatabiliyoruz: komşu ya da bahçıvan aracılığıyla bacaları açtırıp ölçümü yapıyor, kamera kaydını size gönderiyoruz. Karar verildiğinde kazıyı evin boş olduğu bir haftaya koyuyor, bittiğinde fotoğraflarla teslim ediyoruz.
Sezonun ortasında bir taşma yaşanırsa önce akışı açıyor, binanın günlük kullanımını sürdürmesini sağlıyoruz. Kalıcı geçidi ise misafirlerin çekildiği sonbahar başına bırakmayı öneriyoruz. Böylece işletme yaz ortasında kuyu, gürültü ve malzeme yığınıyla uğraşmak zorunda kalmıyor.
Site yönetimlerinde karar süreci de takvimin parçası. Genel kurul ya da yönetim toplantısı kışın yapılıyorsa, keşfi ondan önce yapıp krokiyi toplantıya yetiştirmek işin ilkbahara sığmasını kolaylaştırıyor.
Kemer mahallelerine göre kanalizasyon tüneli
Kemer'in on mahallesi aynı kıyı şeridini paylaşsa da her birinin zemini, eğimi ve yapı dokusu farklı. Aşağıda her mahallede kot farkının nasıl ortaya çıktığını ve geçidi nasıl planladığımızı anlattık.
İlçe merkezi · marina ve dere düzlüğü
Merkez kanalizasyon tüneli
Merkez, Kemer marinası ile çarşının bulunduğu, ilçenin en yoğun ticari dokusuna sahip mahalle. Arazi denize doğru neredeyse düz uzanıyor ve Ağva deresiyle Keçili çayının taşıdığı çakıl ve kum katmanları üzerinde duruyor. Apart oteller, restoranlar, dükkânlar ve eski konutlar sık aralıklarla dizilmiş; pek çok binada zemin altı depo, mutfak ya da çamaşırhane olarak kullanılıyor.
Merkez'de kot farkı, sığ geçen kanal ile bu alt katlar arasındaki uyumsuzluktan doğuyor. Sokaklar dar ve sezon boyunca kalabalık olduğu için yolu boydan boya açmak pratikte mümkün değil; geçidi binanın arka avlusundan başlatıp kısa bir rotayla kanalın derinleştiği bacaya ulaştırıyoruz. Çakıllı zeminde kasa sık, su çekme sürekli oluyor. İşi mümkün olduğunca ilkbaharda, çarşı kalabalıklaşmadan bitirmeye çalışıyoruz.
Merkez için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Dere kenarı · apartman ve bodrumlu evler
Yeni Mahalle kanalizasyon tüneli
Yeni Mahalle, Kemer merkezinin hemen yanında, büyük ölçüde konut amaçlı gelişmiş bir mahalle. Burada apartmanlar, bahçeli evler ve küçük apart oteller yan yana duruyor. Kasım 2019'daki sağanakta mahallede bodrumlu pek çok evin su aldığı haberlere yansımıştı; bu olay, Yeni Mahalle'deki alt katların hem yüzey suyuna hem de dolan kanala karşı ne kadar hassas olduğunu gösterdi.
Yeni Mahalle'de keşfe geldiğimizde önce iki soruyu ayırıyoruz: Su yüzeyden mi giriyor, yoksa kanal mı geri basıyor? Yüzey suyu sorunu drenaj ve eşik düzenlemesiyle çözülür; kanal kotu yetmiyorsa geçit gerekir. Dere çökelleri sulu olduğu için kazıyı kuru aylara almayı, geçidin sonuna geri akışı önleyen bir düzenek koymayı öneriyoruz. Yağmur borularının pis su hattına bağlı olup olmadığını da mutlaka kontrol ediyoruz.
Yeni Mahalle için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Merkezin batısı · site ve apart dokusu
Arslanbucak kanalizasyon tüneli
Arslanbucak, Kemer merkezine bitişik, konut siteleri ve apart otellerle yoğunlaşmış bir mahalle. 2019 sağanağında taşkından etkilenen yerler arasında Arslanbucak da vardı. Mahallenin düz kesimleri dere çökelleri üzerinde, dağa yakın kesimleri ise hafif eğimli ve yamaç molozuyla örtülü bir zeminde duruyor.
Arslanbucak'taki sitelerin bir kısmında havuz makine dairesi ve kapalı otopark zemin altında. Bu katların suyu yüzeye yakın hatta inemediğinde, bütün blokların en alçak giderlerini ortak bir haznede buluşturup tek koridorla derindeki rögara taşımayı öneriyoruz; her bina için ayrı kuyu açmak gerekmiyor. Dağa yakın sokaklarda ise villa tipi yapılar için aşağıdaki yolun kanalına inen rota arıyoruz. Site içi kazılar için yönetim kararını işin başında istiyoruz.
Arslanbucak için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Kıyıdan dağa · eğimli villa sokakları
Kuzdere kanalizasyon tüneli
Kuzdere, Kemer'in kalabalık mahallelerinden biri ve en dikkat çekici özelliği, kıyıya yakın alçak kesimden Toros yamaçlarında bin metreyi aşan yüksekliklere kadar uzanan geniş sınırları. Mahallenin alt kesiminde apartlar, konut siteleri ve küçük sanayi yer alırken, yukarı sokaklarda bahçeli evler ve manzaralı villalar dağ eteğine dağılıyor. 2019 sağanağında taşkından etkilenen yerler arasında Kuzdere de sayılmıştı.
Kuzdere'de iki farklı iş yapıyoruz. Alt kesimde dere çökelleri üzerindeki bodrumlu yapılarda kısa, desteği sık ve su çekmeli geçitler planlıyoruz. Üst kesimin yokuşlu sokaklarında ise villa havuz katlarını yamacın bağrından aşağı yola taşıyan güzergâhlar tasarlıyoruz. Yamaç molozundaki iri bloklar kazıyı yer yer yavaşlatıyor. Şebekenin yukarı kesimlerde her sokağa ulaşıp ulaşmadığını keşifte mutlaka kontrol ediyoruz; kanal yoksa tünel de anlamsız olur.
Kuzdere için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Kuzey kıyı · kayalık sahil ve oteller
Beldibi kanalizasyon tüneli
Beldibi, Kemer'in Konyaaltı'na komşu kuzey sınırında, sarp yamaçların suya neredeyse değdiği ince bir sahil bandında yer alıyor. Mahalle deniz seviyesinden birkaç yüz metre yüksekliğe kadar çıkan eğimli bir arazide; sahili çoğunlukla taşlık, kıyı boyunca oteller ve tatil köyleri sıralanıyor. Adını taşıyan Beldibi Mağarası, bölgenin kireçtaşı yamaçlarının çok eski zamanlardan beri yerleşime ev sahipliği yaptığını hatırlatıyor.
Beldibi'nde yerleşim, yol ile deniz arasındaki dar düzlüğe ve yolun dağ tarafındaki yamaçlara sıkışmış durumda. Yamaç tarafındaki villa ve apartlarda alt katın gideri ana yolun kanalına yetişmeyebilir; deniz tarafında ise yapılar yoldan aşağıda kaldığı için aynı sorun ters yönden çıkar. Kayalık zeminde geçit yavaş ama sağlam ilerliyor. Kıyıya yakın parsellerde kazıyı denizden gelen suya karşı korumalı planlıyor, oteller için çalışmayı sezon dışına alıyoruz.
Beldibi için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Kanyon ağzı · narenciye bahçeleri ve villalar
Göynük kanalizasyon tüneli
Göynük, Kemer merkezinin kuzeyinde, adını taşıyan kanyonun denize açıldığı düzlükte kurulu ve belde statüsü 2013'te sona eren kalabalık bir mahalle. Tahtacı topluluğunun yaşadığı eski yerleşim, bugün oteller, apartlar ve villa siteleriyle büyümüş durumda. Kıyıya yakın kesim dere çökelleri üzerinde düz, kanyona doğru giden iç kesim ise eğimli ve kayalık.
Göynük'te kıyıya yakın apartlarda kot farkı sığ kanaldan, kanyon yolundaki villalarda ise yoldan aşağı inen yapılardan kaynaklanıyor. Narenciye bahçeleri içindeki eski evlerde sonradan eklenen alt kat odaları da sık karşımıza çıkıyor. Geçidi bahçedeki ağaç sıralarının arasından geçirip kökleri koruyoruz. Kanyondan gelen derenin kenarındaki parsellerde kuyunun ağzını taşkın suyuna karşı yüksekte tutuyor, kazıyı yağışsız döneme alıyoruz.
Göynük için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Merkez ile Çamyuva arası · koylu kıyı
Kiriş kanalizasyon tüneli
Kiriş, Kemer merkezinin güneyinde, Çamyuva'ya doğru uzanan kıyıda yer alan, otellerin ve tatil köylerinin yoğun olduğu bir mahalle. Kıyı şeridi küçük koylarla girintili çıkıntılı; arazi denizden hemen sonra çam ormanlı yamaçlara doğru yükseliyor. Bu bölgede ofiyolit kayaçlarının ve yamaç molozunun yüzeye yakın olduğu kesimler bulunuyor.
Kiriş'teki yapıların bir kısmı büyük otellerin servis binaları ve personel lojmanları, bir kısmı ise yamaca kurulmuş villa ve apartlar. Eğimli arsalardaki binalarda en alt katın borusu yukarıdaki hatta ulaşamıyorsa koridoru alt tarafta kalan yola yöneltiyoruz. Serpantinli zeminde kazının yer yer çok sağlam, yer yer kaygan çıkabileceğini baştan söylüyor, kasa aralığını kazı sırasında zemine göre ayarlıyoruz. Otel bölgesinde işi mutlaka işletmenin takvimine uyduruyoruz.
Kiriş için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Tahtalı eteği · zeytin, portakal ve villa
Çamyuva kanalizasyon tüneli
Çamyuva, ilçe merkezinden güneye inerken Tahtalı'nın dibinde karşılaşılan, 2013 düzenlemesine dek ayrı belediyesi bulunan geniş bir yerleşim. Son yıllardaki yapılaşmaya rağmen zeytin ve portakal bahçeleriyle tanınıyor; Olympos teleferiğinin alt istasyonu da yakınında. Kıyıya yakın kesim düz, dağa doğru gidildikçe arazi hızla dikleşiyor ve villalar bu yamaçlara yayılıyor.
Çamyuva'da en sık karşılaştığımız iş, bahçe içindeki eski evlerin ve yeni villaların alt kat gideri. Dağa yakın sokaklarda villalar üst yoldan girilip aşağıya kademeleniyor; havuz katı için yamacın içinden aşağı sokağa inen geçit planlıyoruz. Düzlükteki bahçe evlerinde ise kanal sığ ve zemin sulu olabiliyor. Ağaç köklerine dokunmamak için güzergâhı bahçe sıralarına göre çiziyor, eski foseptik çukurlarının yerini ev sahibiyle birlikte belirleyip onlardan uzak duruyoruz.
Çamyuva için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Güney ucu · teleferik çevresi ve oteller
Tekirova kanalizasyon tüneli
Tekirova, Kemer'in güneyinde, 2013'e kadar belde olan ve büyük otelleriyle bilinen bir mahalle. Tahtalı'dan bakıldığında kıyıya yayılmış otel ve konut dokusu net görülüyor; Olympos teleferiğinin alt istasyonu da bu çevrede. Tekirova adı, bölgede geniş alan kaplayan ofiyolit kayaçlarına da verilmiş; bu kayaçlar mahallenin arka kesimlerinde yüzeye yakın.
Tekirova'da otellerin yanı sıra apart, pansiyon ve villa siteleri bulunuyor. Kıyı düzlüğündeki yapılarda sığ kanal ve sulu kum, arka kesimdeki yamaçlarda ise serpantin ve gabro zemin işimizi belirliyor. Serpantinli zeminde kazı başlamadan bir yoklama çukuru açıp kayanın ne kadar ezik olduğunu görüyoruz. Villa sitelerinde ortak alan kararı, otellerde ise sezon takvimi planın ayrılmaz parçası. Uzun düzlük geçitlerini kuru aylara bırakıyoruz.
Tekirova için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Yanartaş ve Çıralı yönü · korunan doğa
Ulupınar kanalizasyon tüneli
Ulupınar, Kemer'in en güneyinde, Olimpos'un kuzeyinde yer alan ve sınırları içinde Yanartaş'ı barındıran bir mahalle. Bölge, doğal ve arkeolojik değerleri nedeniyle koruma altındaki alanlarla iç içe; yerleşim dağınık, yapılar çoğunlukla bahçe içindeki pansiyonlar, küçük oteller ve müstakil evlerden oluşuyor. Arazi vadilerde düz, yamaçlarda ise dik ve kayalık.
Ulupınar'da önce şunu soruyoruz: Arsanın yakınından ASAT'ın borusu geçiyor mu? Evlerin seyrek dağıldığı bu bölgede şebeke her köşeye uzanmamış olabilir; hat yoksa koridorun bir anlamı olmaz ve bunu baştan belirtiyoruz. Kanalın bulunduğu yerlerde ise koruma kurallarına uygun, yüzeye en az dokunan yöntem olarak geçit öne çıkıyor. Bu bölgede her kazı öncesi ilgili izinlerin durumunu ev sahibiyle birlikte netleştiriyoruz.
Ulupınar için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Kemer kanalizasyon tüneli: sık sorulan sorular
Kemer'de hangi evler kanalizasyon tüneline ihtiyaç duyar?
En sık ihtiyaç duyanlar, alt katı sokaktaki ASAT kanalının akış hizasından aşağıda kalan yapılardır. Kemer'de bu tablo iki yerde toplanıyor: dere ağızlarındaki düz arsalarda bodrumu olan apart ve oteller, Kuzdere, Göynük ve Çamyuva'nın dağa yaslanan sokaklarında ise yoldan aşağıya basamaklanan villalar. Yalnızca en alttaki gider sorun çıkarıyorsa ilk iş kot ölçümüdür.
Ağva deresi ya da Keçili çayı yakınındaki bodrumum neden sağanakta su alıyor?
Kasım 2019'daki sağanakta Ağva deresi ile Keçili çayı taştı ve Kuzdere, Yeni Mahalle ile Arslanbucak'ta pek çok evin bodrumunu su bastı. Böyle günlerde hem yüzey suyu hem de dolan kanal alt kata yönelir. Kemer'de önce suyun nereden girdiğini ayırıyoruz; sorun kanal kotuysa tünel, yüzey suyuysa drenaj ve geri akış önleyici konuşulur.
Çamyuva veya Göynük'teki yamaç villamın havuz katının gideri neden akmıyor?
Büyük olasılıkla ev, kapısının önündeki yoldan denize doğru basamak basamak indiği için. Filtre odası ve bahçe katı, yukarıdaki hattın derinliğine erişemez. Kemer'in bu yamaçlarında sonuç çoğu kez alttaki sokağa uzanan kısa bir koridor oluyor; ölçümler buna izin vermezse motorlu bir toplama haznesini dürüstçe masaya koyuyoruz.
Kemer'in serpantinli ve kayalık zemininde tünel kazmak mümkün mü?
Mümkün, ama hızı ve yöntemi zemin belirliyor. Kemer ile Tekirova arasında yüzeylenen ofiyolit kayaçlarında, yani serpantinit ve gabroda, bazı yerler sağlam, bazı yerler ise ezik ve kaygan çıkar. Ezik serpantinde kasa aralığını sıklaştırıyor, sağlam kayada ise kırıcıyla yavaş ama emin ilerliyoruz. Keşifte yoklama çukuru açıp neyle karşılaşacağımızı önceden görüyoruz.
Kemer'de bir apart otelin altından geçit açmak için kimin onayı gerekir?
Arsa tek malike aitse onun yazılı onayı yeterlidir. Koridor ortak yeşil alanın, araç katının veya iç yolun altından geçecekse malikler kurulunun ya da yönetimin kararı aranır. Çalışma belediyenin sokağına veya yaya yoluna uzanıyorsa AYKOME'den ayrı onay çıkarılır. Kemer'de yöneticilere, toplantıdan önce kuyu noktasını ve iş günlerini işaretlediğimiz basit bir çizim bırakıyoruz.
Kemer'de kanala bağlanma izni hangi kurumdan alınır?
Kemer'in pis su hatlarını Büyükşehir'in kuruluşu ASAT yönetir. Farklı bir bacaya giriş yapılacaksa kurumun belirlediği teknik koşullara uyulur ve başvuru dosyası açılır. Biz keşiften sonra hangi belgenin gerektiğini yazıyla bildiriyor, başvuru dosyasının teknik kısmını hazırlıyoruz.
Kemer'de bir geçidin bitmesi kaç gün sürer?
Kesin süre geçidin uzunluğuna, zemine ve dipteki suya bağlıdır. Göynük ya da Kuzdere yamacında birkaç metrelik bir geçit kısa sürede bitebilirken, Ağva deresi çevresindeki çakıllı ve sulu zeminde uzun bir hat daha fazla gün ister. Resmi onay beklenecekse o günler de plana yazılır. Gün sayısını ölçümden sonra teklifte yazıyoruz.
Kemer'de tünel bedelini hangi etkenler değiştirir?
Başlıca etkenler geçidin boyu, çalışma kuyusunun derinliği, kazının çakılda mı serpantinde mi yoksa kireçtaşında mı ilerleyeceği ve su çekme ihtiyacıdır. Dar site girişleri, korunacak narenciye ve palmiye, havuz çevresi ile kamusal alanda izin gerektiren kısım da tutarı etkiler. Kemer'deki her iş için tutarı ölçüm bittikten sonra kalem kalem yazıyoruz.
Kemer'de geçit açtırmak yerine motorlu hazneyle yetinmek bazen daha akıllıca mıdır?
Evet, bazen. Alt tarafta yeterince derin bir hat bulunuyorsa koridor, cereyan ve servis gerektirmeden kendi eğimiyle akar; önceliğimiz bu yüzden odur. Fakat sahile bitişik çok alçak bir arsada ya da borunun dört bir yanda yüzeye yakın geçtiği bir sokakta motorlu hazne daha mantıklı düşer. Kemer'de iki yolu da rakamlarla gösterip seçimi size bırakıyoruz.
Kemer'de turizm sezonunda kazı yapılır mı?
Acil bir taşmada sezon fark etmeden çıkıyoruz. Planlanabilen işleri ise Kemer'de genellikle kış yağmurlarının azaldığı ilkbahara ya da misafirlerin çekildiği sonbahar sonuna koyuyoruz. Yaz ortasında oteller ve apartlar dolu olduğu için kuyu açmak, malzeme taşımak ve gürültü çıkarmak hem işletmeye hem komşulara yük olur.
Kemer'de alt kata lağım geri tepiyorsa ilk ne yapmalıyım?
Aşağıdaki musluk, duş ve çamaşır makinesini hemen durdurun, prizdeki aletleri sudan uzak tutun ve telefon edin; acil çağrılara gece yarısı da çıkıyoruz. Kemer'de geri tepme çoğu zaman sağanakta dolan kanaldan ya da sezon açılışında artan yükten kaynaklanır. Önce suyu yoluna sokuyor, ardından kök nedeni kot okuması ve kamerayla bulup kalıcı işi ayrı bir görüşmede planlıyoruz.
Kemer'deki yazlık evim kışın boşken sorunu nasıl fark edebilirim?
Boş evde belirti çoğu zaman sezon açılınca görülür: ilk hafta alt kat süzgecinden koku gelir, duş yavaş boşalır. Kemer'deki yazlık sahiplerine, evi açar açmaz alt kattaki giderlere bol su akıtıp gözlemlemelerini öneriyoruz. Su bekliyorsa ya da geri geliyorsa kot ölçümü ve kamera için arayın; işi kalabalık başlamadan bitirmek mümkün olur.