Armutlu Kanalizasyon Tüneli

Armutlu'da yer altından açılan atık su geçidi nedir, kimin derdine çare olur?

Armutlu'da kanalizasyon tüneli, Gemlik Körfezi'ne bakan bir yazlığın, termal otellere komşu bir sitenin ya da zeytinlik bir sırttaki villanın dip katındaki pis su, önündeki belediye borusuna tırmanamadığında, yüzeyi kırmadan yer altından açtığımız ve evi aşağıda kalan bir rögara bağladığımız yatık geçittir. Geçidin dibine döşenen hat başından sonuna kadar iner; pis su da böylece cihaz, şalter ya da bakım beklemeden kendiliğinden akar. Bahçedeki zeytin ağaçları, havuzun taş kenarı, site içindeki beton rampa olduğu yerde kalır.

Armutlu, Yalova ilinin en batısında, aynı adı verilen yarımadanın ucuna yakın kurulmuş bir kaplıca ve sahil ilçesidir. Toplam yüzölçümü yüz altmış altı kilometrekare olan ilçede 2022 kayıtlarına göre on bin sekiz yüzü aşkın kişi yaşıyor; ilçenin tek belediyesi Armutlu Belediyesidir. Kasaba, yarımadanın güney kıyısına, Gemlik Körfezi'ne doğru açılır. Kıyıda iskele, oteller ve yazlık siteler, hemen arkada ise zeytin ve servi ağaçlarıyla örtülü, hızla yükselen sırtlar vardır.

Armutlu'yu Yalova'nın öteki ilçelerinden ayıran iki özellik var. Birincisi kaplıcalardır: Gezi kaynakları, yamaçtan yaklaşık altmış derece sıcaklıkta kaynayan, kalsiyum ve sodyum tuzları içeren sıcak suların kasabanın birkaç kilometre dışındaki ana kaynakta toplandığını ve sahil boyunca çok sayıda termal otel bulunduğunu anlatıyor. İkincisi uzaklıktır: Ana yola ve il merkezine uzak olan ilçeye İstanbul'dan doğrudan deniz yoluyla da ulaşılabiliyor. Bu iki özellik, yapılaşmayı da tünel işini de doğrudan etkiliyor.

Bizi Armutlu'dan arayanlar genellikle şu durumlardan birini anlatıyor: Batıdaki tatil sitelerinde giriş altı dairenin banyosu yaz başında geri tepiyor; sırttaki yeni bir villanın havuz makine dairesindeki süzgeç suyu almıyor; kasabanın eğimli sokaklarındaki eski bir evin bodrumu, kiralık daireye çevrildikten sonra sürekli kokuyor. Üçünün de ortak paydası, alt katın belediye borusunun akış çizgisinin aşağısına düşmüş olmasıdır.

Bu sorunu kalıcı biçimde gidermek için ya suyu makineyle yukarı basmak ya da evi daha aşağıdan akan bir hatta ulaştırmak gerekir. Biz ikincisini, uygun bir rögar bulunduğu her durumda tercih ediyoruz. 42 yıllık tecrübemizde gördüğümüz şudur: Uzaktaki bir yazlıkta, kimsenin başında durmadığı bir makine, sezonun en kalabalık gününde susmayı sever. Toprağın içindeki eğimli bir boru ise yıllarca sessizce çalışır.

Armutlu'da tatil evlerinin ve zeytinlik sırtlardaki villaların bodrumu hattan neden aşağıda kalıyor?

Armutlu'da seviye açığının başlıca nedeni, kıyı şeridinin son derece dar olması ve yerleşimin kısa bir mesafede sırtlara tırmanmasıdır. Gezi rehberlerine göre eski kasaba merkezi, iskelenin bir kilometre kadar yukarısında, bayırın üzerinde kurulmuştur. İskele çevresi ile eski merkez arasındaki sokaklar eğimi keserek ilerler. Bu sokakların alt yakasına yapılan evler bir katını yolun altına indirir; o katın giderleri yukarıdaki borunun tabanına ulaşamaz.

İkinci neden, ilçenin batısında kıyı boyunca uzanan yazlık şerididir. Kasabanın batısındaki Tavşantepe çevresi ikinci konutların dizildiği bir bölge olarak anılır; yarımadanın ucuna doğru ise uzun dönem kullanıma yönelik büyük bir tatil köyü yer alır. Bu sitelerin çoğu denize yakın, alçak bir zemine kurulmuştur. Kıyıya paralel uzanan bir hat, denize doğru akabilmek için fazla derine inemez. Sitenin alt katları ya da sonradan bodruma eklenen daireler bu sığ hattın altında kalır.

Üçüncü neden, yamaçlarda son yıllarda artan villa yapılaşmasıdır. Körfez manzarası, zeytinlikler ve sıcak su kaynaklarına yakınlık, sırtlarda müstakil villalara ilgiyi artırdı. Bu evler eğime oturduğu için genellikle üç kademede yükselir: yola hizalı giriş katı, altında oturma katı, en altta havuza açılan teknik oda ya da misafir katı. Üstteki yolun hattı, en alttaki iki katın giderlerini karşılayacak derinlikte değildir.

Dördüncü neden, termal tesislere yakın kesimlerdeki özel durumdur. Kaplıca çevresinde oteller, pansiyonlar ve apart daireler, misafirlerine termal havuz ve hamam sunmak için çoğunlukla zemin altı hacimler inşa eder. Bu hacimlerdeki duş, lavabo ve havuz tahliyeleri şebekenin en alçak noktasına ihtiyaç duyar. Sezon boyunca yoğun kullanılan bu giderler, payı az olan bağlantılarda ilk sorun çıkaran yerlerdir.

Beşinci neden, köylerden yazlığa dönüşen evlerdir. Fıstıklı, Kapaklı ve yarımadanın iç kesimindeki Mecidiye, Hayriye ve Selimiye gibi köylerde eski kerpiç ya da taş evler yenilenip tatil evine çevriliyor. Eskiden ahır, samanlık veya zeytin deposu olan alt katlar banyolu odalara dönüşüyor. Köy yolunun altındaki hat ise bu yeni kullanımı hiç hesaba katmamış olabilir.

Son olarak mevsimlik yük var. Armutlu'nun nüfusu yazın kaplıca misafirleri ve yazlıkçılarla belirgin biçimde artar. Kışın neredeyse boş kalan hatlar haziranla birlikte dolmaya başlar. Payı az bir bodrum dokuz ay boyunca hiçbir şikâyet vermeyip tatilin ilk haftasında kendini belli edebilir.

Armutlu'da bodrumun hatta ulaşamadığını gösteren işaretler nelerdir?

Armutlu'da seviye sorununu tıkanıklıktan ayıran şey, şikâyetin yalnızca dipteki katta görülmesi ve tatil kalabalığıyla ya da sağanakla birlikte artmasıdır. Ev sahiplerinden dinlediğimiz tipik durumlar:

• Batıdaki tatil sitesinin zemin altı dairesi: Haziranda site dolunca alt kattaki klozet ağır çekiyor, duş teknesinde su birikiyor; üst katlarda sorun yok.
• Sırt villasının havuz odası: Filtre temizlenirken çıkan su veya makine dairesinin ızgarası geç boşalıyor, kimi gün dışarı taşıyor.
• Termal otel ya da pansiyonun alt katı: Hamam, termal duş ve soyunma odası giderlerinde yoğun günlerde geri tepme yaşanıyor.
• Kasabadaki eski evin bodrumu: Kiraya verilmiş bodrum dairede koku kalıcı, sifon çekildiğinde gurultu geliyor.
• Kış yağmurunda yükselen su: Kasabada kışlayan aileler, sert yağışın ardından kazan dairesindeki ya da kilerdeki ızgaradan su çıktığını anlatıyor.
• Açtırmanın geçici etkisi: Boru temizlendikten sonra birkaç hafta rahatlama oluyor, sezon ortasında aynı şikâyet yeniden başlıyor.

Teşhiste iki veriye dayanıyoruz: nivoyla okunan seviye farkı ve boru içinden alınan görüntü. Termal suya yakın parsellerde kireçlenme veya mineral birikintisi de boruyu daraltabilir; kamera bunu açıkça gösterir. Sorun daralmadan kaynaklanıyorsa önce temizlik veya onarım öneriyor, tünele ancak seviye açığı doğrulanırsa geçiyoruz.

Armutlu Yarımadası'nın kayaçları ve termal suları tünel kazısını nasıl etkiler?

Armutlu'da kazının ne kadar zor geçeceği, arsanın sahildeki yeni çökellere mi yoksa yarımadanın yaşlı ve sert kayalarına mı oturduğuna bağlıdır; sıcak su kaynaklarına yakınlık ise buna ayrı bir boyut ekler. Yer bilimi yayınlarına göre Armutlu Yarımadası'nın temelini Pamukova Metamorfitleri adı verilen amfibolit, şist, granit ve metavolkanik kayaçlar oluşturur. Bu temelin içine sokulmuş olan ve adını ilçenin Fıstıklı köyünden alan Eosen yaşlı Fıstıklı Graniti de bölgenin bilinen birimleri arasındadır.

Bu sert temel, sırtlardaki tünel işini doğrudan etkiliyor. Mecidiye, Hayriye ve Selimiye yönündeki yüksek kesimlerde ya da kasabanın üst mahallelerinde, birkaç metre derinde ayrışmış kaya ve taşlı topraktan sert kayaya geçmek mümkündür. Böyle yerlerde kürek yerine kırıcı devreye girer, günlük ilerleme belirgin biçimde düşer. Karşılığında açılan geçit kendini rahatça taşır ve sık destek gerektirmez. Sert kayaya çok yakın çalışılacaksa, kuyunun yerini ve tünelin derinliğini kayayı mümkün olduğunca az kesecek biçimde değiştirebiliyoruz.

Kıyı şeridinde tablo tersine döner. Derelerin denize ulaştığı yerlerde ve sahil düzlüğünde kum, çakıl ve silt karışımı gevşek çökeller bulunur. Kazı kolay ilerler ama geçidin yanları ve tavanı uzun süre ayakta durmaz; denize yakınlık nedeniyle birkaç metre derinlikte su da çıkar. Böyle arsalarda kasa aralığını daraltıyor, kuyunun dibinde dalgıç pompa tutuyor, geçidi kısa parçalara bölüp her parçanın borusunu gün bitmeden yerleştiriyoruz.

Yamaç dengesi Armutlu'da ihmal edilecek bir konu değil. Yer bilimciler yarımadayı, büyük Anadolu fayının iki kolu arasında yükselmiş bir blok olarak tanımlıyor. Yarımada üzerine yapılmış bir coğrafi bilgi sistemleri çalışması, heyelan haritasını yerleşime uygunluğu sınırlayan etkenlerden biri olarak ele almış ve mevcut yerleşimlerin önemli bölümünün aslında elverişsiz alanlarda bulunduğu sonucuna varmıştır. Bölgedeki bazı kıvrımlı kumtaşı birimlerinin heyelana elverişli, killi birimlerin ayrışmış üst kuşağının ise yavaş kaymaya açık olduğu da yayınlarda belirtiliyor. Sırttaki arsalarda bu nedenle dayanma duvarlarının gerisine, sonradan toprak yığılmış yerlere ve yağmurun biriktiği çukurlara ayrıca bakıyoruz.

Termal suya yakınlık ise başka bir dikkat gerektiriyor. Kaynakların çevresinde yeraltında ılık, tuzlu bir su dolaşıyor olabilir. Bu su, kazıda su kontrolünü zorlaştırdığı gibi zamanla conta ve boru malzemesini de etkileyebilir. Kaynaklara yakın arsalarda keşif sabahı küçük bir sınama çukuru kazıyor, oradan sızan suyun debisini ve ısısını kaydettikten sonra rotayı belirliyoruz. Boru ve conta türünü de bu kayda göre seçiyoruz.

Sırt arazisinde geçidin değeri, bayırı üstten yarmadan işi bitirmesinde yatıyor. Yüzeyden kazılan uzun bir kanal yağmurlu haftalarda dolup şevin üst katmanını gevşetir; yer altındaki geçitte ise toprak neredeyse hiç yerinden oynamaz. Sarsıntı ihtimaline karşı eklerde hafifçe esneyen contalar kullanıyor, evden çıkış noktasında oynama payı bırakıyoruz.

Armutlu'nun iklimi ve kaplıca sezonu geçit takvimini nasıl belirler?

Armutlu'da geçit açmaya en müsait zaman, kış yağışlarının sona erdiği bahar ayları ile kaplıca ve plaj kalabalığının azaldığı sonbahar başıdır. Kasaba, körfezin koruduğu ılıman bir iklime sahiptir; gezi kaynakları ilkbaharın nisanda başladığını, kışların ılık ve yağışlı geçtiğini anlatıyor. Kıyıda kar nadirdir, ancak Hayriye gibi ortalama yüksekliği dört yüz metreyi aşan iç köylerde kış daha serttir.

Kış aylarında kıyı düzlüğündeki çökellerde su seviyesi yükselir ve kuyuya su gelmesi olağanlaşır. Sırtlarda ise sağanaklar ayrışmış toprağın üst kısmını yumuşatır. Aceleye gerek olmayan uzun rotaları bu yüzden toprağın kuruduğu döneme bırakıyoruz. Bodruma pis su dolduğunda ise ay fark etmeksizin geliyor, çukuru pompayla boşaltarak kazıyı küçük adımlarla sürdürüyoruz.

Yaz aylarında toprak kurur, fakat bu dönem Armutlu'nun hem yazlık hem de kaplıca sezonudur. Termal oteller ve yazlık siteler bu haftalarda tıklım tıklımdır; kırıcı gürültüsü ve kamyonet trafiği hem otel misafirini hem de site komşusunu rahatsız eder. Termal tesislerin bir kısmı ise yıl boyu açık kalır; bu tesislerde çalışmayı misafir trafiğinin azaldığı hafta içi günlere ve sabah saatlerine kaydırıyoruz.

Temmuzda geçidin içi boğucu ve nemli olabilir; kaynak suyuna yakın arsalarda bu nem iyice artar. Kuyuya hortumla taze hava basıyor, dedektör ölçümü temiz çıkmadan ekibi aşağı indirmiyoruz.

Armutlu'da tatil sitesi, kaplıca konutu ve sırt villası için geçidi nasıl kurguluyoruz?

Armutlu'da bir tatil sitesinin, kaplıcaya yakın bir konutun ve bayırdaki bir villanın sorunu aynı görünse de kökeni farklıdır; geçidin rotası da buna göre değişir. Kıyı sitesinden köy evine kadar dört yapı tipinde izlediğimiz yöntem aşağıdaki başlıklarda.

Batıdaki tatil siteleri ve yazlık blokları

Kasabanın batısında, kıyı boyunca uzanan şeritte çok sayıda yazlık site ve apart blok bulunur; yarımadanın ucuna doğru büyük ölçekli bir tatil köyü yer alır. Bu sitelerde altyapı çoğunlukla sitenin kendi iç hattıyla toplanıp tek noktadan belediye şebekesine bağlanır. Sorun genellikle zemin altı dairelerde, havuz makine dairelerinde ve ortak alandaki duşlarda başlar. Bu sitelerde kuyuyu çiçek tarhlarından ve yürüyüş yollarından uzak bir kenara açıyor, geçidi sitenin paylaşılan borusunu devre dışı bırakarak belediye hattındaki daha aşağı bir rögara götürüyoruz. Ortak mülkte çalışacağımız için yönetimin onayı olmadan başlamıyoruz.

Kaplıca çevresindeki termal konutlar ve oteller

Termal kaynaklara yakın yapılarda zemin altı hacimler termal havuz, hamam, sauna ve soyunma odası olarak kullanılır. Bu hacimlerin tahliyesi hem bol hem de tuz yüklüdür. Bu binalarda kot farkının yanında borunun içindeki kabuklanmaya ve malzemenin sıcağa ne kadar dayandığına da bakıyoruz. Tüneli işletmenin çalışma düzenini aksatmayacak bir noktadan, çoğu zaman otoparktan ya da arka servis alanından başlatıyoruz.

Zeytinlik sırtlardaki villalar

Kasabanın üst kesimlerinde ve köylere çıkan yollar boyunca, körfez manzarası için yamaca kademeli oturtulmuş müstakil villalar bulunur. Bu villalarda dipteki kat çoğunlukla havuz terasına çıkar; makine dairesi, konuk odası ve yaz mutfağı burada toplanır. Yukarı yolun borusu bu katı kurtarmaz. Geçidi arsanın altından aşağı yola indirmeye çalışıyoruz; yol, komşu bir zeytinliğin ardında kalıyorsa sahibinden imzalı izin alıyor, ağaç köklerinin altından ya da yanından dolaşıyoruz.

Kasabanın eski evleri ve köy evleri

İskele ile eski merkez arasındaki eğimli sokaklarda ve köylerde, eski yapılar yenilenip bodrumları kiralık daireye ya da pansiyon odasına dönüştürülüyor. Bu evlerde bağlantı çoğunlukla eski, sığ bir ağızdır. Tadilat sürerken bize ulaşılırsa çıkışı daha o aşamada uygun kota indirmek kolaydır; ev oturulmaya başladıysa geçitle sonradan çözüm üretiyoruz.

Keşif sırasında bodrumun bugünkü ve yarınki kullanımını mutlaka konuşuyoruz. Termal havuzun boşaltılması, filtre yıkama suyu, çamaşır makinesi ve garaj ızgarası aynı anda devreye girdiğinde hattın taşıması gereken su miktarı değişir; boru çapını ve şebekeye gireceği yeri bu toplam debiye göre seçiyoruz.

Armutlu'da bir geçit işi ölçümden teslime nasıl yürür?

Armutlu'nun merkeze uzaklığı nedeniyle işi az sayıda saha ziyaretine sığacak şekilde planlıyoruz. Adımların sırası hiç değişmez; başka şehirdeki mal sahibine her adımın bitiminde fotoğraflı özet yolluyoruz.

1. Gider ve hat kotlarının ölçülmesiEvdeki en alçak ızgaranın, site bacasının ve yakındaki belediye rögarlarının tabanı nivo ile mira kullanılarak okunur. Armutlu'nun sırt parsellerinde aşağıdaki yolun hattını, kıyıda ise sahil boyundaki rögarları ölçüye katıp hangisinin işe yarayacağını belirliyoruz.
2. Borunun kamerayla taranmasıMevcut kanalın içi ışıklı kamerayla izlenir. Termal suya yakın yapılarda kireçlenme ve mineral birikintisi, eski evlerde kırık ve kök, deprem bölgesinde ayrılmış ekler aranır. Bir temizlik veya tamir yetecekse geçit önermiyoruz.
3. Geçit planı ve resmî onaylarKuyunun açılacağı yer, geçidin yolu ve bağlanılacak rögar çizime aktarılır. Belediye dilekçesi, sitenin onayı ve gerekiyorsa yan zeytinliğin sahibinden alınacak imza bu adımda toplanır; kâğıtlar tamamlanmadan kazmaya başlamıyoruz.
4. Kuyu kazısı ve geçidin açılmasıDikey kuyu tamamlanınca yatay kazı seçilen rögarın yönüne çevrilir. Kıyı çökellerinde destekleri sıklaştırıp suyu pompayla uzaklaştırıyor, sırtlardaki sert kayaçta kırıcıyla yavaş ama emin adımlarla ilerliyoruz. Termal suya rastlanırsa malzeme planını yeniden gözden geçiriyoruz.
5. Hattın yatırılması ve bağlantıGeçidin dibine kum yatak serilip düzeltilir, boru, bina çıkışından şebekeye girdiği noktaya dek kesintisiz inişte kalacak şekilde sıralanır. Isıya ve tuza dayanıklı contalar seçilir, eğim lazerle kontrol edilir, rögar girişi belediyenin istediği detayla tamamlanır.
6. Deneme, dolgu ve yüzey onarımıAlt kattaki bütün giderler birlikte çalıştırılarak suyun rögara ulaştığı izlenir; bu deneme video ile kaydedilip size gönderilir. Sonra geçidi ve kuyuyu ince seriler hâlinde kapatıp her seriyi sıkıştırıyoruz; kuyu yerindeki toprak, taş ya da beton eski hâline getirilir.

Armutlu'da bir bodrum için geçidi, hazneli pompayı ve hendeği kıyaslarsak hangisi öne çıkar?

Armutlu'da seçimi zeminin sertliği, kıyıya ve termal kaynaklara yakınlık, evin yılda kaç ay açık durduğu ve teknik servise ulaşmanın ne kadar sürdüğü belirler. Her ölçütü bir satırda topladık.

Armutlu'da belediye hattına bağlanmanın onayı kimden alınır?

Armutlu'da kanalizasyon şebekesi ilçe belediyesinin sorumluluğundadır ve bağlantı onayı Armutlu Belediyesinden alınır. Yalova'da büyükşehir statüsü olmadığı için suyu ve atık suyu il ölçeğinde yöneten bir kurum da yoktur; kent merkezinde bu işi Yalova Belediyesi üstlenirken Armutlu'da ilçe belediyesi kendi alanındaki boru ağına bakar. Fıstıklı, Kapaklı, Mecidiye, Hayriye ve Selimiye gibi köylerde köy yolunun altında bir şebeke olup olmadığını ve kime ait olduğunu keşif öncesinde araştırıyoruz.

Ev ile belediye arasındaki sınırı muayene bacası çizer: Bacanın iç tarafındaki boru sizin, dış tarafı belediyenin sorumluluğundadır. Rota arsanın veya sitenin sınırını aşmıyor, eski bacada son buluyorsa başvuru işi az tutar. Rota kamuya ait asfaltın, yaya kaldırımının veya kıyı yolunun altından geçecekse, ya da hatta ilk kez kullanılacak bir rögardan bağlanılacaksa, Armutlu Belediyesinin fen işleri birimine dilekçe verilir; hem bağlantıya hem de kazıya yazılı onay alınır. Büyükşehirlerdeki koordinasyon kurulu burada yoktur, muhatap doğrudan belediyedir.

Tatil sitelerinde çimenlik, site içi yol, araç parkı ve havuz kıyısı hiçbir daire sahibinin tek başına kararına bırakılamaz; hepsi ortaktır. Buralarda kazı için yöneticinin tek başına izni yetmez; kurulun ya da daire sahiplerinin toplanıp verdiği bir onay gerekir. Armutlu'daki sitelerde daire sahiplerinin önemli bir bölümü kışı İstanbul ya da Bursa'da geçirdiğinden, oylamanın yaz aylarında, herkes buradayken yapılması süreci hızlandırır. Toplantıya getirilmek üzere nivo sonuçlarını, kuyunun açılacağı noktayı ve ekibin sahada kalacağı günleri özetleyen bir not hazırlıyoruz.

Kıyı ve kaplıca ilçesi olmanın getirdiği sorumluluğun farkındayız. Pis suyun bir dereye, sokak ızgarasına veya körfeze akmasına yol açacak hiçbir iş almıyoruz. Termal tesislerde de havuz ve hamam tahliyelerinin belediyenin izin verdiği biçimde şebekeye verilmesine özen gösteriyoruz.

Armutlu'da bir geçidin maliyeti nelere göre şekillenir?

Armutlu'da tünelin bedeli, kıyıdaki gevşek çökel ile sırttaki sert kayaç arasındaki büyük farka ve ilçenin uzaklığına bağlı olarak değiştiği için, rakamı yerinde ölçüm yapmadan söylemiyoruz. Hesaba giren başlıca koşullar:

• Rota boyu: Bodrumla işe yarar derinlikteki ilk rögar arasındaki mesafe.
• Kayaç ve toprak: Sırtlardaki sert kayada kırıcı kullanımı, kıyıdaki gevşek çökelde sık destek ve pompa ihtiyacı.
• Termal su: Kaynaklara yakın parsellerde su kontrolü ve sıcağa dayanıklı malzeme gereksinimi.
• Kuyu derinliği: Kademeli villalarda alt kat ne kadar derindeyse kuyu o kadar iner.
• Ulaşım ve lojistik: Ekipmanın, borunun ve dolgu malzemesinin ilçeye taşınması ve saha ziyaretlerinin sayısı.
• Bitiş işleri: Şebekeye giriş detayı, borunun genişliği ve kuyunun açıldığı yerin taş, beton ya da toprak olması.

Keşif sonrasında her harcama başlığını ayrı satıra koyan bir fiyat çalışması gönderiyoruz; aynı belgede takvim, malzeme listesi ve işin hangi su sınamasından sonra size bırakılacağı da yazılı oluyor.

Armutlu'da kaplıca kaynaklarına yakın parsellerde tünel çalışırken nelere dikkat edilir?

Kaplıca kaynaklarına komşu arsalarda ilk iş, yeraltında dolaşan sıcak ve tuzlu suyu önceden tanımaktır. Armutlu'nun sıcak suları gezi kaynaklarına göre yaklaşık altmış derece sıcaklıkta ve litresinde iki grama kadar kalsiyum ve sodyum tuzu içeriyor; ayrıca hafif radyoaktif olduğu ve içilmediği belirtiliyor. Kaynak bölgesinde bu suyun yeraltında nasıl dolaştığını parsel bazında bilmek mümkün değil; bu yüzden her işe deneme çukuruyla başlıyoruz.

Deneme çukurunda suyun gelip gelmediğine, geliyorsa ne kadar hızlı ve ne sıcaklıkta geldiğine bakıyoruz. Ilık bir sızıntı, tünelin içinde çalışma koşullarını ağırlaştırır; buharlaşan nem, havalandırma ihtiyacını artırır. Böyle bir parselde fanı sürekli çalıştırıyor, ekibi daha kısa vardiyalarla kuyuya indiriyoruz. Suyun debisi yüksekse, tünelin güzergâhını kaynak etkisinin daha az olduğu bir yöne kaydırmayı değerlendiriyoruz.

Malzeme seçimi ikinci önemli konudur. Tuzlu su zamanla borunun iç yüzünde kabuk bağlayabilir, ısı da bazı conta türlerini çabuk eskitebilir. Kaynaklara yakın işlerde sıcağa ve kimyasal etkiye dayanıklı conta ve boru tercih ediyor, eğimi biraz daha cömert tutarak birikintinin akışla taşınmasını kolaylaştırıyoruz.

Termal tesislerde ise işletmenin düzeni belirleyicidir. Havuz ve hamam boşaltmaları yüksek debili olduğu için bağlantının bu yükü karşılayacak çapta olması gerekir. Çalışmayı misafirlerin en az etkileneceği saatlere ve günlere kaydırıyor, kuyuyu servis alanına ya da otoparka açarak misafir alanlarını işin dışında tutuyoruz.

Armutlu mahallelerine göre kanalizasyon tüneli

Armutlu'da kasabanın Bayır, Karşıyaka ve 50. Yıl mahallelerinin yanı sıra İskele ve Tavşantepe gibi semtler, ayrıca Fıstıklı, Kapaklı, Mecidiye, Hayriye ve Selimiye köyleri bulunuyor. Aşağıda bu 10 yerleşimi arazi, yapı tipi ve seviye açığının ortaya çıkış biçimine göre tek tek anlatıyoruz.

• Bayır
• Karşıyaka
• 50. Yıl
• İskele
• Tavşantepe
• Fıstıklı
• Kapaklı
• Mecidiye
• Hayriye
• Selimiye

Armutlu kanalizasyon tüneli: sık sorulan sorular