Son güncelleme: 1 Kasım 2026
Ayvacık'ta kanalizasyon tüneli nedir, Kaz Dağı eteğinde kimin derdine çare olur?
Ayvacık'ta kanalizasyon tüneli, şebekeye gücü yetmeyen bir alt katı, toprağın altında yatay ilerleyen dar bir koridor sayesinde atık su borusunun aşağıda seyrettiği bir rögara kavuşturmaktır. İlk kazma, evin avlusuna, bahçesine ya da zeytinliğin bir köşesine açılan dikey bir kuyuya vurulur. Ustalar kuyunun tabanından hedef rögara doğru ilerler; kayada kırıcıyla, gevşek toprakta ise her adımı kalasla destekleyerek yol açarlar. Koridora konan boru evden çıktığı yerden rögara vardığı yere kadar bir an bile yükselmez; gider de böylece motorsuz yol alır. Deneme tamamlanınca koridorla kuyu toprakla doldurulur; avlunun taşları, çimen ve zeytinin dibi önceki görünüşüne kavuşur.
Ayvacık, Anadolu'nun Ege'ye uzanan son uçlarından biridir; ilçe toprakları Kaz Dağları'nın batı yamaçlarından hem açık denize hem Edremit Körfezi'ne iner. Altmışı aşkın köyü, Küçükkuyu beldesi ve ilçe merkeziyle dağınık bir yerleşim yapısına sahiptir. Kıyı şeridinde Küçükkuyu'nun villaları ve siteleri, antik Assos'un bulunduğu Behram köyü, Sivrice ve Kadırga gibi koyların yazlıkları, iç kesimlerde ise Adatepe ve Yeşilyurt gibi taş evleriyle tanınan köyler yer alır. Bu yapıların büyük kısmı eğimli arazilere kuruludur.
Eğim, Ayvacık'ta tünel ihtiyacının ana kaynağıdır. Manzara için yamaca kat kat oturtulan bir villanın kapısı üst yola, deniz katı ise aşağıya bakar. Yenilenen bir taş evin mahzeni banyoya çevrildiğinde de aynı sorun çıkar: atık su borusu yukarıdaki sokakta, yeni banyo ise onun altında kalır. Bu evlerin sahipleri, yazlık villasının alt katını misafire açan aileler, taş köy evini butik konaklamaya çeviren işletmeciler ve ortak gider sorununu çözmek isteyen site yönetimleri bu yöntemin muhataplarıdır.
Tünelin Ayvacık'ta ayrı bir değeri daha vardır: bu ilçede yüzey çoğu zaman korunması gereken bir şeydir. Yaşlı zeytinler, harçsız örülmüş tarla duvarları, arnavut kaldırımlı köy yolları ve koruma altındaki tarihî alanlar açık kazıya pek izin vermez. Koridor bunların altından süzülür; yukarıda elimizi sürdüğümüz tek yer kuyunun ağzıdır. Binanın iç tesisatına dokunmuyoruz; görevimiz, ev duvarının dışından rögara kadar olan kısmı doğru kotta baştan kurmaktır.
Her durumda tünel önermediğimizi de belirtelim. Koyların bazılarında bağlanılacak bir hat yoktur, bazı parsellerde su seviyesi koridoru anlamsız kılacak kadar yüksektir, bazen de sorun yalnızca kırık bir boru parçasıdır. Hangi yolun doğru olduğunu ölçüm belirler.
Ayvacık'ta villaların ve taş evlerin alt odaları neden boruya yetişmiyor?
Ayvacık'ta kot farkının birinci ve en güçlü nedeni, kıyı yerleşimlerinin, Kaz Dağı'nın suya doğru hızla alçalan sırtlarına tutunmuş olmasıdır. Kaz Dağları'nın etekleri Edremit Körfezi'ne birkaç kilometre içinde yüzlerce metre alçalarak ulaşır; Küçükkuyu'nun arkasındaki sırtlar, Assos'un denize inen yamaçları ve koyların çevresindeki tepeler bu eğimin parçasıdır. Bu arazilerde yollar yamaca paralel ya da zikzaklı uzanır, atık su boruları da genellikle bu yolların altından geçer. Yolun aşağı tarafına kurulan bir villa, deniz manzarasını yakalamak için kat kat aşağı iner ve alt katlar yoldaki borunun seviyesine çıkamaz.
İkinci neden, taş köy evlerinin yenilenmesidir. Adatepe, Yeşilyurt ve Behram gibi köylerde eski taş evler son yıllarda satın alınıp onarılıyor; çoğu butik otel, pansiyon ya da yazlık olarak kullanılıyor. Bu evlerde zemin altındaki ahır, mahzen ya da ambar banyoya, mutfağa veya misafir odasına çevriliyor. Eski evin yapıldığı dönemde bu katta gider düşünülmediği için, yeni banyonun suyu köydeki boruya ancak ters eğimle ulaşabilir; ulaşamadığında geri döner.
Üçüncü neden, yazlık sitelerin ve villa projelerinin yapılma biçimidir. Küçükkuyu çevresinde ve koy yerleşimlerinde siteler genellikle eğimli arazilere teraslanarak inşa edilmiştir. Yukarı sıradaki evler ana yolun borusuna kolayca bağlanır; aşağı sıradakilerin, hele onların zemin altı katlarının, bu boruya erişmesi mümkün olmaz. Projede çoğunlukla bir motorlu hazne çizilmiştir; ama motor yandığında veya köye elektrik gelmediğinde, kalabalık bir temmuz gecesi alt kat suyla dolar.
Dördüncü neden kıyı düzlükleridir. Dağdan inen çayların denizle buluştuğu ağızlarda dar alüvyon şeritleri birikmiştir; Küçükkuyu'nun sahil kesimi de bunlardan biridir. Bu düzlüklerde boru az eğimle döşenmek zorunda olduğu için yüzeye yakın kalır, yeraltı suyu da sığdır. Zemin katı sokak seviyesinin altına inen yapılar, örneğin bodrumunu depo ya da personel odası yapan pansiyonlar, burada boruya yetişemez.
Beşinci neden ise yazın birden artan kullanımdır. Kışın sakin geçen kıyı yerleşimleri yaz aylarında kat kat kalabalıklaşır. Bütün evlerin aynı anda dolduğu haftalarda şebeke dolu akar; bağlantısı sınırda olan alt katlar ilk etkilenen yerlerdir. Haziranın ilk dolu cumartesisinde baş gösteren taşmalar, çoğu zaman yıllardır gizli kalan bir kot farkının ortaya çıkışıdır.
Ayvacık'taki evinizin şebekeye yetişemediğini nasıl anlarsınız?
Seviye derdinin imzası, evin sadece en dipteki katında görünmesidir; yukarıdaki odalar rahatça boşalırken alt kattaki duş, evye ya da makine odası huzur vermez. Ayvacık'taki evlerde rastladığımız işaretler:
- Bayram ya da temmuz başında taşma: Küçükkuyu'da ya da koylarda bütün site aynı anda dolduğunda deniz katındaki duş gideri yükselir.
- Taş evin mahzen banyosunda geri dönüş: Adatepe, Yeşilyurt veya Behram'da onarılan evin zemin altındaki tuvalet ağır boşalır, zaman zaman su geri gelir.
- Havuz odasında birikinti: Havuzun kum filtresi geri yıkamaya alındığında makine odasının yer süzgeci su kusar.
- Pompanın sık arızalanması: Alt kat gideri için konmuş pompa her yaz bir kez bozulur, elektrik kesintisinde oda su toplar.
- Kış dönüşünde koku: Aylarca kapalı kalan yazlığın kapısı açıldığında alt kattan ağır bir koku yayılır; boruda bekleyen su kurumuş tortu bırakmıştır.
- Açtırılan borunun çabuk dolması: Usta boruyu açıp gittikten birkaç hafta sonra süzgeç eski hâline döner.
Benzer görüntüyü kök sarmış veya kırık bir boru da verebilir; zeytinlik arasındaki evlerde kök sorununa sık rastlarız. Ayrımı nivo ve kamera yapar: önce yükseklik farkı ölçülür, ardından borunun içi görüntülenir.
Ayvacık'ta granit, andezit ve dere kumu koridoru nasıl etkiler?
Ayvacık'ta zemin, aynı ilçe içinde granitten volkanik kayaya, oradan da gevşek dere çökellerine kadar büyük farklılık gösterir; koridorun hızı ve desteklerin sıklığı tamamen bu farka göre belirlenir. Keşfe gelince ilk baktığımız şey, evin bu kuşaklardan hangisine oturduğudur.
İlçenin kuzey ve kuzeydoğu kesimleri, Küçükkuyu'nun arkasından yükselen Kaz Dağı kütlesinin parçasıdır. Bu kütle, yer bilimcilerin uzun süredir incelediği yaşlı ve sert kayaçlardan, başta metamorfik birimler ve granitik sokulumlardan oluşur. Bu kayalarda koridorun tavanı nadiren destek ister; ama ilerleme metre metre, kırıcının temposuyla olur. Kayanın üst kısmı genellikle ayrışmış, ufalanan bir kabuk hâlindedir; kuyunun ilk metrelerinde bu kabuğu destekle geçiyoruz.
İlçenin batısında, Assos ve çevresinde ise zemin volkanik kökenlidir. Antik Assos kentinin yapılarında kullanılan andezit bu bölgenin taşıdır. Bu sert ve yer yer çatlaklı kayada kazı yine kırıcıyla yürür; çatlakların yoğunlaştığı yerlerde düşen parçalara karşı tavanı destekliyoruz. Behram, Sivrice ve Kadırga çevresindeki yamaçlarda kayanın üstünde ince bir toprak ve taş karışımı örtü bulunur.
Kıyıdaki düzlükler bambaşka bir karakter taşır. Dağ derelerinin denize döküldüğü ağızlarda kumlu, çakıllı ve siltli genç bir dolgu yığılmıştır. Küçükkuyu'nun sahil kesimi ve koyların ağzındaki küçük düzlükler bu tür zemindedir. Burada kazma kolay ilerler, ama koridor duvarları açık kaldığında dökülür ve tabanda su birikir. Bu kesimlerde dikmeleri sık kuruyor, kazdığımız yüzeyi bekletmiyor, suyu sürekli pompayla çekiyoruz.
Ayvacık'a özgü bir durum da Tuzla çevresindeki jeotermal alandır. Bu bölgede yeraltı suyu bazı noktalarda sıcak ve mineralli olabilir. Böyle bir parselde çalışırken boru ve conta malzemesini, pompa düzenini buna göre seçiyoruz. Son olarak deprem: Biga Yarımadası deprem tehlikesi yüksek bir bölgedir. Bu nedenle boru kumdan bir döşeğe yatırılır, eve ve rögara bağlandığı yerlere esneyebilen ek parçalar takılır, üstü ince seriler hâlinde tokmaklanarak kapatılır.
Ayvacık'ta yağmur, rüzgâr ve tatil sezonu kazı takvimini nasıl çizer?
Ayvacık'ta en elverişli kazı dönemleri, toprağın kuru ve kıyıların sakin olduğu ilkbahar sonu ile eylül ortasından sonraki haftalardır. Ayvacık'ta yazlar sıcak geçer ve yağmur pek düşmez; kışlar ise ılımandır ve yağışı bol olur. Kaz Dağları'nın varlığı Küçükkuyu ve çevresine kendine özgü bir hava kazandırır; dağın yamaçları kışın yağmuru tutar, yazın ise serin rüzgârlar estirir. Babakale gibi batı uçları ise rüzgâra açıktır.
Yağışın büyük kısmı kasımdan marta kadar düşer. Bu aylarda derelerin ağzındaki düzlüklerde yeraltı suyu yükselir, yamaçlardaki ayrışmış kaya ve toprak örtüsü ıslanarak kayganlaşır. Kayalık yamaçlarda kışın da çalışabiliyoruz, ama gevşek kıyı zemininde bekleyebilecek işleri kuru aylara bırakmayı öneriyoruz.
Takvimi iklim kadar turizm de belirler. Temmuz ve ağustosta Küçükkuyu'nun sahili, Assos'un iskelesi ve koylar kalabalıklaşır; dar köy yollarında malzeme taşımak zorlaşır, sitelerde kazı sesi tatilcileri rahatsız eder. Bu yüzden yazlık ev ve site işlerini nisan sonu ile haziranın ilk haftalarına ya da eylül ortasından sonrasına planlıyoruz. Butik otel ve pansiyonlarda ise işletmenin rezervasyon takvimine göre en boş haftaları seçiyoruz. Acil bir taşmada mevsim ya da kalabalık beklemiyoruz; kuyuyu güvenli biçimde çevirip işe başlıyoruz.
Ayvacık'ta villa, taş ev ve koy yazlığı için koridor nasıl tasarlanır?
Ayvacık'ta tünel planı, yapının hangi tipe ait olduğuna ve nerede durduğuna göre değişir; çünkü Küçükkuyu'daki bir yamaç villası, Adatepe'deki bir taş ev ve bir koydaki yazlık site birbirinden çok farklı kısıtlar taşır.
Küçükkuyu'nun yamaç villaları ve siteleri
Küçükkuyu'nun gerisinde, dağın eteğine tırmanan sırtlarda tek aile villaları, ikiz yapılar ve birkaç evlik siteler dizilir. Bu evlerin çoğu körfez manzarası için yamaca basamaklanmıştır; alt katta havuz makine odası, misafir odası, ikinci bir salon ya da sauna bulunur. Burada koridoru yamacın aşağı tarafına, alt yoldaki ya da sahile inen sokaktaki daha derin boruya doğru planlıyoruz. Rota yan arsanın altına girecekse arsa sahibinin imzasını, sitenin ortak yolundan geçecekse yönetimin yazılı kararını kazıdan önce dosyaya koyuyoruz.
Adatepe, Yeşilyurt ve Behram'ın taş evleri
Ayvacık'ın taş köyleri, son yıllarda yenilenen evleri, butik otelleri ve dar taş sokaklarıyla ilçenin en karakteristik yerleşimleridir. Bu köylerde sokağı boydan boya yarmak akla bile gelmemeli: taş döşemeyi sökmek hem köyün dokusunu bozar hem de komşuların geçişini keser. Koridor burada en uygun yoldur. Kuyuyu avlunun bir köşesine açıyor, kazı toprağını çuvallarla elle taşıyor, eski taş temellerin yeterince altından geçiyoruz. Köy borusunun evin yakınından geçip geçmediğini, ne kadar derinde durduğunu ve evin koruma listesinde yer alıp almadığını en başta soruyoruz.
Koylardaki yazlık siteler ve pansiyonlar
Sivrice, Kadırga, Bektaş ve Kuruoba gibi kıyı noktalarında yazlık evler, küçük pansiyonlar ve kamp alanları bulunur. Bu yerleşimlerin bir kısmında atık su şebekesi sınırlıdır ya da hiç yoktur; bazı evler hâlâ fosseptik ya da ortak hazneyle çalışır. Bu yüzden önce koyda bir boru hattı bulunup bulunmadığını araştırıyoruz. Boru mevcutsa ve yazlığın alt katı ona yetişmiyorsa koridorun rotası çizilir; yoksa bunu açık yüreklilikle söyleyip başka seçenekleri konuşuruz. Denize sıfır arsalarda yeraltı suyu çok yakın olduğundan motorlu haznenin daha akıllı kalabileceğini de keşifte tartıyoruz.
Zeytinlik arasındaki müstakil evler
Ayvacık'ın iç kısımlarında ve sahil yolunun arkasında, zeytin bahçelerinin ortasında yalnız başına duran evler çoktur. Bunlarda koridor güzergâhını zeytin köklerine göre çiziyoruz; asırlık bir ağacın kök alanından geçmek yerine güzergâhı birkaç metre uzatmayı tercih ediyoruz. Bu evlerde şebekeye olan mesafe uzun olabilir; koridorun boyu ve maliyeti bu yüzden keşifte netleşir.
Ayvacık'ta koridor açma işi hangi sırayla ilerler?
Küçükkuyu'nun bir villasında da Adatepe'nin bir taş evinde de çalışma altı durakta biter. Adımların süresini Kaz Dağı kayasının sertliği, kıyı toprağının suyu, köy yollarının darlığı ve koruma onaylarının kapsamı belirler.
- Seviyelerin yerinde okunmasıEvin en dipteki süzgeci, bahçe rögarı ve alt-üst yollardaki kapakların taban kotları aynı röper noktasına göre nivoyla okunur. Ayvacık'ın eğimli yollarında bu ölçüm, alt yoldaki borunun gerçekten yeterince aşağıda olup olmadığını ilk günden gösterir.
- Eski borunun görüntülenmesiVar olan gider borusunun içine kamera ilerletilir; ayrılmış ekler, zeytin kökü ve geri eğimli kısımlar ekranda beraber izlenir. Kusur tek bir kırık parçadaysa koridor yerine o parçanın değişimi önerilir; seviye farkı kesinse güzergâh çalışmasına geçilir.
- Güzergâhın ve belgelerin hazırlanmasıBağlanılacak rögar seçilir, koridorun izi krokiye geçirilir. Ayvacık Belediyesi veya Küçükkuyu Belediyesi başvurusu, köylerde hattın sahibinin onayı, koruma alanlarında gereken izinler ve komşu geçişlerinde imzalı rıza bu adımda dosyaya konur.
- Kuyunun kazılıp koridorun ilerletilmesiKuyu için avluda ya da bahçede en az kullanılan köşe seçilir. Kayada kırıcı kullanılır, gevşek kıyı toprağında dikmeler sıklaştırılır ve tabandaki su motorla atılır. Ustalar aşağı inmeden önce kuyudaki hava bir gaz dedektörüyle ölçülür.
- Borunun yerleştirilip rögara bağlanmasıKoridor tabanı kumla tesviye edilir; boru evden rögara uzanan yol boyunca sürekli inecek şekilde birleştirilir. Sarsıntıya karşı uçlara esneyebilen manşonlar konur, rögara giriş idarenin şartlarına uygun yapılır ve evin yanına bir temizlik kapağı bırakılır.
- Akışın denenip yüzeyin toparlanmasıHortumla saatlerce su bırakılır, rögara düşen akış birlikte seyredilir, içimize kurt düşerse kamera bir daha sokulur. Sonra koridor da kuyu da ince toprak serileriyle doldurulur, her seri tokmakla bastırılır; avlu taşları, çim ve toprak eski yerine konur, çevre temizlenip teslim edilir.
Ayvacık'ta yeraltı koridoru, elektrikli toplama haznesi ve açık hendek nerede tercih edilir?
Şebekeye inemeyen bir odanın üç çaresi bulunur. Ayvacık'ın taşlı yamaçları, ıslak kıyı ovaları ve taş kaplı köy sokakları bu çarelerden her birinin ayrı bir yerde öne geçmesine yol açar:
| Ölçüt | Kanalizasyon tüneli | Atık su pompası | Açık kazı |
|---|---|---|---|
| Gideri rögara taşıyan | Evden rögara alçalan borunun kendi meyli | Alt kattaki haznede çalışan elektrik motoru | Derin hendeğe gömülen borunun meyli |
| Zeytinlik, taş avlu ve sokakta kalan iz | Yalnızca kuyunun açıldığı ufak bir alan | Hazne kapağı ile basınç borusunun gömüldüğü ince bir yarık | Güzergâh boyunca kazılan toprak, sökülen taş ve kesilen kök |
| Yazlık aylarca kapalı kalınca | Hareketli parçası olmadığından sorun çıkmaz | Motor ve şamandıra bakımsız kalınca sezon başında arıza riski | Sorun çıkmaz |
| Kayalık zeminde çalışma | Kırıcıyla yavaş ama yüzeye dokunmadan ilerler | Haznenin yeri için yine kaya kırmak gerekebilir | Uzun bir hattı kayada açmak ağır ve gürültülüdür |
| Ayvacık'ta uygun olduğu yer | Küçükkuyu yamaç villaları, Adatepe ve Behram taş evleri, alt yolda hattı bulunan koy yazlıkları | Denize sıfır, suyun çok sığ durduğu ya da aşağıda hiç boru olmayan parseller | İnşaatı başlamamış, koruma kısıtı olmayan boş arsalar |
Önce ölçüm: Ayvacık'ta ölçüm sonucu evinize pompanın daha uygun olduğunu gösterirse bunu saklamıyoruz. Koridoru, yalnızca bağlanılacak bir hat ve uygun bir güzergâh gerçekten bulunduğunda öneriyoruz.
Ayvacık'ta atık su bağlantısının onayı hangi makamdan çıkar?
Ayvacık'ta bağlantı izni, evin hangi yerleşimde olduğuna göre farklı bir kapıdan alınır. Çanakkale'de büyükşehir yapısı bulunmadığı için büyük kentlerdeki gibi tek çatı altında toplanmış bir su kurumu bulunmaz. İlçe merkezinde atık su şebekesinin sahibi Ayvacık Belediyesi, Küçükkuyu beldesinde ise Küçükkuyu Belediyesi'dir; yeni bağlantılara ve kamusal alandaki kazıya bu belediyeler onay verir.
Köylerde durum daha çok kontrol ister. Ayvacık'ın altmışı aşkın köyünün bir kısmında atık su hattı vardır, bir kısmında ise hat sınırlıdır ya da evler fosseptikle çalışır. Köy altyapısının yapımı ve bakımında köy yönetimi ile il düzeyindeki idarenin rolü bulunur. Sivrice ve Kadırga gibi koylarda ise hattın hangi köye ve idareye bağlı olduğu ayrıca öğrenilmelidir. Keşifte ilk işimiz, bağlanılacak hattın sahibini ve onay verecek kurumu belirlemektir.
Koruma alanları Ayvacık'ta ayrı bir başlıktır. Antik Assos'un çevresi ve tarihî dokusu korunan köyler, kültür varlıklarını koruma mevzuatının kapsadığı yerlerdir. Bu alanlarda yapılacak kazı ve onarımlar için ilgili koruma kurulunun ya da müdürlüğün onayı gerekebilir. Bu onay olmadan kazıya başlamıyor, dosyayı onay sürecine uygun hazırlıyoruz.
Ev sahibiyle idarenin payı parsel rögarında bölünür: evden rögara uzanan kısım size, rögardan ana hatta giden kısım idareye düşer. Koridor parselinizin içinde kalıp eski rögara bağlanıyorsa işlem kısadır; yolun, komşu parselin ya da ortak alanın altından geçilecekse yazılı izinler gerekir. Büyükşehirlere özgü AYKOME burada yoktur. Sitenin ortak bahçesi ve yolları için yönetimin yazılı kararı aranır. İdareden gizlenen bağlantı işlerine girmiyoruz; bunlar cezayla da kalmaz, yolun altında oyuk bırakır ve komşu evleri de etkiler.
Ayvacık'ta koridor maliyetini neler etkiler?
Küçükkuyu sahilindeki bir pansiyonla Adatepe'nin dik yamacındaki bir taş evin hesabı birbirine benzemez. Teklifin büyüklüğünü belirleyen başlıca konular:
- Koridorun uzunluğu: Yapının duvarından işe yarar derinlikteki rögara kadar toprağın altında kazılacak yol; zeytin bahçesinin ortasındaki evlerde bu yol uzar.
- Kuyunun derinliği: Alt katın yolun ne kadar altında kaldığı.
- Kaya mı toprak mı: Kaz Dağı'nın sert kayası, Assos'un volkanik taşı ya da dere ağzının gevşek kumu.
- Su ve sıcak su: Kıyıda sızıntı, Tuzla çevresinde mineralli yeraltı suyu ihtimali.
- Ulaşım ve taşıma: Dar köy yolları, merdivenle inilen yamaç bahçeleri, malzemenin elle taşınması.
- Koruma alanı işlemleri: Tarihî dokusu korunan köylerde beklenecek onay ve taşa zarar vermeden çalışmanın getirdiği ek emek.
- Bağlantı noktası: Eski rögarın kullanılması ya da yeni bir rögar açılması.
Yerinde görmeden fiyat konuşmuyoruz. Keşiften sonra işin kalemlerini, kaç gün süreceğini, hangi borunun kullanılacağını ve neyin teslim sayılacağını yazan bir teklif çıkarıyoruz.
Ayvacık'ın taş köylerinde ve koruma alanlarında nelere dikkat ediyoruz?
Ayvacık'ın taş köylerinde tünel işini, köyün dokusunu ve komşuluk düzenini bozmadan, koruma kurallarını işin başında netleştirerek yürütüyoruz. Adatepe, Yeşilyurt ve Behram gibi yerleşimler, Ayvacık'ı ziyaret edenlerin en çok uğradığı yerlerdendir; dar taş sokakları, eski evleri ve butik otelleriyle hem yaşayan köy hem de ziyaretçi merkezidir.
Bu köylerde zamanlama da önemlidir. Hafta sonları ve bayramlarda Adatepe ile Behram'ın dar yollarına ziyaretçi araçları sığmaz; malzeme getirmek için hafta içi sabah saatlerini seçiyor, çalışma alanını gün batmadan toparlıyoruz. Komşulara işin kaç gün süreceğini önceden söylemek, köy yaşamında beklenmedik gerginlikleri baştan önler.
Bu köylerde çalışırken üç kuralımız var. Birincisi, yüzeye mümkün olduğunca dokunmamak: kuyuyu avlunun içinde, sokaktan görünmeyen bir köşede açıyor, sokak döşemesine hiç el sürmeden koridoru toprağın altından ilerletiyoruz. İkincisi, temellere saygı: taş evlerin temelleri çoğunlukla derine inmez, taşlar kireç yerine çamur harçla örülmüş olabilir; koridoru bu temellerin yeterince altından geçiriyor, yakınlarında desteği sık tutuyoruz. Üçüncüsü, koruma kurallarına uymak: ev tescilliyse ya da korunan bir alandaysa gerekli onay gelmeden kazmayı yere vurmuyoruz.
Taşıma da bu köylerde ayrı bir planlama ister. Kamyonun sokulamadığı patikalarda boruyu, dikmeleri ve kazı toprağını el arabası ve çuvallarla taşıyoruz. Kazı toprağını sokakta biriktirmiyor, gün sonunda alanı süpürülmüş bırakıyoruz. Butik otellerde işi rezervasyonların en seyrek olduğu haftalara, gürültülü kısmını gündüz saatlerine topluyoruz. İşin sonunda ev sahibine seviye okumalarını ve koridorun çizimini bırakıyoruz; ileride bir onarım ya da koruma birimiyle yazışma gerektiğinde bu kâğıtlar elinizin altında olur.
Ayvacık mahallelerine göre kanalizasyon tüneli
Ayvacık'ın yerleşimleri Kaz Dağı eteğinden Ege kıyısına, taş köylerden koylara kadar geniş bir alana dağılır. Aşağıda, seviye sorunuyla en sık çağrıldığımız yerleri sırayla ele aldık.
Belde · körfez kıyısı ve yamaç villası
Küçükkuyu kanalizasyon tüneli
Küçükkuyu, Ayvacık'a bağlı ve 1989'dan beri belediyesi bulunan bir beldedir; Edremit Körfezi'nin kuzey sahilinde, dağın tam dibinde kurulmuştur. Ayvacık merkezine yaklaşık 25, Çanakkale'ye yaklaşık 95 kilometre uzaklıktaki belde, zeytincilik ve balıkçılıktan turizme dönmüş, nüfusu on bini aşan bir yazlık merkezidir.
Küçükkuyu'daki işler iki gruba ayrılır. Sahil düzlüğünde boru sığdır ve zemin kumlu, suludur; alt katını depo ya da oda olarak kullanan yapılar burada boruya yetişemez. Geride yükselen sırtlarda ise villaların körfeze bakan katı yukarıdaki borunun gerisine düşer. Sırtta koridoru bir alt sokağa yönlendiriyor, sahilde dikmeleri sıklaştırıp suyu motorla atıyoruz. Bağlantı onayı Küçükkuyu Belediyesi'nden alınır.
Küçükkuyu için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Taş köy · Küçükkuyu'nun yukarısı
Adatepe kanalizasyon tüneli
Adatepe, Küçükkuyu'nun yukarısında, Kaz Dağı'nın eteğinde kurulu ve taş evleriyle tanınan bir köydür. Köyün eski evlerinin büyük kısmı yakın dönemde elden geçirilmiş, bir kısmı butik otel ve pansiyona dönüşmüştür. Dar ve taş döşeli sokaklar köyün karakterini belirler.
Adatepe'de bizi çağıran sebep çoğunlukla onarılan evin zemin altına yapılan yeni banyodur. Köy dik bir sırta yerleştiği için bir alt sokağın borusuna inmek genelde olanaklıdır; önce o borunun gerçekten orada olduğunu ve kaç metre derinde aktığını teyit ediyoruz. Zemin taşlı ve sıkıdır, kazı kırıcıyla yavaş ilerler. Taş sokaklara dokunmamak için kuyuyu avlunun içine açıyor, toprağı çuvallarla taşıyoruz. Evin koruma kapsamını işin başında netleştiriyoruz.
Adatepe için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Taş köy · butik konaklama
Yeşilyurt kanalizasyon tüneli
Yeşilyurt, Ayvacık'ın Kaz Dağı eteğindeki taş köylerinden biridir. Köyde aslına uygun onarılmış evler, küçük konuk evleri ve dolambaçlı sokaklar vardır; zeytinlikler ve çam ormanlarıyla çevrili köy, yıl boyunca ziyaretçi alır.
Yeşilyurt'ta sık rastlanan tablo, eski evin zemin altı odasının banyoya ya da misafir odasına çevrilmesi ve bu odanın giderinin köy borusuna yetişmemesidir. Yamaçta kurulu köyde koridoru aşağıdaki sokağın borusuna indirmek genellikle mümkündür. Zemin taşlıdır ve yer yer ayrışmış kaya içerir. Butik otellerde kazıyı doluluğun düşük olduğu haftalara planlıyor, sokağı kapatmadan çalışıyoruz.
Yeşilyurt için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Assos · antik kent ve taş köy
Behram kanalizasyon tüneli
Behram, halk arasında Behramkale olarak da bilinen ve antik Assos kentinin kalıntıları arasında kurulmuş bir köydür. Tepedeki Athena Tapınağı'nın yakınından denize inen yamaçta köy evleri, aşağıda ise antik limanın çevresinde taş oteller ve lokantalar yer alır. Assos'un yapılarında kullanılan andezit, bu yamacın taşıdır.
Behram'da işin yönünü hem antik kentin koruma kuralları hem de yamacın dikliği tayin eder. Tepedeki köy evlerinde alt katın sokak borusuna yetişmemesi, iskele çevresinde ise denize yakın sığ zemin karşımıza çıkar. Önce bağlanılacak hattın durumunu ve koruma onaylarını netleştiriyoruz; bunlar olmadan kazıya başlamıyoruz. Sert volkanik taşta kazma ağır işler, buna karşılık koridorun yanları dimdik kalır.
Behram için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Koy yerleşimi · taş ev ve pansiyon
Sivrice kanalizasyon tüneli
Sivrice, Behramkale ve antik Assos kentine yakın bir koydur. Kıyı şeridinde taş evler ve küçük konuk evleri yan yana durur; koydan Midilli Adası'nın görünümü özellikle gün batımında belirgindir. Yazın ziyaretçi alan yerleşim, kışın sakinleşir.
Sivrice'de işe, koyda bir atık su borusu bulunup bulunmadığını araştırarak başlıyoruz; koylarda boru hattı her eve uzanmamış olabilir. Boru varsa ve yamaçtaki yazlığın alt katı ona yetişmiyorsa koridoru bir alt sokağa indiriyoruz. Kıyıya sıfır pansiyonlarda su seviyesi sığdır ve pompa daha mantıklı olabilir. Yamaçta zemin taşlı, kıyıda çakıllı ve nemlidir. İşi yaz sezonu açılmadan bitirmeyi hedefliyoruz.
Sivrice için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Koy yerleşimi · otel ve yazlık
Kadırga kanalizasyon tüneli
Kadırga, Assos çevresindeki koylardan biridir; çakıllı sahili, çabuk derinleşen denizi ve kıyıdaki oteller, kamp alanları ve balık lokantalarıyla bilinir. Arkasındaki zeytinlik yamaçlarda yazlık evler ve villalar bulunur.
Kadırga'da tünel ihtiyacı çoğunlukla yamaçtaki yazlıklardan ve kıyıya yakın konaklama tesislerinin alt katlarından gelir. Önce koydaki hattın kapsamını ve kime ait olduğunu öğreniyoruz. Boru oradaysa yamaç evlerinde koridoru alt yola yöneltiyor, zeytin köklerinin girmediği bir hat çiziyoruz. Kıyıdaki çakıllı ve sulu zeminde destekleri sıklaştırıp suyu sürekli çekiyoruz. Yaz kalabalığından önce bahar sonunda çalışmayı öneriyoruz.
Kadırga için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Kıyı köyü · sahil evleri
Bektaş kanalizasyon tüneli
Bektaş, Ayvacık'a bağlı köylerden biridir ve sahil mevkiinde yazlık evler ile küçük konaklama tesisleri bulunur. Köyün iç kesimi tarım ve zeytincilikle, kıyı kesimi ise yaz turizmiyle yaşar.
Bektaş'ta sahil evlerinin alt katlarında ve yamaca kurulu yazlıklarda gider sorunlarıyla karşılaşıyoruz. Köy statüsündeki bu yerleşimde atık su hattının kapsamı ve sahibi ilk kontrol ettiğimiz konudur. Boru bulunmuyorsa koridordan söz etmiyoruz. Boru varsa sırtın eğimini izleyerek koridoru aşağıdaki hatta ulaştırıyoruz. Kıyıda zemin çakıllı ve nemli, yamaçta ise taşlıdır.
Bektaş için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Kıyı köyü · çam ve yalıyar
Kuruoba kanalizasyon tüneli
Kuruoba, Behramkale'nin batısında, çam ormanları ve yalıyarlarla çevrili sakin bir kıyıya sahip bir köydür. Köyün sahil kesiminde çakıllı ve koyu kumlu bir kumsal, iç kesiminde ise zeytinlikler ve köy evleri bulunur.
Kuruoba'da yamaçta duran evlerde alt katın köy borusuna yetişmemesi, kıyıya yakın yapılarda ise sığ su ve gevşek zemin karşımıza çıkar. Şebekenin köyün hangi kısmına ulaştığını önce öğreniyoruz; boru yoksa kazmanın bir faydası olmayacağını açıkça belirtiyoruz. Hat varsa yamaçta kayalık zeminde kırıcıyla, kıyıda sık destekle ilerliyoruz. Yalıyarlara yakın parsellerde zeminin kararlılığını ayrıca değerlendiriyor, kuyuyu kenardan güvenli uzaklıkta açıyoruz.
Kuruoba için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Anadolu'nun batı ucu · liman köyü
Babakale kanalizasyon tüneli
Babakale, Anadolu yarımadasının en batı ucunda, Osmanlı döneminden kalma kalesi ve balıkçı limanıyla tanınan bir köydür. Yakınındaki Akliman koyu, uzun ve sığ kumsalıyla yazın ziyaretçi çeker. Köyde taş evlerin bir kısmı konuk evine dönüşmüştür.
Babakale'de kalenin çevresindeki eski evlerin alt katları ve limana yakın pansiyonlar en sık karşılaştığımız yapılardır. Liman çevresinde zemin denize yakın ve nemlidir; yukarıdaki sokaklarda ise taşlı ve sıkıdır. Köy borusunun nereye kadar geldiğini gördükten sonra koridorun rotasını yamacın meyline göre çiziyoruz. Poyraza ve lodosa açık bu burunda kış aylarında kuyunun üstünü sağlam bir kapakla kapatıyoruz.
Babakale için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Smintheion · tarihî köy
Gülpınar kanalizasyon tüneli
Gülpınar, antik Apollon Smintheus Tapınağı'nın kalıntılarıyla bilinen bir köydür. Köyde eski evlerle yeni binalar ve tarlalar birbirine karışır; antik alan ziyaretçileri yıl boyunca köyden geçer.
Gülpınar'da tünel ihtiyacı genellikle yenilenen evlerin alt katlarından ve eğimli parsellerdeki yapılardan doğar. Antik alanın yakınında olunduğu için koruma kurallarının işe etkisini başta kontrol ediyoruz; toprağın altından eski bir taş ya da duvar izi çıkarsa kazmayı bırakıp durumu yetkililere haber veriyoruz. Köyün borusunun nereden geçtiğini öğrendikten sonra koridoru ona doğru yönlendiriyoruz.
Gülpınar için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Jeotermal alan · kaplıca köyü
Tuzla kanalizasyon tüneli
Tuzla, Ayvacık'ın batısında, kaplıcaları ve yerin derinliklerinden gelen ılık sularıyla tanınan bir köydür. Köyde kaplıca kültürü ile tarım bir arada yaşar; eski evlerin arasında yeni yapılar da yükselir.
Tuzla'da kazıyı diğer köylerden ayıran şey yeraltı suyunun niteliğidir: bazı noktalarda su sıcak ve mineralli olabilir. Bu tür bir parselde pompa düzenini, boru ve conta malzemesini buna göre seçiyoruz. Önce köyün borusunu buluyor, ev ona göre aşağıda duruyorsa koridoru tasarlıyoruz. Dere düzlüklerinde zemin gevşek, sırtlarda ise daha sıkıdır.
Tuzla için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Ayvacık kanalizasyon tüneli: sık sorulan sorular
Küçükkuyu'daki villamızın deniz katı neden yukarıdaki yolun borusuna bağlanamıyor?
Küçükkuyu'da birçok villa, Edremit Körfezi'ni görebilmek için yamaca kat kat oturtulmuştur. Atık su borusu çoğu zaman evin üst tarafındaki asfaltın altındadır; kapı katı ona sorunsuz bağlanır, oysa körfeze bakan katın duşu ile evyesi birkaç metre aşağıda durur. Gider tepeye tırmanamayacağı için bu kat için iki yol kalır: elektrikle çalışan bir toplama haznesi ya da alt sokaktaki boruya inen bir koridor.
Assos'ta, yani Behram köyündeki taş evimize koridor açtırabilir miyiz?
Önce iki şeye bakarız: köyde bağlanılacak bir atık su hattı var mı ve evin bulunduğu yer koruma kapsamında mı. Behram, antik Assos kentinin kalıntılarıyla iç içe kurulmuş bir köydür ve koruma kurallarının geçerli olduğu kesimler barındırır. Hat varsa ve gerekli onaylar alınabiliyorsa, avlunun içinden açılan bir kuyuyla taş sokağa dokunmadan çalışmak mümkündür. Onaylar netleşmeden kazıya başlamıyoruz.
Ayvacık'ın sert kayalarında koridor açmak mümkün mü?
Mümkün, yalnızca zaman ister. Ayvacık'ın iç ve yüksek kesimleri Kaz Dağı kütlesinin sert kayaçlarına, Assos çevresi ise volkanik kökenli sert taşlara oturur. Bu zeminlerde elektrikli kırıcıyla ilerliyoruz; koridorun tavanı çoğunlukla kendini taşır. Dere ağızlarındaki ufak ovalarda ise toprak yumuşak ve ıslaktır; orada kalasları birbirine yaklaştırıyoruz.
Ayvacık ve Küçükkuyu'da atık su bağlantısına kim onay verir?
İlçe merkezinde Ayvacık Belediyesi, Küçükkuyu beldesinde ise Küçükkuyu Belediyesi şebekenin sahibidir ve bağlantı onayını verir. Büyükşehir statüsü bulunmayan Çanakkale'de bütün ile bakan ortak bir idare kurulmamıştır. Köylerde borunun sahibi de bağlanma şartları da köyden köye farklılık gösterir. Keşifte muhatap kurumu belirleyip başvuru belgelerini hazırlıyoruz.
Sivrice veya Kadırga'daki yazlığımızda sokakta atık su hattı yoksa ne olur?
Bu durumda tünel bir çözüm olmaz, çünkü koridorun bağlanacağı bir boru bulunmaz. Ayvacık'ın bazı koy yerleşimlerinde evler hâlâ fosseptik ya da ortak hazneyle çalışabilir. Önce belediyeye ya da ilgili idareye hattın uzatılma planını sorarız. Hat varsa ve eviniz ondan aşağıda kalıyorsa koridoru planlar, yoksa bunu açıkça söyleriz.
Ayvacık'taki yazlık evimiz için kazıyı hangi aylarda yaptırmalıyız?
Nisan sonu ile haziranın ilk haftaları ve eylül ortasından sonrası en uygun dönemlerdir. Temmuz ve ağustosta Küçükkuyu ve Assos kıyıları çok kalabalıklaşır, yollar dolar, sitelerde kazı sesi komşuları rahatsız eder. Kışın ise yağışlı günlerde dere ağızlarına yakın parsellerde toprak doygun olur. Acil bir taşmada mevsimi beklemeden geliyoruz.
Zeytinliğin ortasındaki evimizde kazı yapılırken ağaçlar zarar görür mü?
Güzergâhı doğru çizersek gelmez. Ayvacık'ta birçok ev, yaşlı zeytinlerin arasında durur ve bu ağaçların kökleri geniş bir alana yayılır. Koridoru kök alanının dışından ya da köklerin ulaşmadığı derinlikten geçiriyoruz. Açık kazıda ağacın dibi boydan boya kesilirdi; koridorda yüzeyde yalnızca kuyunun yeri açılır, ağacın çevresi olduğu gibi kalır.
Tuzla çevresindeki sıcak ve tuzlu yeraltı suyu kazıyı etkiler mi?
Etkileyebilir; bu nedenle Tuzla ve çevresinde ayrıca dikkatli davranıyoruz. Bölge jeotermal kaynaklarıyla bilinir ve bazı noktalarda yeraltı suyu sıcak ve mineralli olabilir. Bu tür suyla karşılaşılan bir kazıda pompa kullanımını, boru ve conta malzemesini buna göre seçiyoruz. Keşifte parselin durumunu yerinde değerlendirip uygun yöntemi öneriyoruz.
Ayvacık'taki villa sitemiz için ortak bir koridor yapılabilir mi?
Genellikle olur. Küçükkuyu'nun ve koyların villa sitelerinde aşağı sıradaki evlerin atık suyu site sınırı içinde ortak bir çukurda buluşturulup oradan tek koridorla derin rögara gönderilebilir. Önce malikler toplanıp karar yazar, ardından ilgili belediyeden bağlantı onayı istenir. Tek koridor, ev başına ayrı ayrı kuyu açmaktan çok daha az iz bırakır.
Ayvacık'taki yazlığımız için koridor mu daha iyi, motorlu hazne mi?
Alt tarafta bağlanacak bir boru varsa koridor yıllar içinde daha az dert çıkarır: içinde dönen bir motor bulunmaz, elektrik gidince de gider işler, yazlıkta aylarca bakımsız kalsa da bozulmaz. Denize sıfır, suyun çok sığ çıktığı parsellerde ya da aşağıda hiç boru yoksa pompa daha doğru olabilir. Kararı ölçümden sonra, gerekçesini anlatarak birlikte veriyoruz.
Ayvacık'ta tünel bedelini hangi koşullar belirler?
Toprağın altından geçilecek yolun uzunluğu, kuyunun ne kadar aşağı ineceği, kazmanın sert kayaya mı yumuşak dere toprağına mı gireceği, tabanda su belirip belirmeyeceği, yamaçtaki eve borunun ve dikmelerin nasıl ulaştırılacağı, koruma alanının getirdiği yazışmalar ve hangi rögara bağlanılacağı. Fiyatı keşif yapmadan söylemiyoruz; ölçümden sonra satır satır yazıyoruz.
Ağustosta misafir doluyken Ayvacık'taki yazlığın alt katı taşarsa ilk ne yapılmalı?
Misafirlerden bir süre duş, çamaşır ve bulaşık makinesini kullanmamalarını rica edin; alt kattaki süzgeçlerin üstüne ağırlık koyun. Sonra telefon edin, gece yarısı da cevap veriyoruz. Ne olduğunu dinleyip suyu sınırlamanın yolunu anlatıyor, ekibin Ayvacık'a varış saatini olduğu gibi söylüyoruz. Asıl sebebi daha sonra nivo ve kamerayla ortaya koyuyoruz.
